geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari 6-sinf

PPT 1.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669226985.ppt slide 1 6-sinf geografiya darsligi asosida 4-5-mavzu: geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari. olimlar geografik qobiqning rivojlanishini uch bosqichga ajratishadi: nobiogen, biogen va antropogen. nobiogen bosqich — yer taraqqiyotining 4,6 mlrd yildan to 570 mln yilgacha o‘tgan davrini qamrab oladi. bu bosqichda geografik qobiqning asosi tarkib topadi, ya’ni litosfera, atmosfera va gidrosfera shakllanadi. yerda hayot 3,8 — 3,5 mlrd yil muqaddam paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, ular o‘ta oddiy organizmlardan tashkil topganligi uchun geografik qobiqning rivojlanishiga sezilarli ta’sir etmagan. biogen bosqich — 570 mln yil muqaddam boshlangan. bu davrda organizmlar taraqqiy etgan (1- jadvalga qarang). natijada, biosfera shakllangan va geografik qobiqning mukammal tizimga ega bo‘lishiga kuchli ta’sir ko‘rsatgan. antropogen bosqich inson paydo bo‘lgandan (2 mln yil avval) hozirgi kunga qadar o‘tgan davrni qamrab oladi. ayni paytda geografik qobiqning rivojlanishiga insonning xo‘jalik faoliyati (texnika inqilobi, kosmik asr) sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatmoqda. bular tabiatni muhofaza qilish, ekologik, demografik …

g bir butunligi. geografik qobiqda hech bir tabiat komponenti alohida rivojlanmaydi. ular doimo birbirlari bilan bog‘langan va o‘zaro ta’sir etib turadi. agar birorta tabiat komponenti o‘zgarishga uchrasa, boshqa tabiat komponenti ham albatta o‘zgaradi. masalan, oddiygina biror daraxtzorning kesilishi oqibatida quyidagi o‘zgarishlar sodir bo‘ladi: yerosti suvlari sathi pasayadi, u yerda yashovchi hayvonot olami boshqa joyga ko‘chadi. shuningdek, shamol ta’siri kuchayib, tuproq yemirilishiga olib keladi. shu atrofdagi obhavoda o‘zgarish ro‘y beradi. kechalari salqinroq, kunduzi issiqroq bo‘ladi. bundan tashqari, geografik qobiqning tarkibiy qismlari atmosfera, gidrosfera, biosfera va litosfera doimo bir-biri bilan aloqada, bir-biriga o‘tib turadi. masalan, havo tarkibidagi suv bug‘lari gidrosfera, chang zarralari litosfera, qushlar, hasharotlar biosfera elementlaridir. suvdagi organizmlar biosfera elementi bo‘lsa, undagi qum zarralari va turli qattiq jinslar, loyqa litosfera elementidir. geografik qobiqda modda va energiya almashinuvi. geografik qobiqning to‘rtta tarkibiy qismida, ya’ni atmosfera, gidrosfera, litosfera va biosferalarda modda va energiya almashinuvi ikkita — gorizontal va vertikal yo‘nalishda kuzatiladi. atmosfera va …

kka kun bilan tun almashishi misol bo‘ladi. natijada, sutka davomida harorat va namlik o‘zgarib turadi. hayvonot olami hayotida ham ritmiklik aks etadi. masalan, ayrim hayvonlar kunduzi faol bo‘lib, kechasi dam olsa, boshqalari, aksincha, tunda juda faol bo‘ladi. tog‘lardagi qor va muzliklar kunduzi ko‘proq eriydi. shuning uchun daryolar tushdan keyin sersuvroq bo‘ladi. fasliy ritmiklikka yerda yil fasllarining almashinishi misol bo‘ladi. tabiatda ko‘p yillik ritmikliklar ham mavjud. bularga quyoshdagi jarayonlar va yer ichki kuchlari ritmikligi sabab bo‘ladi. geografik zonallik va balandlik mintaqalanishi. quruqlikda ekvatordan qutbiy kengliklar tomon tabiat komplekslarining birin-ketin almashinishiga zonallik deb ataladi. unga yerning sharsimonligi oqibatida yer yuziga quyosh nurining bir tekisda tushmay ekvatordan qutblarga tomon kamayib borishi sabab bo‘ladi. tog‘larda balandlik tomon tabiat komplekslarining almashinib kelishi balandlik mintaqalanishi deyiladi. atama, tayanch tushuncha va nomlar nobiogen, biogen, antropogen, era, davr, bir butunlik, zonallik, hududiylik, balandlik mintaqalanishi.

geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari 6-sinf - Page 4

geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari 6-sinf - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari 6-sinf"

1669226985.ppt slide 1 6-sinf geografiya darsligi asosida 4-5-mavzu: geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari. olimlar geografik qobiqning rivojlanishini uch bosqichga ajratishadi: nobiogen, biogen va antropogen. nobiogen bosqich — yer taraqqiyotining 4,6 mlrd yildan to 570 mln yilgacha o‘tgan davrini qamrab oladi. bu bosqichda geografik qobiqning asosi tarkib topadi, ya’ni litosfera, atmosfera va gidrosfera shakllanadi. yerda hayot 3,8 — 3,5 mlrd yil muqaddam paydo bo‘lgan bo‘lsa-da, ular o‘ta oddiy organizmlardan tashkil topganligi uchun geografik qobiqning rivojlanishiga sezilarli ta’sir etmagan. biogen bosqich — 570 mln yil muqaddam boshlangan. bu davrda organizmlar taraqqiy etgan (1- jadvalga qarang). natijada, bio...

PPT format, 1.0 MB. To download "geografik qobiqning rivojlanish bosqichlari va umumiy qonuniyatlari 6-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik qobiqning rivojlanish… PPT Free download Telegram