ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол

PPTX 11 pages 122.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 11
23.мавзу. ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол. режаси. 1. ментол. 2. валидол. 3. таҳлил усуллари ва хоссалари. терпенлар молекула тузилиши икки ёки ундан ортик тўйинмаган углеводород изопрен қолдиғидан иборат ва (с5н8)n умумий формулага эга бўлган турли табий бирик-малар терпенлар гуруҳини ташкил қилади. умумий формуладаги n-нинг қиймати, яъни изопрен қолдиғининг сони 8 гача бўлади. бириккан изопрен қолдиғининг сони иккитадан ортик бўлган очик ва ёпик занжирли бирикмалар политерпенлар гуруҳини ташкил қилади. уларга: (c5h8)3-сесквитерпенлар, (c5h8)4-дитерпенлар, (сзн8)6-тритерпенлар ва ундан ҳам юқори молекула массасига эга терпенлар киради. таркиби иккита изопрен қолдиғидан иборат, c10h16 умумий формулага эга бўлган очик ёки ёпик занжирли монотерпенларнинг кислород сақлаган ҳосилалари (терпеноидлар), жумладан уларнинг гидроксил, альдегид ва кетон каби функционал гуруҳлар сақлаган бирикмалари (ментол, терпинеол, барнеол, камфора, цитраль ва бошқалар) тиббиёт ва халқ хужалиги соҳаларида кенг қўлланади, улар кўп микдорда игнабаргли қарағай дарахтининг шарбати ва смоласи ҳамда кўпчилик бошқа ўсимликларнинг турли қисмларидан олинадиган эфир мойларида учрайди. масалан, қарағай дарахтининг ширасидан олинган …
2 / 11
атди. а.а.бутлеровнинг 1854 йилда ёзган «эфир мойлари хақида» («об эфирных маслах») номли докторлик диссертациясида эфир мойлари хақида уша давргача бўлган маълумртларни бирлаштириши ва системага солиши, эфир мойларини чуқур ўрганишга катта таъсир кўрсатди. е. е. вагнер терпенларнинг кимёвий тузилишини ўрганиш йўлини ишлаб чикди. у татбик этган кўпчилик терпенларнинг (пинен, камфен, лимонен, терпин, терпинеол) структура тузилиши ҳозирда ҳам мавжуд. а. м. зайцев ва ф. м. флавицкийларнинг турли оилага кирувчи дарахтлардан олинган эфир мойларининг таркибини ўрганиш борасида олиб борган илмий изланишлари, эфир мойи ва унинг таркиби тўғрисидаги маълумотни бойитади. с. с. неметкин ўз шогирдлари билан биргаликда терпенларнинг синтез йўли билан олиш усулларини яратиш устида кўп назарий ва амалий аҳамиятга эга ишлар қилди. биринчи бўлиб, камфоранинг синтезини в. е. тишченко, т. а. рудаков, п. п. шаригин ишлаб чикишган. ф. м. флавицкий, ва л. а. чугаевларнинг терпенлар оптик фаоллигини ўрганиш соҳасидаги олиб борган изланишлари терпенлар кимёсини мукаммал ўрганишда катта ёрдам берди. терпенлар тиббиётда сиртдан антисептик …
3 / 11
0с ҳароратгача совитиб ментол ажратиб олинади. бунда ментол киристалл ҳолида ажралади. ментол синтез ва ярим синтез йўли билан ҳам олинади.синтез йўли билан олинган ментол оптик нофаол ҳисобланади. табиий ментолда учта ассиметрик углерод атоми бўлганлиги учун унинг 8 та изомери мавжуд. тиббиёт эхтиёжлари учун асосан дф да келтирилган l- ментол, яъни чапга бурувчан изомери ишлатилади. ментолнинг изовалериан кислота ментол эфиридаги 25-30% ли эритмаси валидол номи билан дори сифатида ишлатилади. ментолга концентрланган сульфат кислота иштирокида ва 80°с ҳароратгача иситилган ҳолда изовалериан кислота таъсир эттириб, унинг эфири олинади. реакция натижасида ҳосил бўлган махсулотни сульфат кислотадан ажратиб олинади. уни аввал сув, кейин эса натрий гидроксид эритмаси ва қайтадан яна сув билан ювиб, сувсиз натрий сульфат устида қуритилади. шу усулда тозалаб олинган изовалериан кислотанинг ментил эфири билан ментол аралашмасини 1000с ҳарорат ва маълум босим остида ҳайдаб валидол олинади. унда 25-30% гача ментол бўлади. ментол ва валидоллар физикавий хоссалари ва константлари билан ўзаро бир-бирларидан бирмунча фарқланади. …
4 / 11
отада тайёрланган ванилин эритмасидан қўшиб, чайқатиб, кейин унга сув солинганда аралашма қизил-малина рангга ўтади. моноциклик катор терпен препаратларининг чинлигини аниқлашда уларнинг физикавий хоссалари ва константларидан ҳам фойдаланилади. ментолнинг микдори дф кўрсат­маси асосида бавосита нейтраллаш усули бўйича аниқланади. бунинг учун препаратнинг маълум микдорига сирка ангидридининг сувсиз пиридиндаги эритмасидан қўшиб, колбани қайтар совутгичга улаган ҳолда тегишли вақтгача қайнатилади. кейин реакция натижасида ажралиб чиққан ҳамда реакцияга киришмай қолган сирка ангидридининг сув билан парчаланиб ҳосил қилган сирка кислотасини, фенолфталеин индикатори иштирокида натрий гидроксиднинг 0,5 моль/л эритмаси билан титрланади. валидолнинг микдори ундаги изовалериан кислотани ментол эфири бўйича нейтраллаш усули ёрдамида аниқланади. бунинг учун препаратнинг маълум микдорига калий гидроксиднинг 1 моль/л спиртдаги эритмасидан ортикча қўшилади. кейин колбани қайтар совутгичга улаган ҳолда 5 соат давомида сув ҳаммомида қайнатилади. аралашма совутилгандан сўнг ундаги реакцияга киришмай қолган калий гидроксиднинг ортикчасини фенолфталеин индикатори иштирокида хлорид кислотанинг 0,5 моль/л эритмаси билан титрланади. ментолни сиртдан оғрик қолдирувчи ва тумов (шамоллаб қолганда) га …
5 / 11
ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол"

23.мавзу. ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол. режаси. 1. ментол. 2. валидол. 3. таҳлил усуллари ва хоссалари. терпенлар молекула тузилиши икки ёки ундан ортик тўйинмаган углеводород изопрен қолдиғидан иборат ва (с5н8)n умумий формулага эга бўлган турли табий бирик-малар терпенлар гуруҳини ташкил қилади. умумий формуладаги n-нинг қиймати, яъни изопрен қолдиғининг сони 8 гача бўлади. бириккан изопрен қолдиғининг сони иккитадан ортик бўлган очик ва ёпик занжирли бирикмалар политерпенлар гуруҳини ташкил қилади. уларга: (c5h8)3-сесквитерпенлар, (c5h8)4-дитерпенлар, (сзн8)6-тритерпенлар ва ундан ҳам юқори молекула массасига эга терпенлар киради. таркиби иккита изопрен қолдиғидан иборат, c10h16 умумий формулага эга бўлган очик ёки ёпик занжирли монотерпенларнинг кислород сақлаган ҳ...

This file contains 11 pages in PPTX format (122.9 KB). To download "ароматик бирикмалар: терпенлар: ментол ва валидол", click the Telegram button on the left.