geografik tuzilmalar

DOCX 42.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1670931902.docx geografik tuzilmalar referat geografik tuzilmalar reja: 1. ishlab chiqarish kuchlari, ularni rivojlantirish va joylashtirish masalalari. 2. ishlab chiqarishni hududiy tashkil etish shakllari. 3. erkin iqtisodiy zonalar (hududlar). 4. geografik mehnat taqsimoti va iqtisodiy rayonlarning shakllanishi. 5. iqtisodiy geografik o’rin. 6. aholi migratsiyasi jarayonlari. inson (jamiyat) ehtiyojlarini qondirish maqsadida tabiat ne’matlari va kuchlarini o’ziga moslashtirishdan iborat iqtisodiy jarayon ishlab chiqarish deb yuritiladi. ko’rinib turibdiki, ishlab chiqarish insonlarning ma’lum maqsadga muvofiq yo’naltirilgan faoliyati bo’lib, ehtiyojlarni to’laroq qondirishga mo’ljallangandir. bu jarayon ishlab chiqarish omillari – mehnat, kapital, yer va tadbirkorligining o’zaro bog’liq harakat faoliyati natijasida yuzaga keladi va jamiyat ishlab chiqarish kuchlari taraqqiyotini tezlashtiradi hamda jamiyat ehtiyojlarini to’laroq qondirish uchun shart-sharoit hozirlaydi. bugungi ishlab chiqarish ikkita yirik bir-biri bilan bog’liq sohalar: a) moddiy ishlab chiqarish – ya’ni sanoat, qishloq va o’rmon xo’jaligi, qurilish, transport va aloqa (kommunikatsiya tizimi), savdo va umumiy ovqatlanish, moddiy texnika ta’minoti (logistika); b) nomoddiy yoki ijtimoiy-madaniy sohalar – …

o ko’lam-da hududiy joylashishida ham o’zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish va rivojlantirishning asosiy tamoyillari: · ishlab chiqarish tizimlarini xomashyo manbalari, yoqilg’i va ener-giya resurslar, iste’mol mintaqalariga yaqin joylashtirish; · yuqori samarali bo’lgan tabiiy resurslarni o’zlashtirish va majmuali foydalanish tizimini barpo qilish; · mamlakat va mintaqalarda ekologik holatni sog’lomlashtirish, atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan foydalanishning samarali mexanizmini ishlab chiqish va amalga oshirish, tabiatdan foydalanishning boshqaruv tizimini takomillashtirish; · xalqaro kommunikatsiya tizimlarini rivojlantirish va qulay geostrategik mavqeyidan samarali foydalanish asosida xalqaro mehnat taqsimotidagi ishtirokini chuqurlashtirib, kengaytirib borish yaqin va uzoq xorijiy mamlakatlar bilan aloqalarni rivojlantirish; · yirik shaharlarning haddan tashqari rivojlanishini tartibga solish, kichik va o’rta shaharlarning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini tezlashtirish, mintaqalarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasidagi tabaqalanish jarayonini boshqarish, iqtisodiyot tarmoqlari dasturlarini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etishdan iborat. xx asr 50-yillarining o’rtalaridan boshlangan ilmiy-texnika inqilobi ishlab chiqarish kuchlarini rivojlantirish, hududiy tashkil qilishni takomillashtirishning klassik nazariyalariga bir qator ―tuzatishlar‖ kiritdi. bunday …

-tajriba markazlari rolining ortib borishi; j) yuqori malakali mehnat hissasining tobora keng rol o’ynashi; z) ijtimoiy-ekologik omillar – ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishida sezilarli o’zgarishlarni yuzaga keltirmoqda. chunonchi, 70-yillarning o’rtalaridan boshlab ishlab chiqarish tizimidagi o’zgarishlar keng sur’atda ―markazdan qochma‖ yo’nalishi (bir mamlakat va jahon xo’jaligi doirasida) va sohil bo’yiga to’planish negizida port-sanoat ishlab chiqarish majmualarining yuzaga kelishi va xalqaro iqtisodiy munosabatlar tizimida katta o’rin tutishi bilan bog’liq. ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi va joylashishiga ta‟sir etuvchi umumiqtisodiy qonunlar. qonun – tabiat va jamiyatdagi voqea va hodisalarning (o’zaro aloqadorligini) barqaror takrorlanib turuvchi sabab-oqibat bog’lanishlarini ifodalasa, qonuniyat voqea va hodisalarning ketma-ketligining barqarorligini va qonunlar majmuasininig o’zaro uyg’unligini ifodalaydi. ishlab chiqarish kuchlari taraqqiyotining butun tarixiy-geografik bosqichlarida amal qiladigan ularning sababiy aloqa va o’zaro ichki bog’lanishlarini ifodalaydigan iqtisodiy qonunlar majmuasi umumiy iqtisodiy qonunlar deyiladi. iqtisodiy qonunlar majmuasi ishlab chiqarish munosabatlarining ishlab chiqaruvchi kuchlarning xarakteri va rivojlanish darajasi bilan bog’liqligi, samarali ishlab chiqarish jarayonini tashkil …

adi. ayni vaqtda, ishlab chiqarish munosabatlari (moddiy ne’matlarni ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste’mol qilish jarayonlaridagi o’zaro munosabatlar majmuasi) ishlab chiqarish kuchlarining belgilovchi ta’siri ostida rivojlanadi. bugungi kunda, bozor iqtisodiyotiga o’tish va bozor munosabatlarini shakllantirish, murakkab va umuminsoniy jarayon bo’lib, obyektiv zaruriyatga aylandi. chunki, bozor iqtisodiyoti jahon sivilizatsiyasining g’oyat ulkan yutug’i sifatida –iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda iqtisodiy o’sish va aholi farovonligini uzluksiz ta’minlovchi iqtisodiy tizim ekanligini isbotladi. bozor iqtisodiyoti ishlab chiqarish kuchlaridan unumli va samarali foydalanishni ta’minlash bilan shunga mos yuksak ishlab chiqarish munosabatlarini ham yuzaga keltiradi. chunki iqtisodiy taraqqiyot yo’li yangi tizim zaminida inson manfaatini yuzaga chiqarish, uning mehnatini qadrlash, aholining nochor qatlamini sotsial himoyalash maqsadlari yotadi. bozor iqtisodiyoti tajribasi uning amal qilish mexanizmi ijtimoiy yangilanishning eng samarali vositasi hisoblanadi, u xalqning ijodiy va mehnat salohiyatini to’la ishga tushiradi, boqimandalik va tekinxo’rlik kayfiyatiga chek qo’yadi. iqtisodiy tashabbus va ishbilarmonlikni rivojlantiradi. har bir kishining milliy boylikni o’stirish mas’uliyatini oshiradi, har bir …

kuchlarining tabiiy omillari – tabiiy sharoit va tabiiy resurslarning iqtisodiyotning tarmoq hamda rayonlarning rivojlanishiga ta’siridan iborat. bunda yer resurslari, foydali qazilmalarning joylashishi, miqdori, sifati, foydalanish darajasi, iqlim va suv resurslari, o’rmon resurslari muhim o’rin tutadi. ayniqsa qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishi tarmoqlarining joylashishida tabiiy sharoit – havo harorati, vegetatsiya davri, yog’inlar miqdori va uning davri, yer osti suvlarining ko’tarilish darajasi, shamollar, yer usti tuzilishi (relyef), yaylovlar va ularning mahsuldorlik darajasi, yer fondi va uning tarkibi, qishloq xo’jaligiga yaroqli yerlar, tuproq tarkibi va tabiiy unumdorlik darajasi kabi omillar majmuasining o’rni katta. sanoatning muhim tarmog’i – qazib beruvchi sanoat tarmoqlari (tog’-kon sanoati) tabiiy resurslarga, ya’ni mineral xomashyo resurslarining tog’-geologik sharoitlari, ruda va rudali xomashyolarning yer ostida joylashishi darajasi, sifati (ruda tarkibida metall miqdori), rangli metallar majmuasi, neft va tabiiy gaz sifati, ko’mir (qatlamlarining joylashish va qalinlik darajasi kabilar), baliq-konserva, oziq-ovqat, o’rmon-sellyuloza korxonalari xomashyoga bog’liq holda joylashadi. ayniqsa, qora metallurgiya (cho’yan, po’lat va prokat), …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "geografik tuzilmalar"

1670931902.docx geografik tuzilmalar referat geografik tuzilmalar reja: 1. ishlab chiqarish kuchlari, ularni rivojlantirish va joylashtirish masalalari. 2. ishlab chiqarishni hududiy tashkil etish shakllari. 3. erkin iqtisodiy zonalar (hududlar). 4. geografik mehnat taqsimoti va iqtisodiy rayonlarning shakllanishi. 5. iqtisodiy geografik o’rin. 6. aholi migratsiyasi jarayonlari. inson (jamiyat) ehtiyojlarini qondirish maqsadida tabiat ne’matlari va kuchlarini o’ziga moslashtirishdan iborat iqtisodiy jarayon ishlab chiqarish deb yuritiladi. ko’rinib turibdiki, ishlab chiqarish insonlarning ma’lum maqsadga muvofiq yo’naltirilgan faoliyati bo’lib, ehtiyojlarni to’laroq qondirishga mo’ljallangandir. bu jarayon ishlab chiqarish omillari – mehnat, kapital, yer va tadbirkorligining o’zaro bog’liq...

DOCX format, 42.3 KB. To download "geografik tuzilmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: geografik tuzilmalar DOCX Free download Telegram