geografik jarayonlar. aholi migratsiyasi va globalizatsiya

DOCX 25,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1670931891.docx geografik jarayonlar. aholi migratsiyasi va globalizatsiya reja: 1. geografik mehnat taqsimoti. 2. iqtisodiy rayonlashtirish. 3. aholi migratsiyasi. 4. globallashuv jarayoni va uning natijalari. mehnat taqsimoti – bu tarixan belgilangan ijtimoiy mehnat tizimidir. u jamiyat rivojlanishi jarayonida faoliyatning sifat jihatdan differensiatsiyasi natijasida kelib chiqadi. hududiy mehnat taqsimoti jamiyat taraqqiyotida mehnat faoliyatining sifat jihatidan tabaqalanish jarayonini ifodalaydi va ishlab chiqarish kuchlari rivojlanishiga kuchli turtki beradi. mehnat taqsimoti mohiyatiga ko’ra ikkiga bo’linadi, ya’ni: a) butun jamiyat miqyosida; b) ishlab chiqarishni tashkil etishning turli shakllaridagi ichki mehnat taqsimotidir. mehnat taqsimotining bu ikki turi o’zaro aloqadorlikda bo’lib, bir-biri bilan chambarchas bog’langan. hududiy mehnat taqsimoti – ishlab chiqarish kuchlarini oqilona joylashtirishning asosidir. ayni vaqtda, hududiy mehnat taqsimoti iqtisodiy rayonlarining shakllanishi bilan bog’liq ijtimoiy-iqtisodiy jarayondir. shuning uchun ham hududiy mehnat taqsimoti rayonlarning tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlari bilan chambarchas bog’liq, xo’jalik iktisoslashuvining samarali yo’nalishlarini ifodalaydi. bunday xo’jalik ixtisoslashuvi huddudagi eng qulay va samarali bo’lgan alohida mahsulotlarni yetishtirishga (dehqonchilikdabog’dorchilik, …

tiladi. hududiy mehnat taqsimoti juda murakkab tushuncha bo’lib, xo’jalik jihatidan turlicha ixtisoslashuv darajasidagi hududlar o’rtasidagi iqtisodiy aloqalar tizimini ifodalaydi. bunday iqtisodiy aloqalar rayon, mamlakat, jahon miqyosida mineral xomashyo, xilma-xil tovarlar almashuvidan iborat o’zaro foydali bo’lgan jarayondir. n.n.baranskiy ―hududiy mehnat taqsimoti‖ tushunchasini ―juda muhim tushuncha, to’g’rirog’i, tarmoqlarni ham, iqtisodiy rayonlarni ham o’zaro bog’lab turuvchi tushunchalar tizimi‖ dan iborat deb hisoblaydi. hududiy mehnat taqsimotining moddiy elementlari rayonlar va mamlakatlar, shaharlar va shahar aglomeratsiyalari, sanoatlashgan mintaqa, markaz, tugun va rayon, qishloq xo’jalik mintaqalari va rayonlari, ishlab chiqarishni tashkil etishning xilma-xil shakllari, sihat-salomatlik va dam olish majmualaridan iborat. hududiy mehnat taqsimoti mohiyatiga ko’ra – jamiyat miqyosida tarmoq va tarmoqlararo hamda ishlab chiqarishni tashkil etish shakllaridagi (ichidagi) mehnat taqsimotiga bo’linadi. ijtimoiy mehnat taqsimoti ishlab chiqarish kuchlarining ―vaqt‖ mobaynidagi taraqqiyot bosqichlarini ifodalaydi. jamiyat taraqqiyotining muayyani bosqichida (neolit davrida) chorvachilikdan dehqonchilikning ajralib chiqishi, keyinroq hunarmandchilikning ajralib chiqishi bilan mehnat taqsimoti ijtimoiylashib, sifat jihatidan rivojlanib bordi. hunarmandchilikning rivojlanishi, …

ngil va oziq-ovqat sanoatiga, qishloq xo’jaligi – dehqonchilik va chorvachilikka, transport esa quruqlik, suv va havo transport tarmoqlariga, infrastruktura esa g’oyat tabaqalashgan ishlab chiqarish va noishlab chiqarish tarmoqlariga bo’linishidir. monopoliyalar, konsernlar, assotsiatsiyalar, korxonalar, jamoa xo’jaliklari, firmalar va boshqalar ishlab chiqarishning xilma-xil shakllaridagi mehnat taqsimoti – mahalliy yoki lokal mehnat taqsimotidir. bir mamla-kat doirasida rivojlanadigan, mamlakatning tabiiy, iqtisodiy-ijtimoiy imkoniyatlaridan kelib chiqqan iqtisodiyot sohalarining ixtisoslashuv jarayoni mamlakat mehnat taqsimoti deyiladi. bunday mehnat taqsimotida mamlakatning turli qismlari ishlab chiqarishning bir yoki bir necha soha-lariga ixtisoslashadi. chunonchi, sobiq ittifoq sharoitida 15 ta ittifoqdosh respublika iqtisodiyotining ixtisoslashuvidan tarkib topgan butunittifoq mehnat taqsimoti shakllangan edi. butunittifoq mehnat taqsimoti doirasida markaziy, shimoli-g’arbiy, ural, donetsk-dnepr bo’yi iqtisodiy rayonlari ishlab chiqarish kuchlari rivojlangan, sanoatlashgan rayonlar hisoblansa, o’zbekiston, qirg’iziston, tojikiston va turkmaniston respublikalaridan iborat o’rta osiyo iqtisodiy rayoni mineral xomashyo va qishloq xo’jalik mahsulotlari (paxta, bog’dorchilik, sabzavotchilik, chorvachilik) yetkazib berishga ixtisoslashganligi bilan ajralib turgan. o’zbekiston mehnat taqsimotida toshkent, zarafshon va …

lashuvini ifodalaydi. jumladan, g’arbiy yevropa mamlakatlari doirasida ―umumiy bozor‖ shakllan-gan mintaqaviy mehnat taqsimotini ifodalaydi. keyingi yillarda bunday mintaqaviy mehnat taqsimoti lotin amerikasi, janubi-sharqiy, janubiy va janubi-g’arbiy osiyo, shimoli-g’arbiy, markaziy, sharqiy afrika, shimoliy amerikada shakllanmoqda. yaqin istiqbolda o’zbekiston, qirg’iziston, qozog’iston, tojikiston va turkmanistondan iborat markaziy osiyo mintaqaviy mehnat taqsimotiga asoslangan iqtisodiy birlashmaning shakllanishi bu mintaqadagi murakkab tabiiy, ijtimoiy-iqtisodiy va ekologik muammolar yechimlarini ishlab chiqish va hal qilish negizida ishlab chiqarish kuchlarini yanada rivojlantirish imkonini beradi. xalqaro mehnat taqsimoti (geografik) – xalqaro ixtisoslashuv va xalqaro ishlab chiqarish kooperatsiyasi xalqaro mehnat taqsimotining mazmun mohiyatini, shakllarini amalga oshirishni belgilovchi mezonlardir. jahon xo’jaligini rivojlantirish uchun, birinchi navbatda, ishlab chiqarishda mehnat unumdorligini oshirish, ishlab chiqarishda samaradorlikni ko’tarish, shuningdek, ishlab chiqarishda xarajatlarni kamaytirishga intilish zarur. xalqaro mehnat taqsimotining rivojlanishi jarayonida asosiy narsa, bu shu jarayonning har bir ishtirokchisi o’zining xmtdagi ishtirokidan iqtisodiy foyda qidirishi va topishidir. har qanday davlatning xalqaro almashuv jarayonida xalqaro mehnat taqsimotining ustunliklarini amalga …

shlab chiqarish kuchlari tegishli rivojlanish bosqichlarini aks ettiradi: umumiy, xususiy va yakka tartibda. umumiy tipdagi xalqaro mehnat taqsimoti, ya’ni ishlab chiqarish sohalari bo’yicha (qazib olish, qayta ishlash, sanoat, qishloq xo’jaligi) ko’proq xo’jalikni ekstensiv rivojlanish davriga xos va eng avvalo, tabiiy, ishlab chiqarishning tabiiy geografik sharoitlari bilan bog’liq. xususiy tipdagi xalqaro mehnat taqsimoti ma’lum sohalar, ularning tarmoqlari va ishlab chiqarish turlarida xalqaro ixtisoslashuvni taqozo etadi. bunda almashuvning internatsionallashuvi paydo bo’ladi va kengayadi, savdo o’sishi tezlashadi. yakka tartibdagi xalqaro mehnat taqsimoti alohida operatsiyalar (detallar, uzellar, agregatlar) va texnologik stadiyalarga ixtisoslashuvni taqozo qiladi. bu sharoitda bozor hajmi o’sadi. jahon savdosi o’zish sur’atida rivojlanadi (ishlab chiqarishga taqqoslanganda). shuning uchun ham xalqaro savdoda komplektlovchi kooperatsiya tartibida, shu jumladan, transmilliy korporatsiya doirasida (tmk) 1/2 dan ko’proq mahsulot tovar almashinuvi qayta ishlash sanoatiga to’g’ri keladi. iqtisodiy rayonlashtirish – ishlab chiqarishni samarali tashkil qilishni takomillashtirish va hududiy rejalashtirish asosi sifatida mamlakatlarning hududiyiqtisodiy majmuasini ifodalaydi. iqtisodiy rayonlashtirish uzoq tarixga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geografik jarayonlar. aholi migratsiyasi va globalizatsiya"

1670931891.docx geografik jarayonlar. aholi migratsiyasi va globalizatsiya reja: 1. geografik mehnat taqsimoti. 2. iqtisodiy rayonlashtirish. 3. aholi migratsiyasi. 4. globallashuv jarayoni va uning natijalari. mehnat taqsimoti – bu tarixan belgilangan ijtimoiy mehnat tizimidir. u jamiyat rivojlanishi jarayonida faoliyatning sifat jihatdan differensiatsiyasi natijasida kelib chiqadi. hududiy mehnat taqsimoti jamiyat taraqqiyotida mehnat faoliyatining sifat jihatidan tabaqalanish jarayonini ifodalaydi va ishlab chiqarish kuchlari rivojlanishiga kuchli turtki beradi. mehnat taqsimoti mohiyatiga ko’ra ikkiga bo’linadi, ya’ni: a) butun jamiyat miqyosida; b) ishlab chiqarishni tashkil etishning turli shakllaridagi ichki mehnat taqsimotidir. mehnat taqsimotining bu ikki turi o’zaro aloqadorlikda...

Формат DOCX, 25,2 КБ. Чтобы скачать "geografik jarayonlar. aholi migratsiyasi va globalizatsiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geografik jarayonlar. aholi mig… DOCX Бесплатная загрузка Telegram