7-mavzu: kimyoviy kinetika va kimyoviy muvozanat

PPTX 22 pages 131.2 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 131.2 KB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

маъруза № 7. мавзу: кимёвий реакциялар кинетикаси ва мувозанат 7-mavzu: kimyoviy kinetika va kimyoviy muvozanat r e j a : 1. kimyoviy reaksiyalarning tezligi. gomogen va geterogen reaksiyalar. 2. kimyoviy reaksiyalar tezligiga ta’sir etuvchi omillar. vant-goff qoidasi va massalar ta’siri qonuni. 3. molekulalarning aktivlanishi. kataliz va katalizatorlar. ingibitorlar. reaksiya tezligi deb ma’lum vaqt ichida hajm yoki yuza birligida o‘zaro ta’sir etuvchi moddalar miqdori (konsentratsiyasi)ning o‘zgarishidir: ∆c v = -------- ∆т reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentrasiyasining vaqt birligi ichida o‘zgarishi. reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog‘liqligi reaksiya tezligining reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasiga bog‘liqligini o‘rganish massalar ta’siri qonunining kashf etilishiga (1867) sabab bo‘ldi. bu qonun guldberg va vaagelar tomonidan kashf etilgan bo‘lib quyidagicha ta’riflanadi: “o‘zgarmas haroratda kimyoviy reaksiyalarning tezligi reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyalarining ko‘paytmasiga to‘g‘ri proporsionaldir ". . quyidagi ko‘rinishda yozilgan reaksiya tenglamasi uchun: nсa  mсb= pcс  кd ca va сb lar - а va в moddalarning ayni vaqtdagi molyar konsentratsiyalari. massalar ta’siri …

2 / 22

100ос ortganda reaksiya tezligi faraz qilaylik, biror reaksiyaning tezligi har 10ос da 8 marta yoki 100% ortsin. u holda agar 0ос da reaksiya tezligi 1 ga teng bo‘lsa, harorat 100ос ortganda reaksiya tezligi 1000 marta ortadi. bu yerda  - harorat 10ос ko‘tarilganda reaksiya tezligining necha marta ortishini ko‘rsatuvchi son, u reaksiyaning harorat koeffitsiyenti deb ataladi. vantgoff qoidasiga binoan, gomogen reaksiyalar tezliklarining temperature koeffitsiyentlari 2-4 ga teng bo‘ladi. agar vtо1с dagi tezlikni vt01 bilan, to2с gradusdagi tezlikni vt02 bilan belgilasak, reaksiya tezligining temperature bilan bog‘liqligi quyidagi matematik ifoda bilan ifodalanadi: vt2  vt1 .  / t2 - t1/10 yoki t2 - t1 v ------- 10 kataliz jarayonlari reaksiya tezligini o‘zgartirib, reaksiya mahsulotlari tarkibiga kirmaydigan moddalar katalizatorlar deyiladi. kataliz ikki xil: gomogen va geterogen katalizga bo‘linadi: agar katalizatorlar hamda reaksiyaga kirishuvchi moddalar turli fazada bo‘lsa, bu geterogen kataliz deyiladi. agar katalizaror hamda reaksiyaga kirishuvchi moddalar bir fazada bo‘lsa, bu jarayon …

3 / 22

sentrasiyalari ko‘paytmasiga to‘g‘ri proporsionaldir. shunday qilib to‘g‘ri reaksiyaning tezligi: v1 k1 cаа .cвв yoki v1k1аа.[в]в formula bilan ifodalanadi. bu yerda: v1- to‘g‘ri reaksiyaning tezligi, к1 – to‘g‘ri reaksiyaning tezlik konstantasi, саа - а moddaning konsentrasiyasi, свв - в moddaning konsentrasiyasi. teskari reaksiyaning tezligi esa o‘z navbatida quyidagicha ifodalanadi: v2 k2.ccс.cдd yoki v2k2сс.[d]d bu yerda: к2 – teskari reaksiyaning tezlik konstantasi, v2 – teskari reaksiyaning tezligi, ссс - с moddaning konsentrasiyasi, сдd - d moddaning konsentrasiyasi. vaqt o‘tishi bilan reaksiyaga kirishayotgan moddalarning konsentrasiyalari kamayishi natijasida to‘g‘ri reaksiya tezligi v1 kamayadi, teskari reaksiyaning tezligi v2 esa ortadi, chunki olingan moddalarning konsentrasiyalari kamayib, hosil bo‘layotgan moddalarning konsentrasiyalari ortib boradi. nihoyat, ma’lum bir vaqtdan keyin ularning tezligi o‘zaro tenglashib qoladi (v1v2) va natijada kimyoviy muvozanat qaror topadi. to‘g‘re reaksiya tezligi bilan teskari reaksiyalarning tezliklari o‘zaro tenglashgan holat kimyoviy muvozanat deb ataladi. reaksiyada ishtirok etayotgan moddalarning muvozanat holatdagi konsentratiyalari esa muvozanat konsentrasiyasi deyiladi. kimyoviy muvozanatga …

4 / 22

ermik reaksiyaning borishiga, pasayishi esa, ekzotermik reaksiyaning borishiga yordam beradi. masalan: 2so2  o2  2so3  19,6 kj tenglama bilan ifodalangan muvozanatdagi sistemani olsak, so3 ning hosil bo‘lishi ekzotermik reaksiya bo‘lganligi uchun le-shatelye tamoyiliga ko‘ra, temperature oshirilganda o2 ajraladi, ya’ni muvozanat o‘ngdan chapga quyidagi holatda siljiydi: 2so3  2o2  o2 va aksincha, temperature pasaytirilganda so2 bilan o2 birikib so3 hosil qiladi, ya’ni muvozanat 2so2  o22so2 reaksiya tomonga siljiydi. kimyoviy muvozanatga konsentrasiyaning ta’siri kimyoviy muvozanat holatidagi sistemada moddalardan birining konsentrasiyasi oshirilsa, sistemada mumkin bo‘lgan reaksiyalardan shunday reaksiya kuchayadiki, natijada konsentrasiyasi oshirilganda modda sarf bo‘ladi. masalan, bizga fecl3  3kcns  fe (cns)33kcl tenglamasi bilan ifodalangan muvozanat sistema berilgan bo‘lsin. bu reaksiyada fecl3 ning konsentrasiyasi oshirilsa, muvozanat to‘g‘ri reaksiyaning tezligi ortadigan tomonga, ya’ni o‘ng tomonga siljiydi. kcl ning konsentrasiyasi oshirilsa, muvozanat teskari reaksiyaning tezligi ortadigan tomonga qarab, ya’ni chapga siljiydi. kimyoviy muvozanat holatiga bosimning ta’siri gazsimon moddalar ishtirok etadigan …

5 / 22

o‘rinib turibdi. masalan, shunday muvozanatda turgan sistemaning bosimini oshirsak, muvozanat hajmi kamayishi bilan boradigan reaksiya tomonga siljiydi. aksincha, bosim pasaytirilsi, muvozanat molekulalar soni ko‘payadigan reaksiya tomonga siljiydi. kimyoviy kinetika ta;limotiga ko‘ra kimyoviy muvozanat v1  v2 bo‘lgandagina amalga oshadi. ammo molekulalar soni teng bo‘lganda bosim muvozanatga ta’sir ko‘rsatmaydi: h2 + cl2  2hcl shuningdek, katalizator ham muvozanatga ta’sir etmaydi, chunki u qarama-qarshi reaksiya tezligiga birdek ta’sir ko‘rsatadi. boshqotirma eniga. 1. kimyoviy reaksiya tezligiga ta’sir etuvchi omillardan biri. 2. murakkab moddani tashkil etuvchi zarracha. 3. harorat ko‘tarilganda molekula ..................... 4. bir xil fazadagi moddalardan iborat sistema ....................... deyiladi. 5. kimyoviy muvozanatga ta’sir etmaydigan omillardan biri. 6. effektiv to‘qnashuvni orttiradigan omil. 7. reaksiyada molekulalar sonini orttiradigan omil. 8. kimyoviy muvozanatda turgan sistemaga ta’sirni asoslab bergan olim. 9. kimyoviy kinetikani o‘rgangan olimlardan biri. bo‘yiga. 10. mavzu sarlavhasiga tegishli jumla. foydalanilgan adabiyotlar ахметов н.с. общая и неорганическая химия. “высшая школа”, москва, 1998, 743. эминов …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "7-mavzu: kimyoviy kinetika va kimyoviy muvozanat"

маъруза № 7. мавзу: кимёвий реакциялар кинетикаси ва мувозанат 7-mavzu: kimyoviy kinetika va kimyoviy muvozanat r e j a : 1. kimyoviy reaksiyalarning tezligi. gomogen va geterogen reaksiyalar. 2. kimyoviy reaksiyalar tezligiga ta’sir etuvchi omillar. vant-goff qoidasi va massalar ta’siri qonuni. 3. molekulalarning aktivlanishi. kataliz va katalizatorlar. ingibitorlar. reaksiya tezligi deb ma’lum vaqt ichida hajm yoki yuza birligida o‘zaro ta’sir etuvchi moddalar miqdori (konsentratsiyasi)ning o‘zgarishidir: ∆c v = -------- ∆т reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentrasiyasining vaqt birligi ichida o‘zgarishi. reaksiya tezligining konsentratsiyaga bog‘liqligi reaksiya tezligining reaksiyaga kirishuvchi moddalar konsentratsiyasiga bog‘liqligini o‘rganish massalar ta’siri qonunining kashf etil...

This file contains 22 pages in PPTX format (131.2 KB). To download "7-mavzu: kimyoviy kinetika va kimyoviy muvozanat", click the Telegram button on the left.

Tags: 7-mavzu: kimyoviy kinetika va k… PPTX 22 pages Free download Telegram