арабларнинг географик, картографик билимлари

DOC 48,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1694356039.doc арабларнинг географик, картографик билимлари режа: 1. араб истилолари ҳақида қисқача маoлумот. 2. араб географи ибн - хурдодбехнинг географик билмилари. 3. ибн руста ва идристларнинг географик билимлари. 4. араб моҳир ёзувчиси сулаймонни географик очишлари. таянч иборалар: арабларни босқинчилик юришлари; ибн хурходбек (ix аср), уни «масафалар ва мамлакатлар» асари ҳақида; ибн руста тарихий географик билимлари; идрисий унинг «қизиқарли география» асари ва 70 варағдан иборат дунё картаси (1154 й) ҳақда; моҳир араб ёзувчиси сулаймон, уни миср, покистон, судан, самоли, арабистон, хиндистон ва бошқа мамлакатларда бўлиш, уни географик маoлумотлари. ўрта асрда шарқ мамлакатлари халқ лари орасида арабларнинг географик билимлари жаҳон географиясида алоҳида аҳамиятга эга. шунинг учун уларнинг географик билимларини алоҳида кўриб чиқиш мақсадга мувоффиқдир. маoлумки, арабистон ярим оролида яшаган араб халқ лари маданий даражаси паст бўлишига қарамай vii-viii асрларда (711 йил) ўз юришларини ғарбга томон давом эттириб гибролтор буғози (гибр-ал-тор араб тилида тирик шаҳар деган маoнони билдиради) орқали ғарбий европага ўтиб бутун пиреней …

ёсининг маданий, илмий мероси ўрганила бошланди ва хинд, грек, турк ва бошқа тиллардаги муҳим асарлар араб тилига таржима қилиниши натижасида «араб» фани юзага келди. ix асрнинг бошларида ал маoмун рим олими клавди птолемей (эр. i асрнинг охири ва ii аср боши, 90-168 йиллар)нинг географик ва астрономик асарларини таржима қилишига буйруқ берган ва натижада араб географик билимлари юзага келди ва ривожланди. араб тарихий -географик ва кортаграфик билимларнинг ривожланишида араб географ олимларидан ибн хурдодбех ибн руста, идрисий, ёқут, сулаймонларнинг хизматлари алоҳида аҳамиятга эга бўлган. араб географ ва сайёҳи ибн хурдодбех (ix аср)ни йирик асарларидан бири «масофалар ва мамлакатлар» (китоб ал масоликвал мамлакат) деб аталади. асар асосан йўлларга бағишланган бўлиб, унда муаллиф боғдод шаҳридан самарқанд, тошкент, иссиқкўл водийсигача давом этган сайёҳат якунларини баён қилинган. ибн хурдодбехнинг асарида «самарқанддан баркантгача 4 фарсах, ундан хушфахонгача ҳам чўл оша 4 фарсах, сўнгра бурнобидгача 6 фарсах, кейин зомингача чўл оша яна 4 фарсах. зомин йўли иккига бўлиниб, …

қилган. идрисий (xii асрнинг 1101-1154) сицилия ва неополp подшоси р о ж е р о ii нинг саройидаги кутубхонада хизмат қилиб,географик ва кортографик маoлумотлар тўплаган. у подшони таклифи билан «қизиқарли география» номли китоб ёзган. уни (1154 й) 70 варақдан иборат дунё карталари тарихий география учун муҳим аҳамиятга эгадир. аммо идрисий чизган карталарда кўп камчиликлар ҳам бор эди. масалан, унинг картасида градус турлари чизилмаган. унинг доиравий туркистондаги сирдарё («шош» дарёси), амударё (жайхун)деб ёзилган, амурадё билан сирдарё оралиғига суғдиёна деб ёзилган. араб географлардан яна бири ёқутдир. у хозирги туркманистонни мари (марв) кутубхонасида кўп йиллар ишлаган ва «географик луғот» тузган. луғот ёқутнинг ўрта ер денгизи шарқдаги бир қатор мамлакатлар; туркистон, эрон, сурия каби мамлакатлар ҳақида маoлумотлар берилган. араб моҳир денгиз сузувчиси сулаймон (тўлиқ номи ибн аҳмад ибн сулаймон ал-махри). у африка материгидаги шимолий ва шарқий қисмларидаги бир қатор давлатлар. масалан: миср, судан, самоли, ва арабистон ярим оролидаги абдан, жидда, мадина, дубой, маскат ахоли …

), малай ярим ороли, индонезия, суматра, ява ва бошқа бир қатор оролларини картага тушириб, бу давлатларни ғарб мамлакматларига таништирган. умуман араб географларининг ер шари тўғрисидаги антик даври (у-уш асрлар) географик билимларидан бирмунча кенгроқ ва тўлиқ эканлиги билан фарқ қилади. араблар айниқса, географик жой ва обoектларни планини олишда фойдаланадиган астролябия,буссол каби асбоблар ҳам ясаганлар ва улар ёрдамида ер эклиптикасини оғиш бурчаги 230 351 га тенг эканлигини аниқлаганлар. ҳозирги даврда ҳам ер эклептикасини оғиш бурчаги 230 27 билан аниқланган. (8 га фарқ қилади холос). шунингдек араб географ ва астрономлар юлдузлар жадвалини тузганлар ва мисдан бир неча нусхада тайёрланган глобуслар бизгача етиб келган. араблар географик ва асрономик асбоблар ёрдамида ер шарининг математик хисоблаш усулларини янада ривожлантирганлиги кейинги географик билимларни ривожланишига катта хисса қўшганлар. адабиётлар: 1. ҳасанов х. сайёҳ олимлар. т., 1981 2. раҳимбеков р.у. денцова з.н. ўрта осиё табиатини географик ўрганиш тарихи. т., 1982 3. магидович и.п. очерки по истории географические открқтий.

арабларнинг географик, картографик билимлари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "арабларнинг географик, картографик билимлари"

1694356039.doc арабларнинг географик, картографик билимлари режа: 1. араб истилолари ҳақида қисқача маoлумот. 2. араб географи ибн - хурдодбехнинг географик билмилари. 3. ибн руста ва идристларнинг географик билимлари. 4. араб моҳир ёзувчиси сулаймонни географик очишлари. таянч иборалар: арабларни босқинчилик юришлари; ибн хурходбек (ix аср), уни «масафалар ва мамлакатлар» асари ҳақида; ибн руста тарихий географик билимлари; идрисий унинг «қизиқарли география» асари ва 70 варағдан иборат дунё картаси (1154 й) ҳақда; моҳир араб ёзувчиси сулаймон, уни миср, покистон, судан, самоли, арабистон, хиндистон ва бошқа мамлакатларда бўлиш, уни географик маoлумотлари. ўрта асрда шарқ мамлакатлари халқ лари орасида арабларнинг географик билимлари жаҳон географиясида алоҳида аҳамиятга эга. шунинг учун ...

Формат DOC, 48,5 КБ. Чтобы скачать "арабларнинг географик, картографик билимлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: арабларнинг географик, картогра… DOC Бесплатная загрузка Telegram