ўрта аср туркистон халқ ларининг географик билимлари (viii-xvii асрлар)

DOC 75,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1694356136.doc ўрта аср туркистон халқ ларининг географик билимлари (viii-xvii асрлар) режа: 1. ал-хоразмийнинг ҳаёт фаолияти ва илмий мероси. 2. ал-фарғоний фаолияти ва илмий мероси. 3. берунийнинг фаолияти ва илмий мероси. 4. ибн синонинг фаолияти ва илмий мероси. 5. авфийнинг фаолияти ва илмий мероси. 6. банокатий, фаолияти ва илмий мероси. 7. абдуразоқ самарқандийнинг фаолияти ва илмий мероси. 8. улуғбек фаолияти ва илмий мероси. 9. али қушчи, фаолияти ва илмий мероси. таянч иборалар ал-хоразмийнинг ҳаёт фаолияти ва илмий мероси. («жаҳон картаси»); ал- фарғоний фаолияти ва илмий мероси. «устурлар» тўғрисида мукаммал маoлумот» ҳақида; берунийнинг фаолияти. «аттестация-тафхим» асари, картаси; ибн синонинг фаолияти ва илмий мероси. «китоби аш-шифо» асари, уни «табиат» қисми ҳақида; авфийнинг фаолияти ва илмий мероси; банокатий, фаолияти ва илмий мероси. «улуғ кишилар тарихи ва насаби бобида донишмандлар боғи» асри; абдуразоқ самарқандийнинг фаолияти ва илмий мероси унинг «икки соатли юлдузнинг балқиши ва икки денгизнинг қуйилиши» асари; улуғбек фаолияти ва илмий мероси. «зичи улуғбек»; …

ри 1 0 см меридион узунлигини аниқликда, иккинчи гуруҳ экспедиция аoзолар эса 1 0 см меридиан узунлигини 56 4/7 мил аниқликда ўлчаган. ривоятларга кўра ал-маoмун ҳар иккала экспедиция аoзоларини ўлчовини бир хил деб белгилаб берган. (56 3/2 мил) (крочовский iv, 83 б) бу экспедицияда хоразмий муҳим ишлар бажарган. шу даврда боғдод ҳокими маoмун жаҳон мукаммал картасини тузишни буюрган. «жаҳон карталари»ни тузишда кўп олимлар қатнашган, бу ишга хоразмий раҳбарлик қилган ва шу муносабат билан «сурат ул-арз» яoни «ернинг сурати» номли асар яратган. унинг қўлёзма асари 1987 йилда қохирадан (миср) топилган. асарда испаниядан қашқаргача бўлган ерлардаги 537 ахоли пунктлари, 200 дан ортиқ тоғлар ва сувликлар, масалан алpп тоғи, қора денгиз, дунай, баофор буғози, нил дарёси каби географик обoектлар тўғрисида маoлумотлар ёзилган. ал-фарғоний (абул аббос аҳмад ибн муҳаммад инс каср (қодир)). тахминан 860-870 йиллар орасида вафот этган. юртбошимиз ал-фарғоний тақдир тақозоси билан боғдод шаҳрида яшаб, боғдод шаҳридаги «донишмандлар уйи» даги астрономия ишларига раҳбарлик …

пунктлари, сув обoектлари анча аниқ ёзилган. картада жуда кўп географик обoектлар анча аниқ тасвирланган. картада фақат шарқий ярим шардаги қуруқликлар тасвирланган. ўша даврда ғарбий ярим шар, сувликлардан иборт деган фикрлар бўлган. лекин беруний ғарбда атлантика океани сувлар билан ўралган қуруқлик борлигини тахмин қиламиз деган фикрларни ёзган. колумб саёҳатга тайёргарлик кўриш вақтида беруний асарларини ўқиб чиққан бўлиши мумкин. шунинг учун бўлса керак шарқшунос олим и.ю.крачовский «шарқ географиясидаги билимлар янги қитoа, американинг кашф этилишига хизмат қилди» деган фикрни ёзган. хуллас, берунийнинг асарлари кейинги даврларда ер шаридаги номаoлум жойларни топилишида ҳамда ғарбий европа географиясини ривожланишига муҳим аҳамиятга эга бўлган. беруний картасида шарқ оламидаги мамлакатлар туширилган ва географияга оид кўпгина маoлумотлар ёзилган. масалан, «қомусий масoудий” китобида туркистон ва ва хуросондаги 85 та жойлар ва туркистондаги мамлактларни қайси иқлимга кириши тасвирланган. масалан, полик шарқшуноси и.лелевалp туркистоннинг картасини тузган. унинг картасида 40 та шаҳар, 8 та вилоят ва дарёлар номи ёзилган ва тасвирланган. лелевалp тузган туркистон …

и тошлар, металлар, олтингугуртли ёнувчи жинслар ва тузлар гуруҳига ажратган. унинг шундай табиий бойликларини бундай гуруҳларга ажратганидан дунё табиёт фанидан xviii асрга қадар фойдаланиб келинган. муҳаммад авфий бухоролик бўлган. аммо уни қаерда туғилганлиги ва вафот этганлиги ноoмалум. унинг 1227 йилда ёзган «жавоми ал-хикоёт ва лавоми ал-ривоёт» номли тўрт қисмдан иборат асарини охирги қисмида географияга оид маoлумотлар бор. авфий асарини тўртинчи қисми, ўн еттинчи бобида рим, кичик осиё, арабистон, хиндистон ва хабашистон мамлакатлари греклар томонидан тасвирланган. у каспий денгизидаги ороллар, кўчма қумлар тўғрисида умумгеографик билимлар ёзиб қолдирган. йирик шарқшунос академик и.ю.крачовский авфий асарларини ўрганиб: «авфий ўзидан олдинги географларнинг маoлумотларидан фойдаланиб, ернинг етти «иқлим»га бўлиниши айрим «иқлим»ларда яшайдиган халқ лар хитой мамлакатларини пойтахти, санoати, маданияти ва европадаги туркий халқ лар тўғрисида берган маoлумотлари» муҳим аҳамиятга эга эганлигини ёзган. фаҳриддин банокатий xiii асрни охирида туғилиб, оҳангарон дарёси амударёга қуйилиши жойидаги банокат шаҳрида (1329 й.) вафот этган. уни тўла исми - шарифи фаҳриддин абу …

фик ва географик билимлар ривожига улкан ҳисса қўшган олимдир. абдураззоқ самарқандий (камолуддин абдураззоқ) ни отаси самарқандлик жамоллуддин исхоқ самарқандийдир. абдураззоқ самарқандий 1413 йил хиротда туғилган ва самарқандда узоқ вақт яшаган. у ўз даврининг ўқимишли, билмидони бўлгани учун шохруҳ уни хиндистонга ва ғилонга (каспий денгизи атрофида жойлашган мамлакат бўлса керак) элчи қилиб юборган. абдураззоқнинг йирик асари «икки соатли блдузнинг болқиши ва икки денгизнинг қўшилиши» (матла ал-саoдайн ва мажма ал-бахрайн) деб номланади. асарда озарбайжон, ироқ, хурмух, макрон, уммон денгиз (арабистон денгизи) арабистон ва хиндистондаги бир қатор шаҳар ва мамлакатларни жойлашган ўрни, иқлими, урф-одати, хўжалиги, савдо-сотиқ ишлари тўғрисида тарихий маoлумотлар берган. масалан, у сафари ҳақида: «мен хинд тарафига тайинландим, … кўхистон йўли билан чиқиб, биённинг ўрта сидаги шаҳарга ўхшаш кирмон деган бир жойга етдим … бу биёбондан макрон чегарасигача бўлган масофа хавф туғдирувчидир», кирмон шаҳри «жуда яхши олижаноб бир шаҳар, танга роҳат бағишловчи жой экан». «сўнг хурмузга томон йўл олиб, уммон денгизи соҳилидаги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўрта аср туркистон халқ ларининг географик билимлари (viii-xvii асрлар)"

1694356136.doc ўрта аср туркистон халқ ларининг географик билимлари (viii-xvii асрлар) режа: 1. ал-хоразмийнинг ҳаёт фаолияти ва илмий мероси. 2. ал-фарғоний фаолияти ва илмий мероси. 3. берунийнинг фаолияти ва илмий мероси. 4. ибн синонинг фаолияти ва илмий мероси. 5. авфийнинг фаолияти ва илмий мероси. 6. банокатий, фаолияти ва илмий мероси. 7. абдуразоқ самарқандийнинг фаолияти ва илмий мероси. 8. улуғбек фаолияти ва илмий мероси. 9. али қушчи, фаолияти ва илмий мероси. таянч иборалар ал-хоразмийнинг ҳаёт фаолияти ва илмий мероси. («жаҳон картаси»); ал- фарғоний фаолияти ва илмий мероси. «устурлар» тўғрисида мукаммал маoлумот» ҳақида; берунийнинг фаолияти. «аттестация-тафхим» асари, картаси; ибн синонинг фаолияти ва илмий мероси. «китоби аш-шифо» асари, уни «табиат» қисми ҳақида; авфийн...

Формат DOC, 75,5 КБ. Чтобы скачать "ўрта аср туркистон халқ ларининг географик билимлари (viii-xvii асрлар)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўрта аср туркистон халқ ларинин… DOC Бесплатная загрузка Telegram