oliy tafakkur turlari: fikrlovchi, mantiqiy va diskursiv tafakkur

PPT 29 pages 879.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 879.0 KB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

слайд 1 7-маvzu: oliy tafakkurning turi mavjudligi: fikrlovchi, mantiqiy, diskursiv tafakkur (2 soat ma’ruza, 4 soat seminar) * k.r.megrelidzening ta'kidlashicha, insondagi biror bir ruhiy hodisa ijtimoiy omilni hisobga olmasdan turib, to’g’ri tushuntirilishi mumkin emas. bu narsa birinchi navbatda tafakkurga taalluqlidir. tafakkurning ijtimoiy hayotning boshqa ko’rinishlarisiz o’rganish mumkin emas inson tafakkurining usullari nerv tizimida ham, miyasida ham emas, balki bir davrda mana shunday idrok etishga, o’ylashga, ishlashga, boshqa bir davrda esa nerv faoliyatini boshqacha ishlashga yo’llaydigan ijtimoiy sharoitdadir. insonlar fikrlari va qarashlari individual tartibda emas, ijtimoiy munosabatlar tufayli sodir bo’ladi. bu haqda k.r.megrelidze shunday yozadi: inson tafakkuri tabiiy va biologik qonunlar bo’yicha emas, balki ijtimoiy - tarixiy qonuniyatlar yo’lida harakatlanadi. insonning fikrlash usuli avvalo ijtimoiy hodisadir. fikr hech qachon o’z-o’zidan paydo bo’lmaydi, fikr biror narsa haqida, biror predmet haqida bo’lishi mumkin. predmetsiz fikrning bo’lishi mumkin emas. tafakkurning funksiyasi miya faoliyati jarayonida kechadigan sub'ektiv psixologik jarayonlar bilangina chegaralanmaydi: birinchidan, ongning sub'ektiv holatinigina …

2 / 29

bosqichlari, inson tafakkurining shakllari va usullari haqidagi jumboqning yechimini mantiqiy izlanishlardan an'anaviy psixologiyadan emas, balki avvalo bu g’oyalarning ijtimoiy kelib chiqishidan izlash kerak. u yoki bu individ jamiyatda yetilgan ijtimoiy g’oyalarning tasodifiy ifodalovchisi bo’lib qoladi. akademik a.i.berg shunday deb yozadi "inson faqat tashqi dunyo bilan to’htovsiz muloqot qilishi sharoitidagina uzoq vaqt fikrlashi mumkin. tashqi dunyodan to’liq informasion ajralish bu aqldan ozishning boshlanishidir. informasion undovchi tafakkurning tashqi dunyo bilan aloqasi insonga oziq-ovqatdek, issiqlikdek zarur". psixologiya fani taraqqiyotida nemis psixologiya maktabi muhim o’rinlardan birini egallaydi va asrimizning boshlarida germaniyada vyursburg psixologiya maktabi deb nomlangan yangi yo’nalishga ega bo’lgan psixologik oqim paydo bo’ldi. a.messer (1837-1937), ax narsis (1871-1946) va boshqalarni sanab o’tish lozim. ular tomonidan olib borilgan eksperimental tadqiqotlar tafakkur muammosining rivojiga ma'lum darajada hissa qo’sha oldi. vyursburg psixologiya maktabi vakillari tafakkurni hissiy bosqichda turgan psixik jarayonlarga, ya'ni sezgi va tasavvurlarga ajratib o’rganishda rasional bosqichdagi murakkab jihatlardan mexanik ravishda vujudga keladi, deb tushuntirish …

3 / 29

'ni sezgi va tasavvurlarga ajratib o’rganishda rasional bosqichdagi murakkab jihatlardan mexanik ravishda vujudga keladi, deb tushuntirish mumkin emasligini eksperimental yo’l bilan isbotlashga harakat qildilar. vyursburg psixologiya maktabining namoyondalari tafakkur bu ichki harakat, aktidir deb qaray boshlaydilar. o’z-o’zini kuzatish metodidan foydalanib, ish tutishda ular mana bunday ifodaning ma'nosini tushuntirib berishlari lozim, tafakkur haddan tashqari mashaqqatliki, shunga qaramay ko’pchilik shunchaki hukm chiqarishni ma'qul ko’radilar. shuningdek, ular oldida munosabatlarni o’rnatish qism, yaxlit, tur, jins ob'ektning nisbati va o’zaro munosabatlarini ushbu munosabatlarning aniq a'zolarini idrok qilishni aniqlash vazifalari turadi. shuning bilan birga ularning barcha tadqiqotlari ob'ektiv metodlarni izlashga oid faoliyatlarida avj oldi. vyursburg psixologiya maktabi namoyondalaridan biri o.zels tafakkurni intellektual operasiyalar harakati sifatida qabul qilgan. u o’z oldiga fikr yuritish faoliyatining u yoki bu jihatlari qay yo’sinda shakllanishini kuzatish, intellektual faoliyat bosqichlarini ko’rsatish aqliy faoliyatning produktiv va reproduktiv ko’rinishidagi ziddiyatlarni bartaraf qilish vazifasini qo’ydi. o.zels masala yechish jarayonini o’rganishda umumiylikka ega bo’lgan masalani vujudga …

4 / 29

n, izchil ilmiy metodlarga asoslanib, o’rganishga butun vujudi bilan intilgan psixologdir. tafakkur - narsa va hodisalar o‘rtasidagi eng muhim bog‘lanishlar va munosabatlarning ongimizda aks ettirilishi. tafakkur, odatda, nazariy va amaliy tafakkurlarga bo‘linadi. nazariy tafakkurda tushunchali va obrazli tafakkur, amaliy tafakkurda esa –ko‘rgazmali-obrazli va ko‘rgazmali-harakatli tafakkur ajratiladi. tushunchali tafakkur – bu ma’lum tushunchalar qo‘llaniladigan tafakkur. u yoki bu aqliy masalalarni echishda boshqa odamlar tomonidan aniqlangan va tushunchalar, mulohazalar, xulosalar shaklida ifodalangan tayyor bilimlardan foydalanamiz. obrazli tafakkur – bu obrazlar yordamida mulohaza yuritish jarayonining bir turi. ular xotiradan olinadi yoki tasavvurda hosil qilinadi. ko‘pincha tafakkurning bu turi badiiy ijodkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi odamlarda ustun bo‘ladi. ko‘rgazmali-obrazli tafakkur obrazlarni qo‘llash bilan bog‘liq. bu tafakkur odam biror masalani echishda turli obrazlarni, hodisalar va jismlar haqidagi tasavvurlarni tahlil qilishida, qiyoslashtirishida, umumlashtirishida namoyon bo‘ladi. ko‘rgazmali-harakatli tafakkur – mohiyati real jismlar bilan amalga oshiriladigan amaliy o‘zgartiruvchi faoliyatdan iborat bo‘lgan tafakkurning alohida turi. tafakkurning bu turi biror-bir moddiy …

5 / 29

hiqaruvchi tafakkur – bu namuna bo‘yicha tafakkur, ijodkorlik esa – yangi kashfiyotlar, yangi natijalarga olib boruvchi tafakkur. realistik tafakkur voqelikni to‘g‘ri aks ettiradi, odam o‘z hulq-atvorini anglaydi, autistik tafakkur esa, asosan, ob’ektga emas, affektga mos bo‘lganlarni ifodalaydi, ehtiyojni qondirishga, kelib chiqqan hissiy zo‘riqishni kamaytirishga yo‘naltirilgan bo‘ladi. tafakkurning aqliy jarayonning natijasi hisoblangan uch xil shakli: tushuncha, mulohaza va xulosa farq qilinadi. tushuncha – bu jism va hodisalarning umumiy, ahamiyatga ega bo‘lgan va farqlanuvchi belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shakli. tushunchalar asosida hodisalar va jismlar haqidagi mavjud bilimlarimiz yotadi. u aniq va mavhum bo‘lishi mumkin. tushunchalarning tasavvurdan farq qiluvchi o‘ziga xos xususiyatlariga, tasavvurlarning doimiy obrazga ega ekanligi, tushuncha esa – bu so‘zda o‘z ifodasini topgan fikr ekanligidan iboratligi kiradi; tasavvur ahamiyatli va ahamiyatga ega bo‘lmagan belgilarni o‘z ichiga oladi, tushunchalarda esa faqatgina ahamiyatli belgilar saqlanib qoladi. tushuncha tasavvurdan ko‘ra ko‘proq umumlashtirilgan aks ettirish hisoblanadi. hukm – jismlar va hodisalar o‘rtasidagi aloqani aks ettiruvchi …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oliy tafakkur turlari: fikrlovchi, mantiqiy va diskursiv tafakkur"

слайд 1 7-маvzu: oliy tafakkurning turi mavjudligi: fikrlovchi, mantiqiy, diskursiv tafakkur (2 soat ma’ruza, 4 soat seminar) * k.r.megrelidzening ta'kidlashicha, insondagi biror bir ruhiy hodisa ijtimoiy omilni hisobga olmasdan turib, to’g’ri tushuntirilishi mumkin emas. bu narsa birinchi navbatda tafakkurga taalluqlidir. tafakkurning ijtimoiy hayotning boshqa ko’rinishlarisiz o’rganish mumkin emas inson tafakkurining usullari nerv tizimida ham, miyasida ham emas, balki bir davrda mana shunday idrok etishga, o’ylashga, ishlashga, boshqa bir davrda esa nerv faoliyatini boshqacha ishlashga yo’llaydigan ijtimoiy sharoitdadir. insonlar fikrlari va qarashlari individual tartibda emas, ijtimoiy munosabatlar tufayli sodir bo’ladi. bu haqda k.r.megrelidze shunday yozadi: inson tafakkuri tabiiy va...

This file contains 29 pages in PPT format (879.0 KB). To download "oliy tafakkur turlari: fikrlovchi, mantiqiy va diskursiv tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: oliy tafakkur turlari: fikrlovc… PPT 29 pages Free download Telegram

oliy tafakkur turlari: fikrlovchi, mantiqiy va diskursiv tafakkur

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "oliy tafakkur turlari: fikrlovchi, mantiqiy va diskursiv tafakkur"

Similar files