асаб толаларининг ва синапсларнинг физиологияси

PPT 42 pages 11.8 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.8 MB

File type PPT

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

powerpoint presentation мавзу: асаб толаларининг ва синапсларнинг физиологияси режа асаб толаларининг типлари. асаб толаларида қўзғалишни ўтиши. асаб толаларида қўзғалишни ўтиш қонунлари асаб мушак синапсининг структураси. синапсларда қўзғалишни ўтиш механизми. синапслар хоссалари. организмдаги аъзоларнинг ўзаро боғлиқлиги, ташқи таъсир ва улар фаолиятини бошқарилиши, нейронлардаги импулсларни хосил (хп) бўлиши ва ўтказилиши билан амалга оширилади. асаб тизимининг морфофункционал бирлиги: нейрон тана ва ўсимталаридан иборат. бу қўзғалишни қабул қилади, қайта ишлайди ва ўтказади. аксон – бу нейроннинг узун ўсимтаси бўлиб, 10000гача шохланади ва қўзғалишни танадан ташқариги ўтказади, аксоннинг охири йўғонлашган бўлиб, у ерда медиатор мавжуд. дендрит – нейроннинг калта ўсимтаси бўлиб, қўзғалишни танага ўтказади. нейрон танасида бошқа нейронлардан келган 10000га яқин алоқалар тўқнашади (синапс). нейронда ва асаб толасида хосил бўлган хп олдин қайд қилингандай бўлиб, ўзига хослиги хам мавжуд. нерв толасининг қўзғалувчанлиги юқори (дендрит, аксон, аксон думбоқчасида). шунинг учун хп нейронннинг аксон думбоқчасида (тепалигида) хосил бўлади, орто ва антидром тарқалади. қўзғалиш (яъни хп) асаб толасининг …

2 / 42

та тикланиши қайд этилган, унда асаб толасида ўсиши суткасига 5мм гача. асаб толалари орқали қўзғалишни ўтиши қуйидалари 3 қонун асосида бўлади: 1.анатомик ва физиологик бутунлик 2.икки томонлама ўтказиш 3.алохида-алохида ўтказиш асаб толаси бўйлаб қўзғалиш ўтиши электроник тарқалади. қўзғалган ўчоқдан қўзғалмаган томонларга (икки) йўналган. бунда қўзғалган ўчоқнинг хп 120мв га тенг бўлиб, қўшни мембраналар бўсаға кучидан 5-6 маротаба кўп. бу ўзига хослик хп / дкд ўзказувчанликнинг асосли омили дейилади. қўзғалишни тарқалиш тезлиги қуйидагиларга боғлиқ: хп кўтарилиш тезлигига асаб толасини узунлигига асаб толасини диаметрига асаб толаси миелин қобиғига (бор ёки йўқлигига) миелинсиз асаб толасида қўзғалиш узлуксиз, декремент (сўнувчи) тарзда ўтказилади. миелинлида эса ранвье бўғиқларидан сакраб ўтказилади (баъзи холларда 5-6 бўғиқдан сакраб кейингисига ўтказилади). асаб толасини диаметри қанчалик катта бўлса, ранвье бўғиқлари орасидаги масофа шунчалик катта ва ўтказиш тезлиги хам катта бўлади. бу мушакни бўсаға, субмаксимал, максимал қисқаришини эслатади. асаб толасининг хп амплитудаси таъсирот кучига боғлиқ эмас, балки ўқ цилиндр мембранаси биологик ўзига …

3 / 42

арқланади. 1.тенглаштирувчи – таъсирот кучидан қатъий назар жавоб реакцияси бир хил. 2.ғайритабиий фаза – жавоб таъсирот кучига тескари, яъни кучли таъсиротга кучсиз жавоб. 3.тормозловчи фаза – хар кандай кучли ва кучсиз таъсиротга жавоб кузатилмайди синапслар тузилиши синапс – нерв хужайралари ўртасидаги (ёки нерв ва бошқа қўзғалувчан хужайралар ўртасида) махсус боғланиш бўлиб, у орқали қўзғалиш бир хужайрадан иккинчи хужайрага ўтказилади. синапслар орқали нерв хужайралари маълумотларни тахлил қилувчи нерв тўрини хосил қилади. нерв тизими билан бошқа аъзо ва тўқималарнинг алоқаси ҳам синапслар орқали амалга оширилади. “синапс" термини ч. шеррингтон томонидан киритилиб, “маълумот", “боғланиш", деган маънони англатади. синапслар классификацияси морфологик принцип бўйича синапслар қуйидагиларга бўлинади: • нейро-мускул (нейрон аксони мускул хужайра билан боғланади); • нейро-секретор (нейрон аксони без хужайра билан боғланади); • нейро-нейронал (нейрон аксони бошқа нейрон билан боғланади): • аксо-соматик (нейрон аксони бошқа нейрон танаси билан боғланади), • аксо-аксонал (нейрон аксони бошқа нейрон аксони билан боғланади), • аксо-дендритик (нейрон аксони бошқа нейрон …

4 / 42

ра билан туташадиган қисми пресинаптик мембрана дейилади. синаптик ёриқ – пресинаптик мембрана билан иннервацияланувчи хужайра ўртасидаги қисм. постсинаптик мембрана – иннервацияланувчи ҳужайранинг синаптик ёриқ орқали пресинаптик мембрана билан боғланувчи қисми. расм. 1. электрик ва кимёвий синапсларнинг тузилиши синапсларнинг функционал характеристикаси қўзғатувчи синапслар фаолиятининг ўзига хослиги электрик синапсда қўзғалишни узатиш механизми қўзғалишни узатиш механизми нерв толасида қўзғалишни ўтиш механизми билан бир хил. хп ривожланишида пресинаптик мембранада зарядлар реверсияси содир бўлади. пресинаптик ва постсинаптик мембрана орасида хосил бўлган электр токи постсинаптик мембранани қўзғатиб, унда хп генерациясига олиб келади (расм. 2) электрик кимёвий синапсларнинг хоссалари хоссаси электрик синапс кимёвий синапс қўзғалишни ўтиши икки томонлама бир томонлама чарчаш паст юқори лабиллик юқори паст синаптик тутилиш қисқа узоқ хп ритмининг трансформацияси бўлмайди бўлади таъсирга сезувчан электромагнит нурланишга кимёвий агентга мионеврал синапс нервно-мускул синапс (мионеврал синапс- myoneural junction) — скелет мускул толаси билан эффектор нерв толасининг бирлашмаси; харакат нервларининг ва мускул толаларининг бирлашмаси. хар бир мускул …

5 / 42

зилади. бошқа медиаторлар (пептидлар ва б.) нейрон таналарида синтезланиб ва везикулаларда жойлашиб, синаптик пуфакчалар шаклида синаптик бляшкаларга тез аксон транспорт (400 мм/сут) йўли билан етказилади. медиаторлар синтези ва синаптик пуфакчаларнинг хосил бўлиши доимий-узлуксиз содир бўлади. медиаторлар секрецияси синаптик пуфакчалардаги моддалар синаптик ёриққа экзоцитоз йўли билан чиқади. бир синаптик пуфакча ёрилганида синаптик ёриққа бир порция (квант) медиаторлар чиқади, бунда 10000 га яқин молекула бор. экзоцитознинг активацияси учун са++ зарур. тинч холатда синапс охирларида са++ миқдори паст ва шунинг учун медиатор ажралиши деярли кузатилмайди. синапс охирларига қўзғалишни келиши пресинаптик мембрананинг деполяризациясига ва са++ -каналларининг очилишига олиб келади. са++ ионлари синапс охирининг цитоплазмасига тушиб (расм. 3, а,б) синаптик пуфакчаларни ёрилиб синаптик ёриққа тушишига олиб келади (расм. 3, в). расм. 3. қўзғатувчи кимёвий синапсда сигналнинг узатилиши. а - д – кимёвий синапсдаги кетма-кет жараён; е – постсинаптик мембрананинг деполяризацияси (қпсп). 1 – пресинаптик мембрана, 2 – синаптик ёриқ, 3 – постсинаптик мембрана медиаторнинг постсинаптик …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "асаб толаларининг ва синапсларнинг физиологияси"

powerpoint presentation мавзу: асаб толаларининг ва синапсларнинг физиологияси режа асаб толаларининг типлари. асаб толаларида қўзғалишни ўтиши. асаб толаларида қўзғалишни ўтиш қонунлари асаб мушак синапсининг структураси. синапсларда қўзғалишни ўтиш механизми. синапслар хоссалари. организмдаги аъзоларнинг ўзаро боғлиқлиги, ташқи таъсир ва улар фаолиятини бошқарилиши, нейронлардаги импулсларни хосил (хп) бўлиши ва ўтказилиши билан амалга оширилади. асаб тизимининг морфофункционал бирлиги: нейрон тана ва ўсимталаридан иборат. бу қўзғалишни қабул қилади, қайта ишлайди ва ўтказади. аксон – бу нейроннинг узун ўсимтаси бўлиб, 10000гача шохланади ва қўзғалишни танадан ташқариги ўтказади, аксоннинг охири йўғонлашган бўлиб, у ерда медиатор мавжуд. дендрит – нейроннинг калта ўсимтаси бўлиб, қўзғали...

This file contains 42 pages in PPT format (11.8 MB). To download "асаб толаларининг ва синапсларнинг физиологияси", click the Telegram button on the left.

Tags: асаб толаларининг ва синапсларн… PPT 42 pages Free download Telegram