борлиқ фалсафаси (онтология) ва фалсафий антропология (инсон фалсафаси)

PPT 101 стр. 13,9 МБ Бесплатная загрузка

101 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 13,9 МБ

Тип файла PPT

Страницы 101

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 101

слайд 1 3-мавзу: борлиқ фалсафаси (онтология). фалсафий антропология (инсон фалсафаси) режа: 1. борлиқ тушунчаси, унинг таърифланиши. борлиқ ва субстанция муаммоси. борлиқнинг турлари. 2. борлиқнинг атрибутлари. материя, ҳаракат, фазо, вақт бирлиги. 3.инсон муаммосининг фалсафий талқини. 4. инсон - биосоциомаънавий мавжудот. 5. ҳаётнинг мазмуни ва унда инсоннинг вазифаси онтология юнонча ontos (мавжудлик) ва logos (таълимот) сўзларининг бирикмасидан ташкил топган бўлиб, «мавжудлик ҳақидаги таълимот», яъни борлиқ ҳақидаги фан маъносини ифодалайди. бу атама фан тарихида биринчи бор 1513 йил р.гоклениуснинг «фалсафа луғати»да, сўнгра, х.вольф (1679 -1754)нинг фалсафага оид дарслигида қўллашган. аммо, илгари қадимги юнон файласуфлари ҳам онтологиянинг мазмунини ифодаловчи турли фикрларни илгари суришган. улар онтологияни «ҳақиқий борлиқни ноҳақиқий борлиқдан ажратиб олувчи борлиқ ҳақидаги таълимотдир» деб ҳисоблашган. зардуштийлик борлиқ қуёш ва оловнинг ҳосиласидир, алангаланиб турган олов борлиқнинг асосий моҳиятини ташкил этади. древняя греция қадимги юнон файласуфлари левкипп ва демокрит атомистлар қаттиқ жисмлар (борлиқ) бўшлиқ (йўқлик) ислом таълимотида борлиқ бу илоҳий воқеликдир. форобий фикрича, илк борлиқ …

2 / 101

акциденциядир». субстанцияни талқин этишда фалсафада икки хил йўналиш онтологик гносеологик ф.бэкон субстанция борлиқнинг энг туб асосида ётади деб ҳисоблаган ва субстанцияни муайян нарсаларнинг шакли билан айнанлаштирган. р.декарт борлиқнинг асосида икки хил мустақил субстанция: моддий ва маънавий субстанция ётади дейди. онтологик йўналиш бўйича б.спиноза тафаккур ва кўлам - икки хил мустақил субстанция эмас, балки ягона субстанциянинг икки хил атрибутидир (атрибут - ажралмас хусусияти дегани). г.лейбницнинг фикрича, оламнинг асосида кўплаб мустақил субстанциялар (монадалар) ётади. онтологик йўналиш бўйича ж.локк субстанция оламнинг асосида ётувчи шартли ғоялардан иборатдир. ж.беркли эса ҳам моддий, ҳам маънавий субстанциянинг мавжудлигини инкор этган ва у субстанция, деб дунёни идрок қилишнинг гипотетик ассоциациясини англаган. гносеологик йўналиш бўйича и.кант «у шундай бир доимий нарсаки, фақат унга нисбатангина ҳамма вақтинчалик, ўткинчи ҳодисаларни аниқлаш мумкин». хегел «абсолют ғоя», «абсолют руҳ» ни субстанция деб қараб, уни нарсаларнинг муҳим, ўзгарувчан, ривожланувчи томонларининг яхлитлигидир. гносеологик йўналиш бўйича субстрат (лот. substratun - асос, тўшама, таглик) нарса ва ҳодисаларнинг …

3 / 101

жисмларни, ҳодисаларни, жараёнларни ва уларнинг хусусиятларини қамраб олади. материя тўғрисидаги фалсафий таълимотнинг асосий томонлари қуйидагилардан иборатдир: материя категориясининг универсаллигини, ялпи умумийлигини тан олиш; материя категориясининг фалсафий абстракция эканлигини тан олиш; материя ва моддий системаларнинг объективлигини тан олиш; материянинг ривожланишини ва моддий системаларнинг эволюциясини тан олиш; материя ва моддий системаларнинг ниҳоясизлигини, битмас-туганмаслигини, чексизлигини тан олиш. материя ва моддий системаларнинг структуравий даражалар ташкилий-структура миқёсий-структура ноорганик даража органик даража социал даража микродунё макродунё мегадунё ноорганик даража атомлар молекуляр бирикмалар молекулалар ионлар жисмлар ер шари планетар системалар юлдузлар тўпи галак- тики органик даража организмларнинг хилма-хил кўринишлари органик молекуляр системалар инсонлар бир ҳужайрали сув ўтлари содда жониворлар мураккаб тузилган умиртқалилар борлиқнинг атрибутлари ҳаракат фазо вақт ҳаракат борлиқнинг асосий мавжудлик усулидир. ҳаракат шакллари механик ҳаракат химиявий ҳаракат социал ҳаракат биологик ҳаракат физик ҳаракат борлиқнинг асосий тузилиши шакли (структуравий шакли) унинг фазо ва вақтда мавжудлиги билан изоҳланади. фазо вақт вақтнинг муайян лаҳзасида бу дунёни ташкил этган нуқталарнинг …

4 / 101

анелла, гассенди, ньютон, эйлер) фазо - моддий дунёнинг таркибий тузилиши тартибининг намоён бўлиши, жисмларнинг ўзаро жойлашиш ўринлари ва моддий нарсаларнинг мавжудлиги тартибини ифодалайди. фазо - нисбийдир. вақт материянинг атрибути (ажралмас хусусияти), у материядан ташқарида мавжуд бўлиши мумкин эмас, вақт муносабатлари нисбийдир, (арасту, августин, ал-киндий, ибн сино, носири хисров, фахриддин розий, насриддин тусий, декарт, лейбниц, толанд, бошкович, юм, фихте, кант, хегел) макон ва вақт объектив хусусият касб этадими ёки ўз табиатига кўра субъективми идеалистик материалистик худо макон ва вақтдан ташқарида деб фикрланади. идеалистик қарашлар макон ва вақтнинг объективлигини рад этиш ва улар онгнинг турли шаклларига қарамлигини тан олиш билан боғлиқ. авлиё августин, беркли, юм, мах, и.кант. макон ва вақтни онгдан ташқарида ва ундан қатъий назар мавжуд деб ҳисоблайди, яъни улар мавжудлигининг объектив хусусиятини қайд этади. ньютон ва а.эйнштейн фазо ва вақтнинг хусусиятлари фазо ва вақтнинг метрик хусусиятлари фазо ва вақтнинг топологик хусусиятлари борлиқнинг миқдорий муносабатларини акс эттириб, ўлчанадиган, кўзга ташланадиган ва …

5 / 101

огик биоэтика муаммоси «барча фанлардан энг улуғ ва шарафли деб фалсафа ва тиббиётни кўраман. чунки улар инсоннинг танаси ва қалбини даволайди». гиппократ фалсафа ва тиббиётнинг ўрганиш объекти бир - бу инсондир илм фан тарихи шуни кўрсатмоқдаки инсон ўрганиш учун энг мураккаб объектдир инсон тўғрисида концепциялар қадимги хитой, ҳинд ва антик фалсафаси инсонга микрокосм, космоснинг бир қисми, яъни макрокосм – умуман дунё билан доимий алоқада бўлиб турувчи қисм сифатида қараган. антик фалсафа «ўрта аср европа фалсафаси инсонни унда икки негиз: олий (руҳ) ва паст (тан) бир-бири билан узлуксиз кураш олиб борувчи мавжудот сифатида қаради шарқ-мусулмон фалсафаси инсонни унда икки негиз: олий (руҳ) ва паст (тан) бир-бири билан узлуксиз кураш олиб борувчи мавжудот сифатида қаради. янги давр фалсафаси xviii аср француз материалистлари xix аср фалсафий фикр инсоннинг худо томонидан яратилганлиги ғояси. табиий тарихий эволюция ғояси. инсоннинг келиб чиқиши ҳақидаги назариялар «космик тажриба» креацианизм инсоннинг келиб чиқиши ҳақидаги назариялар ибтидоий мифлар 1699 йилда …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 101 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "борлиқ фалсафаси (онтология) ва фалсафий антропология (инсон фалсафаси)"

слайд 1 3-мавзу: борлиқ фалсафаси (онтология). фалсафий антропология (инсон фалсафаси) режа: 1. борлиқ тушунчаси, унинг таърифланиши. борлиқ ва субстанция муаммоси. борлиқнинг турлари. 2. борлиқнинг атрибутлари. материя, ҳаракат, фазо, вақт бирлиги. 3.инсон муаммосининг фалсафий талқини. 4. инсон - биосоциомаънавий мавжудот. 5. ҳаётнинг мазмуни ва унда инсоннинг вазифаси онтология юнонча ontos (мавжудлик) ва logos (таълимот) сўзларининг бирикмасидан ташкил топган бўлиб, «мавжудлик ҳақидаги таълимот», яъни борлиқ ҳақидаги фан маъносини ифодалайди. бу атама фан тарихида биринчи бор 1513 йил р.гоклениуснинг «фалсафа луғати»да, сўнгра, х.вольф (1679 -1754)нинг фалсафага оид дарслигида қўллашган. аммо, илгари қадимги юнон файласуфлари ҳам онтологиянинг мазмунини ифодаловчи турли фикрларни илгар...

Этот файл содержит 101 стр. в формате PPT (13,9 МБ). Чтобы скачать "борлиқ фалсафаси (онтология) ва фалсафий антропология (инсон фалсафаси)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: борлиқ фалсафаси (онтология) ва… PPT 101 стр. Бесплатная загрузка Telegram