ko‘rish nuqsoniga ega bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi

PPTX 18 pages 332.2 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 332.2 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 mavzu: ko‘rish nuqsoniga ega bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. reja: 1.ko‘r va zaif ko‘ruvchi bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. 2. ko‘rish nuqsoniga ega bo‘lgan bolalar sezgilarini korreksiyalash, rivojlantirish imkoniyatlari. 3. ko‘rish nuqsonida idrok turlari va mexanizmlari. analizatorlarning birgalikdagi faoliyati. tayanch so‘zlar va tushunchalar 1. illuziya — borliqning noto'g'ri idrok etilishidir. 2. idrokning konstantligi — idrok sharoiti o'zgarsada, idrok qilinayotgan narsalarning nisbatan o'zgarmasligi tushuniladi. ko‘r va zaif ko‘ruvchi bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. har qanday bilish dastlab oddiy sezgilardan boshlanar ekan.oddiy tilda gapiradigan bo‘lsak, sezgilar bizni borliq bilan bog‘lab turuvchi vosita, ko‘prikdir. ko‘rish, eshitish, hid bilish, ta’m bilish,teri sezgilar va boshqalar bizning sezgi bilimlarimizga asos bo‘la oladi. sezgi bilimlarimizning tarkibi, tuzilishi insonning sensor tizimini tashkil etadi. insonning sensor tuzilishi uning tarixiy-ijtimoiy taraqqiyoti davomida shakllanib, uning hayot va faoliyat mazmunini belgilaydi. inson mehnat faoliyati jarayonining asosida ko‘rish-taktil-kinestetik bog‘lanishlar va optik-vestibulyar yo‘nalganlik yotadi. ko‘rish analizatorining to‘la yoki qisman …

2 / 18

emas. ammo, qisman ko'ruvchi (0,005 dan yuqori)shaxslarda esa bu holat o'ziga xos mazmun kasb etadi. lekin zaif ko'ruvchi bolalar, kattalarda esa asosiy sezgi sifatida ko'rish qolaveradi.ko'rish sezgilari ko'rish analizatori faoliyatining natijasi, mahsuli sifatida qoladi. bunda ko'rish retseptorlari, ko'rish asab tolalari qo'zg'alishlarni bosh miyaga uzatuvchi sifatida, bosh miya orqa qismida joylashgan ko'rish analizatori yadrolari ma’lum darajada ko'rish jarayonining vazifalarini bajaradi. ko'rish analizatorlari ayrim qismlarining zararlanishi uning faoliyatini qisman buzsa,analizator to'la buzilsa, ko'rlik yoki zaif ko'rishga olib kelishi mumkin.ko'rishning chuqur buzilishi natijasida eshitish sezgilarida ijobiy o'zgarishlar yuz bera boshlaydi. bu holat ko'rlik oqibatida yuz bermaydi. balki, eshitish analizatorining boshqa bir analizatorning zararlanishi oqibatida faollashishi yuz beradi. ko'rlarda eshitish normal taraqqiy etadi. normal ko'ruvchi shaxslarda narsa va atrof-muhitidagi holatlar ko'rish orqali idrok etilsa, ko'rlarda esa,teri sezgilari asosiy rol o'ynaydi. shuning oqibatida ko'rish nuqsoni bor shaxslarda tana a’zolarining, ayniqsa inson bilish faoliyatida,xususan mehnat jarayonida tutgan, egallagan o'rni keskin oshadi. buning oqibatida sensibilizatsiya taktil sezgilarining …

3 / 18

ki, total ko'rlar ma’lum masofa uzoqlikda turgan qimirlamas narsalar: daraxt, devor va boshqa narsalarni sezadilar. bu sezgilar predmet mohiyatdan yiroq bo'lib, ko'rlar u narsa haqida ma’lumot berolmaydilar. ko'rish a’zolari me’yordagi kishilar uchun ta’m bilish va hid bilish unchalik rol o'ynamaydi,ammo ko'rlar uchun bu sezgilar nisbatan katta ahamiyat kasb etadi.ko'rlar normal ko'ruvchilardan ko'ra bir qancha darajada hidni, uning yo'nalishini yaxshi bilar ekanlar. total ko'rlarda vestibulyar apparatning roli nisbatan ortadi. tana muvozanati uchun bu apparatning vazifasi katta. bu apparat vazifasining o'zgarishi uning sezgirligining ortishiga olib kelar ekan. ko‘rish sezgisi. sog'lom kishilarning atrof-muhitdagi, fazodagi yo'nalishni aniqlashlarida, yo'l topishlarda ko'ruv a’zosi — ko'zning ahamiyati katta. ko'zi ojizlar, hatto ko'ruv o'tkirligi juda past ko'zi ojizlar ham katta maydonlarda, yo'llarda harakatlanganda ozgina bo'lsa ham qoldiq-qo'rquvdan foydalanadilar.ko'zi ojizlar nurni, yorug'likni sezib, katta narsa va obyektlarning shaklini xira bo'lsa ham sezgan holda o'shani mo'ljal qilib joyda harakatlanadilar. qora va oq nur, soyalarning almashinuvi bilan ular oldinda to'siq borligini …

4 / 18

am qiynalaman. agar yorug'lik va soyalar almashib turadigan joy bo'lsa ham menga qiyin». teri sezgisi. qo‘1 va oyoq bilan tevarak-atrofni tekshirish imkoniyati chegaralangan. ammo, ko'rlarda teri-muskul — harakat analizatorlari yo‘lni aniqlashda,fazoviy yo'nalishlarni tekshirishda asosiy rol o'ynaydi. turmushda,o'quv va ishlab chiqarishda qo'l sezgisi predmetlarning faqat shaklini emas, balki ulaming bir-birlariga nisbatan joylashuvini,yo‘nalishning xususiyatlarini aniqlashga yordam beradi. qo'l va oyoqning imkoniyatlari chegaralangan joyda, ko'rlar atrofni tekshirish doirasini kengaytirish uchun hassadan foydalanadilar. sinf xonasi, ish joyi, tanish yo'ldagi narsalarning joylashuvi ko'rlarning xotirasida yaxshi saqlanadi. eshituv sezgisi. ko'rlar eshituv sezgisi va idroki yordamida o‘z atrofidagi olamni, narsa va obyektlarni sezadi, idrok etadi. ularning hajmi, joylashuvi, yo'nalishi (agar harakat qilayotgan bo'lsa) va boshqa sifatlari haqida tasavvurga ega bo'ladi.narsalarga urilib qaytayotgan tovush aks-sadosi narsalarning shakli, kattaligi va boshqalar haqida aniq ma’lumot bermasa ham ko'rlar uni boshqa predmetlardan kelayotgan tovush bilan farqlab,shu narsaning uzoq-yaqinligi, katta-kichikligini va boshqa tomonlarini aniqlaydi. ko'rlarni kuzatish shuni ko'rsatadiki, ko'rlar kishilarni hidlar yordamida …

5 / 18

olaning ongida butunligicha shakllanib boradi. odatda, ko‘ruv, eshituv, sezgi, hid va ta’m bilish idroklari farqlanadi. ammo, predmet va hodisalarning ongimizda butunligicha va bir tuzilishda idrok etilishi bu analizatorlarning o‘zaro birgalikda faoliyat ko'rsatishining natijasidir. a.a.lyublinskaya ta’kidlagandek, predmetlar o'rtasida makon munosabatlarini idrok etishda nutq, bolalarning makon munosabatlarining nutqiy ifodalarini egallashi birinchi darajali ahamiyat kasb etadi. makon munosabatlarini to'g'ri qayta yaratish bola harakatga hamroh nutqda predmetlarning makon munosabatlarini ko'rsatadigan so‘zlarni qo‘llagandagina mumkin bo'ladi. l.a.venger tomonidan maktabgacha yoslidagi bolalarda o'tkazilgan idrok rivojlanishini o'rganishga baglishlangan tadqiqotlar ko‘rsatdiki, pretseptiv harakat bilish usullarini takomillashtirish jarayonida shakllanadi. ko‘rish idroki. ko'rish analizatorlari yordamida kishi predmetlarning rangini, shaklini, hajmini, katta-kichikligini, harakat va harakat yo'nalishini aniqlaydi.ko'rish idroki funksiyalarining buzilishi atrof-voqelikni bilishda katta qiyinchiliklar keltirib chiqaradi, bu predmetlar olami liaqidagi hissiy ma’lumot va uning nutqiy talqini o‘rtasidagi uzilishda namoyon bo'ladi.ko’r va zaif ko'ruvchilarda ko‘rish analizatorlari faoliyatining buzilishi analizatorlar ichida yoki analizatorlar orasida yangi bog'lanishlarning yuzaga kelishiga sabab bo'ladi. fiziolog a.a. uxtomskiy ta …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko‘rish nuqsoniga ega bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi"

слайд 1 mavzu: ko‘rish nuqsoniga ega bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. reja: 1.ko‘r va zaif ko‘ruvchi bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. 2. ko‘rish nuqsoniga ega bo‘lgan bolalar sezgilarini korreksiyalash, rivojlantirish imkoniyatlari. 3. ko‘rish nuqsonida idrok turlari va mexanizmlari. analizatorlarning birgalikdagi faoliyati. tayanch so‘zlar va tushunchalar 1. illuziya — borliqning noto'g'ri idrok etilishidir. 2. idrokning konstantligi — idrok sharoiti o'zgarsada, idrok qilinayotgan narsalarning nisbatan o'zgarmasligi tushuniladi. ko‘r va zaif ko‘ruvchi bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi. har qanday bilish dastlab oddiy sezgilardan boshlanar ekan.oddiy tilda gapiradigan bo‘lsak, sezgilar bizni borliq bilan bog‘lab turuvchi vosita, ko‘prikdir. ko‘rish, eshitish,...

This file contains 18 pages in PPTX format (332.2 KB). To download "ko‘rish nuqsoniga ega bolalar sezgi va idrokining o‘ziga xosligi", click the Telegram button on the left.

Tags: ko‘rish nuqsoniga ega bolalar s… PPTX 18 pages Free download Telegram