ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari

PPTX 31 pages 1.8 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

маълумотларни қайта ишлаш ва бошқариш технологияси маълумотлар базасини бошқариш тизимлари 5-семестр 30 соат лекция 15 соат амалий м. 15 соат тажриба м. 6-семестр 30 соат лекция 30 соат амалий м. 15 соат тажриба м. 1 1-маъруза кириш. маълумотлар базаси ҳақида умумий маълумотлар режа: маълумот ва ахборот тушунчаси; маълумотлар базаси; мб га қўйиладиган асосий талаблар 2 маълумот ва ахборот тушунчалари хаётда рўй берган ва рўй бериши керак бўлган воқеа ва ҳодисаларни тавсифлашни маълумот ёки ахборот деб қабул қилсак бўлади. анъанавий тарзда маълумотлар бирор бир муомала воситаси ёрдамида ифодаланади (масалан бирор бир табиий тил ёрдамида) ҳамда бирор бир аниқ ташувчида (масалан, ёғоч, тош ёки қогозга) қайд қилинади. маълумот ва ахборот тушунчалари умумлаштириб айтадиган бўлсак, бизни ўраб турадиган борлиқ ҳақидаги керакли билимлар ёки ҳар қандай зарурий маьлумотлар ахборот деб аталади. ахборот ҳақида аниқ бир тариф йук. лекин унга қуйидагича тарифларни бериш мумкин: ахборот – бу, бизни ўраб турган дунё, табиат ва жамиятдаги воқеалар, …

2 / 31

ятларга эга бўлиши лозим: 1. ахборот ўрганилаётган нарса ёки ҳодисани ҳар тарафлама тўлик ифодалаши, яъни ахборот тўлиқлик сифатига эга бўлиши лозим 2. ахборот маълум маънода қимматли бўлиши лозим. 3. ахборот ишончли бўлиши лозим, акс холда уни қайта ишлашга зарурат бўлмайди. маълумотлар базаси маълумотлар базаси – бу ўзаро боғланган ва тартибланган маълумотлар мажмуаси бўлиб, у кўрилаётган объектларнинг хусусиятини, ҳолатини ва объектлар ўртасидаги муносабатларни маълум соҳада тавсифлайди. маълумотлар базаси (date base) – бу компьютернинг ташқи хотирасида сақланадиган, ҳар кандай жисмоний, ижтимоий, статистик, ташкилий ва бошқа объектлар, жараёнлар, ҳолатларнинг ўзаро боғлиқ ва тартиблаштирилган мажмуидир. мб-дискда сақланадиган махсус равишда ташкил қилинган маълумотлар туркумларининг жамланмасидир. мб- компьютер ёрдамида қидириб топилиши ва қайта ишлатиш мумкин бўлган тарзда тартибга солинган маълумотлар тўпламидир. масалан, маколалар, ҳисоб-китоб, телефон рақамлари, гуруҳ журнали маълумотлари ва х-золар. маълумотлар базаси мббт деб - мб-ни яратиш, ишлатиш ва кўпчилик фойдаланувчилар томонидан биргаликда фойдаланишни таъминловчи тиллар ва дастурий таъминотлари тўпламига айтилади. маълумотлар банки (мбн) – …

3 / 31

ақтда мб мустақил равишда амалий дастурларга боғлиқ бўлмаган ҳолда ўз услубларини қўллайди. мб га қўйиладиган асосий талаблар мб да яхлитлик, унумдорлик, ортиқчалик, бутунлик, хавфсизлик, махфийлик, энг кам сарф ва ҳимоя каби тушунчалар мавжуд. - яхлитлик. маълумотлар яхлитлиги ёки бутунлиги деганда маълумотларни алоҳида олинган таркибий қисмларининг ўзаро мутаносиблиги тушунилади. мб да маълумот факат бир жойда сақланади ва у такрорланмайди. агар маълум бир қиймат факат бир жойда сақланса, улар ўзгартирилганда мб яхлитлиги таминланади, чунки у бошқа жойда такрорланмаслиги сабабли бошқа айнан шундай қийматни ўзгартиришга эҳтиёж йўк. мб га қўйиладиган асосий талаблар - унумдорлик. фойдаланувчини мб билан боғловчи, махсус ишлаб чиқилган иловалар фойдаланувчи билан мулокотни қаноатлантирадиган вақтни таъминлаб бериши зарур. бундан ташқари, мббт келиб тушган маълумотларни қайта ишлашни таъминлаши зарур. унча катта бўлмаган маълумотлар оқимига мўлжалланган тизимларда эса ўтказиш қобилияти мб тузилишига бир оз чек қўяди. маълумотлар оқими катта бўлган тизимларда ўтказиш қобилияти маълумотларнинг жисмоний сақланишини танланишига ҳал қилувчи таъсир кўрсатади. - ортиқчалик. …

4 / 31

лик. маълумотлар яширилиши ва махфий сақланмоқлиги лозим. эслаб қолинадиган маълумот айрим ҳолда ундан фойдаланилаётган идора учун зарур. у йўқотилмаслиги ёки ўғриланмаслиги керак. маълумотнинг яшаш чидамлигини кўпайтириш учун уни техник ёки дастурий ўзгаришлардан, табиий ва вазиятлардан ва ёмон ниятда фойдаланишлардан сақламоқ лозим. маълумотларнинг хавфсизлиги деганда, маълумотларни тасодифий ёки ундан фойдаланиш хукукига эга булмаган шахслардан, муаллифлик ҳуқуқларининг бузилишидан ҳимоя қилиниши тушунилади. махфийлиги эса айрим шахсларнинг ёки ташкилотларнинг қачон ва қандай миқдорда бошқа шахсларга ёки ташкилотларга маълумотларни бериш ҳуқуқи билан аниқланади. мб га қўйиладиган асосий талаблар - энг кам сарф. (минимал ҳаражатлар) мб ни тузиш ва эксплуатация қилишдаги ҳаражатларни камайтириш мақсадида, ташкил қилишни шундай усуллари танланадики улар ташқи хотира талабларини минималлаштиради. ишлаб чиқариш жараёнини ривожланиши, маълумотларни сақлашнинг техник воситалари қийматини тез камайтириб бормоқда, лекин дастурлаштиришга кетадиган харажатлар камаймаяпти. шунинг учун амалий дастурларни мумкин қадар оддий қилиб тузишга интилиш ва маълумотларнинг мантиқий тузилишини шу талабларни ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқиш керак. мб га қўйиладиган …

5 / 31

қайта ишланаётган маълумотларни тегишли тарзда ўзгартирмоғи лозим. бундан шу нарса келиб чиқадики, мбни бошқаришда янги тизимга ўтишда дастурий ва маълумотли мос келишликнинг мавжуд ёки йўқ бўлишлиги тўхтатувчи фактор бўла олади. мб га қўйиладиган асосий талаблар - келажак билан боғланиш. келажакда маълумотлар ва уларни сақлаш муҳити кўп йуналишлар бўйича ўзгариши мумкин. ҳар қандай тижорат ташкилот вақт ўтиши билан ўзгаришларга дучор бўлади. айниқса бу ўзгаришлар маълумотларни қайта ишлайдиган фойдаланувчилар учун қимматлидир. оддий ўзгаришларни амалга ошириш учун талаб қилинадиган жуда катта харажатлар бу тизимларнинг ривожланишига кўчли тўсиқлик қилади. мбни синчиклаб ўрганишда ягона ва муҳим масалалардан бири шуки, мб ни шундай лойиҳалаш керакки, уларнинг ўзгаришини амалий дастурларни ўзгартирмасдан тўриб бажариш мумкин бўлсин. мб га қўйиладиган асосий талаблар - созлаш. маълумотларнинг унумдорлигини яхшилаш мақсадида унинг базасини қайти қуриш - маълумотларнинг базасини созлаш дейилади. созлаш натижасида олинган тежаш кўп ҳолларда жуда катта. баъзан бу шундай катта бўладики иш учун қабул қилиб бўлмайдиган иловалардан фойдаланишга имкон туғилади. …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari"

маълумотларни қайта ишлаш ва бошқариш технологияси маълумотлар базасини бошқариш тизимлари 5-семестр 30 соат лекция 15 соат амалий м. 15 соат тажриба м. 6-семестр 30 соат лекция 30 соат амалий м. 15 соат тажриба м. 1 1-маъруза кириш. маълумотлар базаси ҳақида умумий маълумотлар режа: маълумот ва ахборот тушунчаси; маълумотлар базаси; мб га қўйиладиган асосий талаблар 2 маълумот ва ахборот тушунчалари хаётда рўй берган ва рўй бериши керак бўлган воқеа ва ҳодисаларни тавсифлашни маълумот ёки ахборот деб қабул қилсак бўлади. анъанавий тарзда маълумотлар бирор бир муомала воситаси ёрдамида ифодаланади (масалан бирор бир табиий тил ёрдамида) ҳамда бирор бир аниқ ташувчида (масалан, ёғоч, тош ёки қогозга) қайд қилинади. маълумот ва ахборот тушунчалари умумлаштириб айтадиган бўлсак, бизни ўраб ту...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’lumotlar bazasini boshqarish… PPTX 31 pages Free download Telegram