kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari

PPTX 21 pages 99.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.4 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari o`qituvchi : b.suleymanova mavzu rejasi: 1. tilning ijtimoiy hodisa va aloqa, aralashuv quroli ekanligi. 2. milliy til va shevalar. 3. hozirgi o‘zbek adabiy tili. 4. hozirgi o‘zbek adabiy tilining shakllari. 5. tilshunoslik bo‘limlari. hozirgi kunda yer yuzida mavjud bo`lgan tillar hind-yevropa, turkiy, xom-som, xitoy-tibet, fin-ugor, kavkaz tillari oilasi singari bir necha til oilalariga bo`linadi. dunyoda tillar qanchalik rang-barang bo`lmasin, ular sanoqli tillar oilasiga birlashadi. zamonaviy tilshunoslik ma’lumotlariga ko`ra, hozirgi kunda juda ko`p til oilalari mavjud. masalan, o`zbek, turk, turkman, qirg`iz, qozoq, tatar, uyg`ur, boshqird, ozarbayjon, qoraim, qoraqalpoq, bolqor, chuvash, yoqut, qorachoy, tuva, oltoy turklari, xakas, gagauz, shor, qumiq, no`g`oy, oyrot, karagas singari tillar bir oilaga mansub bo`lib, ular oltoy tillar oilasi nomi bilan yuritiladi. qarindosh kishilar bir ajdoddan tarqalgani kabi, qarindosh tillar ham bir ajdod tilidan kelib chiqqandir. oltoy tillar oilasi quyidagi tillar guruhiga …

2 / 21

i yashaydi. bmt o‘tgan asrda rasman 2976 tilni qayd etgan bo‘lsa-da, sohaning yetakchi mutaxassislari hozirgi paytda jami 6809 ta til mavjud ekanligini ta’kidlashmoqda. mana shu tillarda odamlar o‘zaro fikr almashadilar, tuyg‘u va kechinmalarini bayon etadilar. til faqat jamiyatda, odamlar ichidagina mavjud bo`lgan ijtimoiy quroldir. tilning taqdiri jamiyat taqdiri bilan bog`langan. insoniyat jamiyatining shakllanishida tilning ahamiyati nihoyatda beqiyosdir. jamiyat yo`q ekan, til ham bo`lmaydi, til bo`lmasa, jamiyat ijtimoiy ishlab chiqarishini yo`lga qo`ya olmaydi. demak,tilsiz jamiyat, jamiyatsiz til bo‘lishi mumkin emas, til jamiyat uchun, insonlar uchun xizmat qiladi, shuning uchun til ijtimoiy hodisa hisoblanadi, ya’ni til yakka odamga emas, balki butun jamiyatga dahldor bo‘lib, shu jamiyat a’zolari yordamida shakllantiriladi, rivojlantiliriladi. tilning tuzilishi til tuzilishiga ko`ra murakkab hodisa bo`lib, u bir-biri bilan uzviy bog`langan quyidagi qismlardan iborat: 1.tovushlar tizimi. 2. lug`at boyligi yoki leksika. 3. grammatik qurilishi. tafakkur va til tafakkur va til va bir-biri bilan chambarchas bog`liq ijtimoiy hodisalardir. inson nutqi, til …

3 / 21

ida insoniyat tomonidan jamg`arilgan bilimlar nainki qayd etiladi va saqlanadi, balki avloddan avlodga ham yetkaziladi. til millat ruhining ko`zgusidar. tilda millatning bor-yo`g`i, o`y-fikri, dunyoqarashi, orzu-umidlari, vatani, his-tuyg`ulari aks etadi. tildagi har bir so`z, uning har bir shakli inson tafakkuri va tuyg`usining natijasi bo`lib, uning yordamida bu tafakkur va tuyg`ular orqali vatan va xalq tarixi ifodalanadi. milliy til, adabiy til va shevalar milliy til va adabiy til tushunchalari bir xil emas. qayerda yashashidan qat’iy nazar o‘zbek millatiga mansub odamlar tomonidan ishlatiladigan til milliy (umumxalq) o‘zbek tili deb yuritladi. milliy til o‘z tarkibiga adabiy til, sheva, so‘zlashuv nutqi, jargonlar, vulgarizm (so‘kish va qarg‘ash so‘zlari), varvarizm (tilda o‘rinsiz ishlatiladigan chet so‘zlar) kabi guruh so‘zlarni qamrab oladi. milliy tilning ma’lum qoidalarga bo‘ysundirilgan, muayyan qolipga solingan, olimlar, mutaxassislar tomonidan ishlov berilgan, doim silliqlashtirilib, mukammallashtirilib boriladigan shakli adabiy til deyiladi. rasmiy hujjatlar, badiiy va ilmiy adabiyot, vaqtli matbuot adabiy tilda yaratiladi, ommaviy axborot vositalari adabiy tilda …

4 / 21

rak – teray; 2) ayrim so‘zlardagi a tovushi o tarzida aytiladi: aka – oka; bahor –bohor; 3) bu lahjada qaratqich kelishigining qo‘shimchasi yo‘q bo‘lib, uning o‘rnida tushum kelishigi qo‘shimchasi –ni ishlaniladi: akamni(ng) – akamni. qipchoq lahjasi shevalari o‘zbekistonning barcha viloyatlarida mavjud, ular asosan qishloqlarda tarqalgan (samarqand, jizzax, surxondaryo, qoraqalpog‘iston, shimoliy xorazm viloyatlari, turkmanistonning toshovuz viloyati shevalari). belgilari quyidagilar: 1) y o‘rnida j ishlatiladi: yo‘l – jo‘l, yo‘q – jo‘q; 2) g‘ o‘rnida v ishlatiladi: tog‘ – tov; 3) ayrim so‘zlar oxirida q tushiriladi: quri(q), sari(q). o‘g‘uz lahgasi janubiy xorazmdagi (urganch, xiva, xonqa, hazorasp, qo‘shko‘pir, shovot tumanlari, toshovuz shahri) bir qancha shevalarni o‘z ichiga oladi. belgilari : 1) unlilar qisqa va cho‘ziq aytiladi: at(hayvon), aad (ism); 2) t tovushi d kabi, k esa g tarzida aytiladi: tog‘ – dog‘; keldi – galdi; 3) –ning qo‘shimchasi –ing tarzida, 4) ga qo‘shimchasi –a , -na tarzida aytiladi: urganch(n)ing qovuni, yorimga – yorima, alina …

5 / 21

boyligi, grammatikada ro‘y bergan o‘zgarishlar tekshiriladi. 12. shevashunoslik (dialektologiya)da tildagi shevalar o‘rganiladi. 13. uslubiyat (stilistika)da nutq uslublari o‘rganiladi. 14. etimologiyada so‘zlarning paydo bo‘lish yo‘llari o‘rganiladi. 15. grafika bo‘limida har bir tilning harflar tizimi o‘rganiladi. 16. semasiologiya bo`limida so`z va gaplar ma’nosi o`rganiladi. e’tiboringiz uchun rahmat!!! /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari"

mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari mavzu: kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari o`qituvchi : b.suleymanova mavzu rejasi: 1. tilning ijtimoiy hodisa va aloqa, aralashuv quroli ekanligi. 2. milliy til va shevalar. 3. hozirgi o‘zbek adabiy tili. 4. hozirgi o‘zbek adabiy tilining shakllari. 5. tilshunoslik bo‘limlari. hozirgi kunda yer yuzida mavjud bo`lgan tillar hind-yevropa, turkiy, xom-som, xitoy-tibet, fin-ugor, kavkaz tillari oilasi singari bir necha til oilalariga bo`linadi. dunyoda tillar qanchalik rang-barang bo`lmasin, ular sanoqli tillar oilasiga birlashadi. zamonaviy tilshunoslik ma’lumotlariga ko`ra, hozirgi kunda juda ko`p til oilalari mavjud. masalan, o`zbek, turk, turkman, qirg`iz, qozoq, tatar, uyg`ur, boshqird, ozarbayjon, qoraim, qor...

This file contains 21 pages in PPTX format (99.4 KB). To download "kirish. tilshunoslik fani, uning maqsad va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: kirish. tilshunoslik fani, unin… PPTX 21 pages Free download Telegram