grafika. orfografiya. orfoepiya.

PPT 10 стр. 743,5 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 743,5 КБ

Тип файла PPT

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

powerpoint presentation fan o‘qituvchisi: z.radjabova 4-mavzu: grafika. orfografiya. orfoepiya. * reja: grafika haqida tushuncha. til va yozuvning o‘zaro munosabati. metateza. og‘zaki nutqda ba’zan yonma-yon kelgan undosh tovushlarning o‘rni almashishi mumkin. nutqdagi bunday jarayon metateza deyiladi: r-y:daryo-dayro:m-g‘:yomg‘ir-yogmir, b-r:tebratmoq-tarbatmoq:m-l:yamlamoq-yalmamoq: h-v:ahvol-avhol:p-r:tuproq-turpoq,r-g:o‘rganmoq-o‘granmoq: g‘-r:to‘g‘ramoq-to‘rg‘amoq,n-m: aylanmoq-aynalmoq va boshqalar. proteza. so‘z boshida bitta unlining orttirilishi proteza hodisasi sanaladi. odatda, aksariyat sonor r tovushidan oldin o‘ va unlilari orttiriladi: ro‘mol-o‘ramol, ro‘za-o‘raza, ro‘zg‘or-o‘razg‘or kabi. ayrim holatda so‘z boshida sirg‘aluvchi va portlovchi ikki undosh qator kelganda i unlisi orttirilishi mumkin: shkaf-ishkaf, spravka-ispravka, stol-istol, stul-istul, shtraf-ishtaraf, stantsiya-istansa. epenteza. so‘z boshida, o‘rtasida va oxirida ikki undosh qator kelganda, ular orasida i, ba’zan u va a unlisi orttiriladi: fikr-fikir, hukm-hukum, doklad-dakalad, klass-kilass. * epeteza so‘z oxirida bir o‘rinda kelgan ikki undoshdan so‘ng a tovushining qo‘shilish hodisasidir: disk-diska, bank-banka, tank-tanka, kios-kioska, otpusk-otpuska kabi. prokopa. bunda so‘z boshida ba’zan unli yoki undosh tovush tushib qoladi: yiroq-iroq, yigna-igna, yig‘ach-ag‘ach, yirik-iri, yuz-uz. sinkopa hodisasiga binoan so‘z o‘rtasidagi …

2 / 10

hodisa asl o‘zbekcha so‘zlarga xos emas. reduksiya so‘zning birinchi bo‘g‘inida biror unlining, odatda, tor unlining kuchsizlanib talaffuz qilinishidir. masalan, bir, bil, til so‘zlari bir bo‘g‘inli bo‘lganligi va urg‘u shu so‘zdagi i unlisiga tushganligi tufayli bu so‘zlardagi i unlisi me’yordagidek talaffuz qilinadi va eshitiladi. lekin shu so‘zlarning oxiriga ikkinchi bir bo‘g‘in qo‘shilishi bilan, urg‘u ham ikkinchi bo‘g‘inga ko‘chadi. natijada birinchi bo‘g‘inidagi i unlisi kuchsizlanadi va eshitilar-eshitilmas holda sust talaffuz qilinadi: bilak, tilak, biroq. birinchi bo‘g‘indagi urg‘ularning ana shunday kuchsizlanib talaffuz qilinishi reduksiya hodisasiga misol bo‘la oladi (reduksiya so‘zining lug‘aviy ma’nosi «kuchsizlanish», «orqaga qaytish», «pastga tushish» demakdir). reduksiyaga quyidagi so‘zlarning birinchi bo‘g‘inida kelgan i ning kuchsizlanib talaffuz qilinishi ham misol bo‘la oladi: pishiq, shira, pishak, qiliq, ichak kabi. reduksiyaning ikkinchi bo‘g‘inda kelish hollari ham uchrab turadi. bu hodisa so‘zga uchinchi bo‘g‘in qo‘shilganda sodir bo‘ladi - ikkinchi bo‘g‘indagi unli tamoman kuchsizlanib, tushib qoladi. masalan, burun-burni, bo‘yin-bo‘yni, egin-egni, keyin-keyini singari. eliziya. unli bilan tugovchi …

3 / 10

lib, tilshunoslikda yozuv degan ma’noni anglatadi. demak, grafika umuman olganda, harflar yoki chiziqlar vositasida aks ettiriladigan shartli belgilarning muayyan sistemasidir. yozuvning piktografik, ideografik va fonografik kabi turlari bor. o‘zbek yozuvi hozirgi holga kelgunga qadar uzoq tarixiy yo‘lni bosib o‘tib, juda ko‘p o‘zgarishlarga uchradi. yozuv ijtimoiy talablar asosida jamiyatning muayyan taraqqiyot davrida paydo bo‘lgan va uning rivojlanishi bilan bog‘liq ravishda mukammallasha borgan. yozuv tildan keyin jamiyat tomonidan qo‘lga kiritilgan eng katta madaniy yutuqlardan biri bo‘lib hisoblanadi va tilning yozuvdagi formasi sifatida jamiyatga xizmat qiladi. yozuv bilan til o‘zaro uzviy aloqadordir. shuning uchun ham til bilan yozuv o‘rtasida juda ko‘p umumiy tomonlar mavjud. yozuv ko‘p hollarda tilning o‘rnini bosadi. ba’zi hollarda esa tilda bo‘lmagan imkoniyatlar yozuv orqali yuzaga chiqadi. masalan, yozuv tufayli kishilarning uzoq masofadan ham bir-birlari bilan, hatto o‘zlaridan keyingi avlodlar bilan ham aloqa bog‘lash imkoniyati mavjud. biroq, yozuvning tilga nisbatan o‘ziga xos kamchiliklari ham bor. birinchidan, u tilning to‘liq emas, …

4 / 10

ngi davrga yetkazib berishda muhim rol o‘ynadi. orfoepiya. orfoepiya adabiy tilning talaffuzini o’rganish yoki so’zlarni adabiy til qoidalariga muvofiq talaffuz qilish haqidagi fandir. bu uning fonetika, orfografiya va nutq madaniyati bilan bevosita bog’liqligini ko’rsatadi. аdаbiy tilning оg‘zаki shаkli nоrmаlаri tаlаffuz vа nutqiy оhаngdа nаmоyon bo‘lаdi. buni tilshunоslikning оrfоepiya bo‘limi o‘rgаnаdi. аdаbiy tаlаffuz nоrmаlаri vа аdаbiy tаlаffuzni оngli bоshqаrish оrfоepik qоidаlаr vа оrfоepik lug‘аtlаr оrqаli аmаlgа оshirilаdi. оrfоepiya - grеkchа: «to‘g‘ri tаlаffuz» dеgаn mа’nоni bildirаdi. аdаbiy tаlаffuz nоrmаlаrini o‘rgаtuvchi tilshunоslikning bir bo‘limigа оrfоepiya dеyilаdi. оrfоepiya tаlаffuz vа to‘g‘ri gаpirish qоidаlаrini o‘zidа jаmlаb, ulаrning аdаbiy tаlаffuzi nоrmаlаrini bеlgilаydi. e’tiboringiz uchun rahmat

5 / 10

grafika. orfografiya. orfoepiya. - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "grafika. orfografiya. orfoepiya."

powerpoint presentation fan o‘qituvchisi: z.radjabova 4-mavzu: grafika. orfografiya. orfoepiya. * reja: grafika haqida tushuncha. til va yozuvning o‘zaro munosabati. metateza. og‘zaki nutqda ba’zan yonma-yon kelgan undosh tovushlarning o‘rni almashishi mumkin. nutqdagi bunday jarayon metateza deyiladi: r-y:daryo-dayro:m-g‘:yomg‘ir-yogmir, b-r:tebratmoq-tarbatmoq:m-l:yamlamoq-yalmamoq: h-v:ahvol-avhol:p-r:tuproq-turpoq,r-g:o‘rganmoq-o‘granmoq: g‘-r:to‘g‘ramoq-to‘rg‘amoq,n-m: aylanmoq-aynalmoq va boshqalar. proteza. so‘z boshida bitta unlining orttirilishi proteza hodisasi sanaladi. odatda, aksariyat sonor r tovushidan oldin o‘ va unlilari orttiriladi: ro‘mol-o‘ramol, ro‘za-o‘raza, ro‘zg‘or-o‘razg‘or kabi. ayrim holatda so‘z boshida sirg‘aluvchi va portlovchi ikki undosh qator kelganda i unl...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PPT (743,5 КБ). Чтобы скачать "grafika. orfografiya. orfoepiya.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: grafika. orfografiya. orfoepiya. PPT 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram