ma’ruzalar va amaliy mashg’ulotlar

PDF 122 pages 12.4 MB Free download

122 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.4 MB

File type PDF

Pages 122

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 122

untitled 3 mundarija kirish . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1. ma’ruzalar matni (mavzu nomi, reja, asosiy qism, nazorat savollari) . . 5 2. amaliy mashg’ulotlar (mavzu nomi, nazariy ma’lumot, namuna uchun yechilgan misol va masalalar, mustaqil yechish uchun misol va masalalar, nazorat savollari) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 112 3. laboratoriya ishlari (mavzu nomi, nazariy ma’lumot, ishni bajarish tartibi, hisobot tayyorlash ketma-ketligi, nazorat savollari) . . . . . . . …

2 / 122

mumkin. “elektrotexnika va elektronika” fanining rivojlanishiga buyuk fizik olimlar: g. om, e. lens, d. joul, g. kirxgof, m. faradey, j. maksvell, t. edison va boshqalar asos solgan boʻlib, 1827 yilda nemis olimi om tok, kuchlanish va qarshiliklarning orasida oʻzaro bogʻlanish qonunini yaratdi. 1833 yilda t. edison electron asboblarning yaratilishiga asos solgan. 1842 yilda rus olimi e. lents va ingiliz olimi d. djoullar elektr tok energiyasining issiqlik energiya oʻzgartirish qonuniga asos soldi. 1845 yilda g. kirxgof elektr tok zanjirlarini hisoblash uchun asosiy qonunlarni tadbiq etdi. fanning elektrotexnika qismida- elektr zanjirlarida, elektromagnit maydonlarda elektr va magnit energiyalarining xosil bo‘lishi, o‘zgarish qonuniyatlarini, hamda elektr energiyasini amaliy maqsadlarda qo‘llanilishini o‘rganiladi. fanning elektronika qismida yarim o‘tkazgichli asboblarning tuzilishi, ishlash prinsipi,tavsiflari shuningdek ular asosida yaratilgan elektron, impulsli va raqamli zamonaviy qurilmalarning signallarni o‘zgartirish va boshqarish asoslari o‘rganiladi. 5 ma’ruzalar matni 6 1- maruza: o’zgarmas tok elektr zanjirlari reja: 1. elektr zаnjiri vа uning elementlаri; 2. elektr …

3 / 122

molchisi - (yuklama);  birlashtiruvchi similar - va (masalan, elektr uzatish liniyasi);  zanjirni ulab-uzish uchun moslama (uzgich) - kabi elementlardan tashqil topgan. zanjirdan tok uzluksiz oʼtib turishini asosiy sharti uning tarkibida elektr energiyasi manbaining boʼlishidir. elektr energiyasining manbaida energiyaning boshqa turlari elektr energiyasiga aylantiriladi. masalan, elektr mashina generatorlari bugʼ, gaz yoki gidravlik turbinalarning mexaniq energiyasini, gal’vaniq elementlar va akkumulyatorlar kimyoviy jarayonlar energiyasini, termoelementlar va magnitogidrodinamik generatorlar issiqlik energiyasini, turli fotoelementlar yorugʼlik energiyasini elektr energiyasiga aylantiradi. elektr energiyasini xosil qiluvchi manbalarning shartli belgilanishi 1.2-rasmda koʼrsatilgan. a - eyuk, b - galʼvaniq elementlar yoki akkumulyator batareyalari, c - termoelementlar, d - fotoelement, e - oʼzgarmas tokning elektr mashina generatori, f - oʼzgaruvchan tokning elektr mashina generatori. 7 + - - + g g a) b) c) d) e) f ) 1.2-rasm. bular elektr yurituvchi kuchlari - , ichki qarshiligi – , nominal toki - va boshqa kattaliklari bilan bir-birlaridan farq qiladi. …

4 / 122

davomida o’zgarmasa, bunday tok o’zgarmas tok deyiladi: (1.1) agar vaqt davomida tokning qiymati o’zgarsa bu tok o’zgaruvchan tok bo’lib, u quyidagi defferentsial ko’rinishda yoziladi: 8 metallarda elektr toki manfiy ishorali zaryadlarning (elektronlarning) harakatidan iborat boʼlsa, elektrolitlarda esa musbat ham manfiy ishorali zaryadlarning (ionlarning) oʼzaro qarama–qarshi yoʼnalishdagi harakatlaridan iborat. shunga koʼra, oʼtkazgichlarda tokning shartli yoʼnalishini qabul qilish muhim ahamiyatga ega. bu yoʼnalish uchun musbat zaryadlarning harakat yoʼnalishi qabul qilingan. manbaning (generator, akkumulyator va b.) elektr yurituvchi kuchi tufayli uning qismalarida maʼlum potentsiallar farqi yuzaga keladi. potentsiali yuqori boʼlgan qismani musbat deb, uni “+” ishora, potentsiali past boʼlgan qismani manfiy “-” ishora bilan belgilash qabul qilingan. manbada (ichki zanjirda) elektr tokining yoʼnalishi “-” ishoradan “+” ishoraga, yaʼni quyi potentsialli nuqtadan yuqori potentsialli nuqtaga yoʼnaladi. tashqi zanjirda esa aksincha “+” ishoradan “-” ishoraga, yaʼni yuqori potentsialli nuqtadan quyi potentsialli nuqtaga yoʼnaladi. elektr zanjirida harakatlanayotgan zaryadga o’tkazgich muhiti ma’lum darajada qarshilik ko’rsatadi. bu qarshilik …

5 / 122

kattalik solishtirma oʼtkazuvchanlikdir: ⁄ (1.4) elektr texnikasida turli maqsadlarda tayorlanadigan o’tkazgich simlar uchun asosiy materiallari nisbatan yuqori solishtirma o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan metallar bo’lib, ular mis, alyuminiy, po’lat kabelaridir. shuningdek, ushbu metallarning qotishmalari (manganin, konstantan, nixrom va b.) dan ham keng foydalaniladi. ushbu metallarga xos xususiyatlar 1.1- jadvalda keltirilgan. 9 1.1- jadval metallar solishtirma o’tkazuvchanligi ( ) solishtirma qarshiligi ( ) qarshilikning ( ) dagi temperaturada koeffitsienti, ⁄ kumush 62,0 0,016 0,0035 mis 57,0 0,0175 0,004 alyuminiy 35,0 0,0294 0,004 vol’fram 19,0 0,053 0,004 po’lat 7,7 0,13 0,006 manganin 2,4 0,42 0,00003 konstantan 2,0 0,5 0,000005 nixrom 1,0 1,0 0,0001 2. elektr zanjirlarining asosiy qonunlari om qonuni elektr zanjiriga oid asosiy qonun boʼlib, zanjirdagi tok va kuchlanishlarning oʼzaro qanday nisbatda bogʼlanganligini ifodalaydi. bu qonunga koʼra tarmoqlanmagan berk zanjirdagi (konturdagi) tok eyuk ga toʼgʼri proportsional, zanjirning toʼla qarshiligiga teskari proportsionaldir. mazkur qonunga binoan 1.4-rasmda koʼrsatilgan elektr zanjirdagi tok quyidagicha ifodalanadi: , (1.5) …

Want to read more?

Download all 122 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’ruzalar va amaliy mashg’ulotlar"

untitled 3 mundarija kirish . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1. ma’ruzalar matni (mavzu nomi, reja, asosiy qism, nazorat savollari) . . 5 2. amaliy mashg’ulotlar (mavzu nomi, nazariy ma’lumot, namuna uchun yechilgan misol va masalalar, mustaqil yechish uchun misol va masalalar, nazorat savollari) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . …

This file contains 122 pages in PDF format (12.4 MB). To download "ma’ruzalar va amaliy mashg’ulotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’ruzalar va amaliy mashg’ulot… PDF 122 pages Free download Telegram