tarixiy informatika fanining rivojlanish tarixi

DOCX 8 pages 32.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

tarixiy informatika fanining rivojlanish tarixi 1. hozirgi zamon ilmiy-texnika taraqqiyotining asosi bo’lmish hisoblash texnikasidan ishlab-chiqarishning turli iqtisodiy vazifalarini hal etish va har xil murakkab masalalarni echishda keng foydalanilmoqda, chunki juda ko’p faktorlarni hisobga olish, ulkan hajmdagi axborotlar bilan ishlash zaruriyati- elektron mashinalarsiz hal etishga imkon bermaydi. hisoblash texnikasi yordamida mashinasozlik, transport ishlab-chiqarishini rejalashtirish, loyihalash, hisoblash hamda tahlil ishlari keng hal qilinmoqda. shuning uchun ham hisoblash texnikasi keng joriy etilishi munosobati bilan bu texnikalardan mustaqil foydalana oladigan mutaxassislarga talab oshib bormoqda. fanning asosiy maqsadi ham talabalarga zamonaviy kompyuterlarda ishlashni o’rgatishdan iboratdir. bu fanni o’rganish mobaynida talabalar kompyuterlarning ichki va tashqi qurilmalari va ularning ishlash prinpiplari bilan tanishish bilan bir qatorda aniq yo’nalishdagi masalalarni echishga qaratilgan dastur mahsulotlari bilan ishlash qoidalarini ham o’rganib boradilar. umuman bu fan orqali talaba kompyuterda mustaqil ishlay oladigan foydalanuvchiga aylanadi. 2. ma’lumki moddiy-texnika vositalaridan va mavjud rezervlardan o’z vaqtida foydalanishni optimal tashkil etish uchun hisob ishlarini to’g’ri …

2 / 8

1642 yili buyuk frantsuz fizigi paskal matematikaning ikki amalini (qo’shish va ayirish) bajaradigan dastlabki mexanik hisoblash mashinasini yaratdi. birinchi elektromexanik hisoblash mashinasi amerika olimlari tomonidan 1937 ishlab chiqildi. ushbu hisoblash mashinasi elektromexanik relelardan tashkil topgan bo’lib, 5 ot kuchiga ega bo’lgan elektrodvigatel orqali ishga tushirilar edi. hisoblash texnikasining elektron davri 1945 yildan boshlanadi. chunki shu yili dunyoda birinchi bo’lib, amerika qo’shma shtatlarida eniac nomli elektron hisoblash mashinasi yaratilgandir. uning xotira qurilmasi elektron lampalarga asoslangan bo’lib, boshlang’ich, oraliq hamda dasturlarni saqlash uchun xizmat qilgan. dastur va ma’lumotlarni kiritish uchun perfokartalar, natijalarni olish uchun esa alifbo-sonli bosma qurilmasi ishlatilgan. shundan so’ng izlanishlar natijasida 1971 yili intel firmasi tomonidan birinchi 4004 integral mikrosxema ya’ni mikroprotsessor yaratilgan. bu mikroprotsessor mikrokalkulyatorlarda ishlatishga muljallangan edi. intel firmasining 8080 mikroprotsessoriga asoslangan birinchi kompyuter altair-8800 nomi bilan mits firmasi tomonidan ishlab chiqarildi. bu kompyuterlarning xotira hajmi va ish bajarish koeffitsienti chegaralangan edi. shunga qaramasdan bu kompyuter boshqa keng …

3 / 8

atbaho va sifatli kompyuterlar aqsh va evropa mamlakatlarida yig’ilmoqda, lekin ularning ham ehtiyot qismlari osiyo mamlakatlarida tayyorlanmoqda. hozirgi kungacha ibm tipidagi 80086, 80286, 80386, 80486 hamda 80586 yoki pentium i, pentium ii, pentium iii, pentium iv deb ataluvchi mikroprotsessorli kompyuterlar ishlab chiqarilgan. 3. ehmlar bir-biridan texnik xarakteristikalari, mantiqiy tashkil etilishi, elementlar bazasi hamda programma ta’minoti bilan farqlanadi. exmlarning rivojlanish jarayonida asosiy omillardan biri, mashinalarning foydali ish koeffitsentini oshirishga harakat bo’lgan. ehmlarning texnik iqtisodiy ko’rsatkichlarining o’zgarib turishi ularning qurilmalarida ishlatiladigan elektron sxemalarga va ishlash tezligiga bog’liq bo’lib, exmlarning elementlar bazasi, avlodlarning kriteriyasi bo’lib xizmat qiladi. birinchi avlod – ehmlarning elementlar bazasi asosan elektron lampalardan tashkil etilgan. bunday mashinalarning paydo bo’lishi 50-yillarga to’g’ri keladi. bu avlod mashinalariga misol qilib, besm-1, minsk-1, ural-1, ural-2, m-1, m-2, strela mashinalarini keltirish mumkin. ularning operatsiya bajarish tezligi sekundiga 2-3 ming operatsiyani tashkil qilib, operativ xotira hajmi 4 kbayt bo’lgan. ikkinchi avlod mashinalarining elementlar bazasi sifatida tranzistorlar …

4 / 8

shi bilan xarakterlanadi. uchinchi avlod mashinalariga es tipidagn es-1010, es-1020, es-1030, es-1040, es-1050, es-1066, elektronika 60, sm-3, sm-4 va boshqa tipdagi mashinalarni misol qilib olish mumkin. ularning operatsiya bajarish tezligi 500 mingdan 1 mln. operatsiyagacha bordi. operativ xotira hajmi esa 64 kb dan 1204 kb etdi. to’rtinchi avdod mashinalarining elementlar bazasi katta integral sxemalarga asoslangan bo’lib, qurilma sifatida kremniy plastiklaridan foydalanildi. bu avlod mashinalariga elbrus tipidagi mashinalarni misol qilib keltirish mumkin. uning operatsiya bajarish tezligi sekundiga 5 millionni tashkil etib, 64 mbaytgacha operativ xotira hajmiga ega bo’ldi. mikroprotsessorlarning paydo bo’lishi hisoblash texnikasi rivojlanish tarixida revolyutsion bosqich bo’ldi. mikroprotsessor-lar asosida kompyuter davri boshlandi. beshinchi avlod mashinalari elementlar bazasi ulkan katta integral sxemaga asoslangan bo’lib, sun’iy intelekt asosida ishlaydi. ma’lumotlarni kiritish va chiqarish tovush va tasvirlar orqali amalga oshiriladi. tarixiy informatika - tarix fani va ta’limini axborotlashtirish jarayoni qonuniyatlarini o’rganuvchi bilimlar sohasidir.tarixiy informatika asosida barcha turdagi tarixiy manbalarning electron versiyalarini yaratish uchun …

5 / 8

yangi yo’nalishlari hamda axborot texnologiyalarini tarixiy ta’limda qo’llash kiradi.yuqorida aytilganlarga asoslanib, amaliy tarixiy informatika va nazariy tarixiy informatika to’g’risida gapirish mumkin.agar amaliy component doirasi etarlicha aniq bo’lsa, nazariy tarixiy informatika mazmunini aniqlashtirish kerak. bu sohadagi bilimlarni uch qismga ajratish mumkin: metanazariya, “o’rta darajadagi” nazariyalar; "микро-nazariyalar". metanazariya axborot nazariy tushunchasining tarixiy tadqiqot masalalariga qo’llanilishi masalalari bilan shug’ullanadi. tarixiy manba xossalari va tabiati masalalariga axborot tushunchasi nuqtai nazaridan yondashuvchi birinchi tadqiqotlar i.d. kovalchenko tomonidan olib borilgan.metanazariyaning boshqa aspekti 1948 yilda amerikalik matematik k.shennon tomonidan “axborot miqdori” matematik tushunchasini kiritib, asos solingan axborot nazariyasidir.bundan tashqari tarixiy manba ma’lumotlari xosasalarini o’rganishda uch darajali belgili tizimlar kontseptsiyasiga asoslangan semiotik muammo muhim ahamiyat kasb etadi. semiotika uch qism: sintaktika, semantika va pragmatika lardan iborat. tarixiy informatikaning “o’pta darajadagi” nazariyalari sifatida. tarixiy manbalar modellarini, manbaga yo’naltirilgan tizimlarni qurish printsiplarini ko’rsatish mumkin. tarixiy informatika mikronazariyalariga konkret manbalar tahlili algoritmlarini kiritish mumkin.masalan, berilganlar bazalari yaratishda kognitiv sxemalar qurish jarayonidagi …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy informatika fanining rivojlanish tarixi"

tarixiy informatika fanining rivojlanish tarixi 1. hozirgi zamon ilmiy-texnika taraqqiyotining asosi bo’lmish hisoblash texnikasidan ishlab-chiqarishning turli iqtisodiy vazifalarini hal etish va har xil murakkab masalalarni echishda keng foydalanilmoqda, chunki juda ko’p faktorlarni hisobga olish, ulkan hajmdagi axborotlar bilan ishlash zaruriyati- elektron mashinalarsiz hal etishga imkon bermaydi. hisoblash texnikasi yordamida mashinasozlik, transport ishlab-chiqarishini rejalashtirish, loyihalash, hisoblash hamda tahlil ishlari keng hal qilinmoqda. shuning uchun ham hisoblash texnikasi keng joriy etilishi munosobati bilan bu texnikalardan mustaqil foydalana oladigan mutaxassislarga talab oshib bormoqda. fanning asosiy maqsadi ham talabalarga zamonaviy kompyuterlarda ishlashni o’rgatishd...

This file contains 8 pages in DOCX format (32.3 KB). To download "tarixiy informatika fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy informatika fanining ri… DOCX 8 pages Free download Telegram