elektrostatik maydonni o'rganish laboratoriyasi

DOCX 5 pages 44.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

laboratoriya ishi elektrostatik maydonni o’rganish ishning maqsadi: elektrostatik maydon ko’rinishini bir xil potentsialli sirtlar va kuch chiziqlari yordamida tasvirlash. ish to’g’risida nazariy tushuncha elektrostatik maydon – materiyaning maxsus ko’rinishi hisoblanib, u qo’zg’olmas elektr zaryadlari o’zaro ta’sirining mahsulidir. zaryadlangan jismlar atrofida elektr maydonning mavjudligini bilish uchun ularning atrofiga sinash zaryadi (zaryadlangan sharcha) keltiriladi. zaryadlangan har qanday jism maydonning unga kiritilgan zaryadga ta’sirini kuch va energiya jihatidan miqdoriy xarakteristikalari sifatida maydon kuchlanganligi vektori e va potentsialir qabul qilinadi. maydonning muayyan bir nuqtasidagi kuchlanganligi deb, nuqtaviy zaryadga maydon tomonidan ta’sir qilingan kuchning shu zaryad miqdoriga nisbatini ifodalovchi vektor kattalikka aytiladi: (1.1) bu yerda, qo - musbat sinash zaryadining miqdori. elektr maydonni grafik tasvirlash uchun maydon kuch chiziqlari tushunchasi kiritiladi. kuch chiziqlari deb shunday egrilarga aytiladiki, ularning har bir nuqtasida kuchlanganlik vektori shu nuqtaga o’tkazilgan urinma bo’ylab yo’nalgan bo’ladi. elektr maydonning potentsiali deb, zaryad potentsial energiyasining shu zaryad miqdoriga nisbati bilan o’lchanadigan kattalikka aytiladi: …

2 / 5

li) sirtlar dsb atlladi. ekvipotentsial sirtlar quyidagi xossalarga ega: 1. ekvipotentsial sirtlar bo’yicha zaryadli ko’chirishda bajarilgan ish ayniy nolga teng (1.4); 2. ekvipotentsial sirtlarga doimo maydon kuchlanganligi chiziqlari perpendikulyar yo’nalgan bo’ladi (1 a, b rasm). umuman: elektrostatik maydon uchun quyidagi xossalar o’rinli: 1. elektrostatik maydondagi o’tkazgichlarning sirti doimo ekvipotentsial sirt bo’ladi 2. kuch chiziqlari vektori maydon potentsialining tezlik bilan o’zgarish yo’nalishini ko’rsatadi. 3. maydon kuchlanganligi hamma vaqt va maydonning har bir nuqtasida potentsialning kamayishi tomon yo’nalgan bo’ladi, ya’ni: (1.5) (1.5) dan ko’rinadiki, bir jinsli elektrostatik maydon kuchlanganligi e, uzunlik birligidagi potentsialning kamayishini xarakterlaydi. elektrostatik maydon kuchlanganligining miqdori qancha katta bo’lsa, ekvipotentsial sirtlar bip-biriga shuncha yaqin joylashadi. mazkur laboratoriya ishining vazifasi maydonning har qanday nuqtasida maydon kuchlanganligining kattaligi va yo’nalishini aniqlashdan (ya’ni kuch chiziqlarini chizishdan) iborat. amalda, tuzish osonroq bo’lganligi sababli, avval ekvipotentsial sirtlar topiladi, so’ngra ularning xossalariga asoslanib kuch chiziqlari chiziladi. elektrostatik maydonda potentsiallarning taqsimlanishini o’rganish uchun zondlardan foydalaniladi. zond …

3 / 5

’chishi simdagi potentsial qiymati maydonning shu simning uchi turgan joydagi potentsial qiymatiga tenglashguncha davom etadi, bu vaqtda sim ulangan elektrometrning ko’rsatishi maydonning tekshirilayotgan nuqtasidagi potentsialiga haqiqatdan mos keladi. zondlar bilan ishlashdagi murakkabliklar va umuman elektrostatik o’lchashdagi qiyinchiliklar elektrostatik maydonni o’rganishni o’zgarmas elektr toki maydonini o’rganishga olib keladi. bu usulni qo’llash, elektrolitlardagi kuchsiz toklarni om qonuni j=o-e yordamida hisoblash mumkinligiga asoslangan. bu yerda, j – tok zichligi, uning yo’nalishi - musbat zaryadlarning harakat yo’nalishi deb hisoblanadi. shuning uchun tok maydoni, elektrostatik maydon – kuch chiziqlari bilan xarakterlanganligi kabi, tok zichligi chiziqlari bilan xarakterlanadi, mazkur chiziqlar esa ustma-ust tushadi. bu esa, o’tkazgichlarning potentsiali doimiy saqlangan holda muhit va o’tkazgichlar o’tkazuvchanligining o’zaro munosabati o’tkazgichlar sirtlarini ekvipotentsial sirtlar deb hisoblashga imkon bergan hollardagina elektrostatik maydonni o’rganish o’rniga o’zgarmas tokning maydonini o’rganish mumkin ekanligini tasdiqlaydi. bu usul zond sifatida metall elektrodlardan foydalanishga imkon beradi, chunki o’tkazuvchan muhitda zonddan zaryadlarning ko’chishiga imkon tug’iladi va zond potentsiali …

4 / 5

ltmetr va (r) kuchlanish taqsimlagich (potentsiometr) ham kiradi. kerakli asbob va materiallar: elektrolitik vanna, galvanometr, voltmetr, reostat, metall zondlar, turli shakldagi elektrodlar, ulagich simlar, kalit. ishning bajarilish tartibi 1. 2-rasmda keltirilgan elektr sxema yig’iladi va o’rganiladi. 2. vanna mis kuporosining juda kuchsiz eritmasi quyiladi va to’g’ri elektrodlar tushiriladi. 3. galvanometr klemmalariga metall zondlar ulanadi. 4. k kalit yordamida elektr zanjiri tok manbaiga qo’shiladi. 5. potentsiometr yordamida tajriba uchun zarur bo’lgan 4 -5 v kuchlanish tanlab olinadi va voltmetrdan yozib olinadi. 6. metall zondlardan birini vannaning ixtiyoriy bir nuqtasiga qo’yib bu nuqtaning koordinatalari a1(x,u) vannadagi millimetrli qog’ozga chizilgan masshtablar yordamida aniqlanadi va jadvalga yozib qo’yiladi. 7. ikkinchi zond vannaga tushiriladi (birinchi zond a1 (x,u) nuqtada turgan holda) va uni harakatlantirish yo’li bilan galvanometr strelkasi nol holatni ko’rsatishiga erishiladi. bu nuqtaning koordinatalari a1(x,u) ham jadvalga yozib qo’yiladi. 8. birinchi zond o’z joyida a1 (x,u) turgan holda ikkinchi zondni yana harakatlantirib; 7 - …

5 / 5

rtini tushuntiring. 3. maydon kuch chiziqlari va ekvipotentsial sirt grafigi asosida elektr maydonining va ekvipotentsial sirtlarning xossalarini tushuntiring. image4.wmf oleobject4.bin image5.png image6.wmf oleobject5.bin image7.png image8.png image1.wmf oleobject1.bin image2.wmf oleobject2.bin image3.wmf oleobject3.bin ( ) 2 1 j j - = o q a dr d e j - = o q f e r r = o q w = j o o q a q w d = d = d j

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektrostatik maydonni o'rganish laboratoriyasi"

laboratoriya ishi elektrostatik maydonni o’rganish ishning maqsadi: elektrostatik maydon ko’rinishini bir xil potentsialli sirtlar va kuch chiziqlari yordamida tasvirlash. ish to’g’risida nazariy tushuncha elektrostatik maydon – materiyaning maxsus ko’rinishi hisoblanib, u qo’zg’olmas elektr zaryadlari o’zaro ta’sirining mahsulidir. zaryadlangan jismlar atrofida elektr maydonning mavjudligini bilish uchun ularning atrofiga sinash zaryadi (zaryadlangan sharcha) keltiriladi. zaryadlangan har qanday jism maydonning unga kiritilgan zaryadga ta’sirini kuch va energiya jihatidan miqdoriy xarakteristikalari sifatida maydon kuchlanganligi vektori e va potentsialir qabul qilinadi. maydonning muayyan bir nuqtasidagi kuchlanganligi deb, nuqtaviy zaryadga maydon tomonidan ta’sir qilingan kuchning shu ...

This file contains 5 pages in DOCX format (44.0 KB). To download "elektrostatik maydonni o'rganish laboratoriyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektrostatik maydonni o'rganis… DOCX 5 pages Free download Telegram