sharq uyg‘onish davri va ta’lim-tarbiya masalalari

PPTX 17 стр. 64,2 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 64,2 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

sharq uyg’onish davri va ta’lim tarbiya masalalari. jadidchilik harakatida ta’lim va tarbiya reja: uyg‘onish davri. 1.abu nasr farobiyning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 2.abu rayxon beruniyning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 3.ibn sinoning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 4.jadidlar xarakatida ta’lim va tarbiyaning rivojlantirilish 5.o‘zbekistonda jadidchilik xarakati asosida yangi usuldagi maktablarning ochilishi. 6.o‘zbekistondagi asosiy jadidchilik xarakati namoyondalarining pedagogik qarashlari. sharq uyg’onish davri va ta’lim tarbiya masalalari. jadidchilik harakatida ta’lim va tarbiya vii-xii asrlar davomida markaziy osiyoda madaniyat, ilm-fan beqiyos rivojlana bordi. ayniqsa aniq fanlarga qiziqishlar keskin orta boshladi. o‘sha tarixiy davrda al-xorazmiy, farobiy, farg‘oniy, beruniy, ibn sino kabi olimlar dunyoga keldi. ular ta’sirida dunyoviy ilmlar rivojlandi. o‘sha ulug‘ mutafakkirlar inson madaniy-ma’rifiy qarashlarini o‘stirishda o‘z davrida va keyinchalik ham asosiy rol o‘ynaydilar, inson kamolotiga doir beqiyos ta’limotni yaratadilar. bu davrda arab tili ilmiy va aloqa tili edi. x asr o‘rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. bu davrda buxoroda kitob do‘konlarida bo‘lib, unda yirik olimlar va …

2 / 17

matematika, astronomiya, kimyo, geografiya, mineralogiya, tibbiyot, dorishunoslik kabi fanlar kiritilib, al-xorazmiy, ahmad farobiylar matematikaga oid, zakariyo ar-roziy, kimyo va tibbiyotga oid ibn sino tibbiyot va falsafa, beruniy tibbiyotga oid, jurjoniy tibbiyot va falsafaga oid yirik asarlar yaratdilar. ikkinchi yo‘nalish ijtimoiy-falsafiy yo‘nalish bo‘lib, bunda falsafa, tarix, mantiq, ruhshunoslik, notiqlik va boshqa fanlar bo‘lib, bu sohada farobiy, al-kixdiy, ibn sino, muhammad narshahiy kabilar faoliyat ko‘rsatgan. yuqorida aytib o‘tilgan olimlar qomusiy olimlardir. uchinchi yo‘nalish ta’limiy-ahloqiy yo‘nalish bo‘lib, bu sohada qomusiy olimlar o‘z qarashlarini ijtimoiy-falsafiy va ilmiy asarlari tarkibida yoki ahloqiy asarlarida bayon etganlar. sharq uyg‘onish davrida inson muamosi ma’naviy sohasidagi asosiy masala bo‘lgan. shuning uchun ham ta’lim-tarbiya masalasiga katta e’tibor berilgan, yaratilgan asarlarda sharqqa xos bo‘lgan insonning axloqiy-ruhiy kamolotini ulug‘lash etakchi o‘rin tutgan. mazkur ta’limiy-axloqiy asarlarda insonning ma’naviy kamolga etishi yuksak xulq-odob, ilm-fanni egallashi asosidagina amalga oshishi mumkin degan g‘oya ilgari surildi. ilmiy bilimga asoslanuvchi metod shakllandi, natijada aqliy tarbiya olimlar e’tiborida bo‘ldi: …

3 / 17

i, unda nimalarga e’tibor berish zuruligi, ta’lim-tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. “fozil odamlar shahri”, “baxt-soatdatga erishuv to‘g‘risida”, “aql ma’nolari” kabi asarlarida ijtimoiy-tarbiyaviy qarashlari o‘z ifodasini topgan. abu rayhon beruniy – jahon fanining taraqqiyotiga g‘oyat ulkan xissa qo‘shgan zo‘r iste’dod egasi va tadqiqotchi edi. uning o‘lmas ilmiy asarlari jahon fani taraqqiyotida benihoya yuksak ahamiyatga molikdir. beruniyning yirik asarlariga “mineralogiya”, “hindiston”, “geodeziya”, “o‘tmish yodgorliklari”, “saydana” kabilarni olish mumkin. beruniy har bir yaratgan asarining kishi ruhiyatiga, qobiliyatiga mos, uni toliqtirmaydigan bo‘lishiga e’tibor beradi. beruniy yozadi: “bizning maqsadimiz o‘quvchini toliqtirib qo‘ymaslikdir. hadeb bir narsani o‘qiy berish zerikarli bo‘ladi. agar o‘quvchi bir masaladan boshqa bir masalaga o‘tib tursa, u xuddi turli-tuman bog‘-rog‘larda sayr qilgandek bo‘ladi, bir bog‘dan o‘tar-o‘tmas, boshqa bog‘ boshlanadi. keyin uni hamma ko‘rigisi va tomosha qilgisi keladi”. beruniyning ilmiy bilimlarini egallash yo‘llari haqidagi fikrlari hozirgi davrda ham dolzarbdir. abu ali ibn sino – sharqning ulkan qomusiy ilm soxibi, jahon ilmi va …

4 / 17

im berishda birdaniga kitobga band qilib qo‘ymaslik; ta’limda yengildan og‘irga borish orqali bilim berish: o‘qitishda jamoa bo‘lib maktabda o‘qitishga e’tibor berish; bilim berishda bolalarning qiziqishi va qobiliyatini hisobga olish; o‘qitishni jismoniy mashqlar bilan qo‘shib olib borish; ibn sino o‘qituvchining qanday bo‘lishi kerakligi to‘g‘risida qator fikrlarni bayon etadi. ular quyidagilardir: bolalar bilan muomulada bosiq, jiddiy bo‘lish; berilayotgan bilimni talabalar qanday o‘zlashtirib olayotganiga e’tibor berish; ta’limda turli metod va shakllardan foydalanish; talabaning xotirasi, bilimlarini egallash qobiliyati, shaxsiy xususiyatlarini bilishi; fanga qiziqtira olish; berilayotgan bilimlarni eng muhimlarini ajratib bera olish; bilimlarni talablarga tushunarli, uning yoshi, aqliy darajasiga mos ravishda berish; har bir so‘zning bolalar xissiyotini uyg‘otish darajasida bo‘lishiga erishish zarur, deydi olim. “jadid” so‘zi arabcha so‘z bo‘lib, “yangi”, “jadidchilik” esa yangilik tarafdorlari degan ma’noni bildiradi. xix asr oxiri – xx asrning boshlarida turkistonda chor mustamlakachiligining kuchayishi natijasida o‘lkada jadidchilik xarakatining vujudga kelishiga sabab bo‘ldi. jadidlar misr, turkiya, kavkaz, turkiston va boshqa o‘lkalarda siyosiy …

5 / 17

arbiyani to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish, uni rivojlantirish bilangina amalga oshirish mumkin, deb bildilar. jadidlar ma’rifati haqida gap ketganda dastlab qirimlik ismoil gaspirinskiyni tilga olish kerak. u rossiya musulmonlari orasida birinchi bo‘lib“ maktabi usuli jadida” yani “ yangi usul maktabi”ga asos soldi. ismoil gasprinskiy taklif etgan “ usuli jadid” maktabining tuzilishi, darslarning tashkil qilinishi, o‘qitish metodikasi, nazorat turlari ko‘p jihatdan evropa talim tizimiga yaqin bo‘lgan. u madrasalarni isloh qilish, dunyoviy fanlarni o‘qitish masalalarini ko‘tardi. jumladan, diniy fanlar bilan birga tibbiyot, kimyo kabi fanlarni o‘rganish zarurligi haqida so‘z yuritadi. i.gasprinskiy yangi usulni targ‘ib qilish, jadid maktablarini tashkil ettirish uchun turli joylarga safar qiladi. turkistonda ham 2 marta bo‘lib, mahalliy halq yordamida, dastlabki yangi usul maktablari ochishga muvaffaq bo‘ldi. jadidlar, eng avvalo, o‘qitishning eski usullari o‘rniga yoshlarga zamonaviy ilmlarni o‘rgatish zarurligini tushunishlari bilan birga, ta’lim tizimida ona tilini chuqurroq o‘rgatish, ona tilidagi darslarni ko‘paytirish, boshqacha qilib aytganda, o‘quv dasturida ona tilidagi darslarni oshirish orqali …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq uyg‘onish davri va ta’lim-tarbiya masalalari"

sharq uyg’onish davri va ta’lim tarbiya masalalari. jadidchilik harakatida ta’lim va tarbiya reja: uyg‘onish davri. 1.abu nasr farobiyning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 2.abu rayxon beruniyning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 3.ibn sinoning ta’lim-tarbiya haqidagi qarashlari. 4.jadidlar xarakatida ta’lim va tarbiyaning rivojlantirilish 5.o‘zbekistonda jadidchilik xarakati asosida yangi usuldagi maktablarning ochilishi. 6.o‘zbekistondagi asosiy jadidchilik xarakati namoyondalarining pedagogik qarashlari. sharq uyg’onish davri va ta’lim tarbiya masalalari. jadidchilik harakatida ta’lim va tarbiya vii-xii asrlar davomida markaziy osiyoda madaniyat, ilm-fan beqiyos rivojlana bordi. ayniqsa aniq fanlarga qiziqishlar keskin orta boshladi. o‘sha tarixiy davrda al-xorazmiy, farobiy, farg...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (64,2 КБ). Чтобы скачать "sharq uyg‘onish davri va ta’lim-tarbiya masalalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq uyg‘onish davri va ta’lim… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram