sharq uyg‘onish davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari

PPTX 42 pages 7.9 MB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.9 MB

File type PPTX

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

2021 yil 4 mart kuni yoshlar bilan ishlashga ma'ul bo'lgan mutaxassislar uchun mavzu: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. reja: 1 1 sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikr taraqqiyoti. 2 sharq uyg‘onish davrining o‘ziga xos xususiyatlari 3 al - xorazmiy, al-farg‘oniy, abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari. mutaffakirlarning hayoti, faoliyati, ijtimoiy falsafiy qarashlari, yaratgan asarlari va undagi inson kamolotiga oid g‘oyalar. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham o‘zgarishlar bo‘lishiga olib keldi. ana shu ko‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o‘rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg‘onish davri deb ataldi. sharq uyg‘onish davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi edi arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg‘onish davri xalifalikning bag‘dod, damashq, xalab shaharlarida boshlangan bu …

2 / 42

imlarni to‘plab, ularning ilmiy ijodiga sharoit yaratib bergan bular orasida al-xorazmiy, alxuttaliy, al-javhariy, al-farg‘oniy, al-marazviy kabi vatandosh olimlarimiz ham bo‘lgan. al-ma’mun xalifalik taxtiga o‘tirgach u olimlarning barchasini bag‘dodga chaqirib oladi va “bayt-ul-hikma” - donishmandlik uyi (“ma’mun akademiyasi”)da arab olimlari bilan hamkorlikda ilm-fan ravnaq topadi. qadimgi yaratilgan madaniy yodgorliklar, ular xoh yunon, xoh arab, xoh movarounnahr va xuroson xalqining eng qadimgi antik davrlar madaniyati bo‘lsin, uyg‘onish davri madaniyatining yaratilishi va rivojlanishiga asos bo‘lib xizmat qildi 01 02 03 04 iqtisodiyot taraqqiy etdi, qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik rivojlandi. movarounnahrda, xususan, xorazm, urganch, farg‘ona, samarqand va buxoro to‘qimachilik mahsulotlari, ayniqsa samarqand va buxoro shoyisi dunyoga mashhur bo‘lgan qishloq xo‘jaligida foydalaniladigan yer maydonlari kengaydi, ko‘plab sug‘oriladigan yerlar ochildi, sug‘orish inshootlari tiklandi, yangilari qurildi, paxta, zig‘ir, kanop eqilib, ularning tolasidan mato to‘qildi arab xalifaligiga bo‘ysungan mamlakatlarning xo‘jalikiqtisodiy aloqalarining kuchayishi va turli madaniyatlar-hind, movarounnahr, eron, arab, misr, grek-yunon-rim madaniyatlarining yaqindan o‘zaro aloqasi va bir-biriga ta’sir etib borishi …

3 / 42

y asarlar ham arab tilida yozilar edi. x asrdan boshlab movarounnaxr va xurosonda mustaqil feodal davlatlar– toxiriylar, somoniylar, qoraxoniylar, g‘aznaviylar, saljuqiylar, xorazmshoxlar davlatlarining paydo bo‘lishida xalifalikning yemirilishi ham madaniy xayotning yanada ravnaq topishiga olib keldi x asr o‘rtalariga kelib, fors-tojik tilida ham ish yuritila boshlandi. ammo hujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bo‘lsa ham, arab imlosida yozilar edi. buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bo‘lgan amir kutubxonasini o‘sha davrdagi sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar. o‘sha davrda buxoroda katta kitob bozori bo‘lgan. kitob do‘konlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy muloqot, munozaralar o‘tkazganlar bu shaharlardagi maktablarga hatto tevarak-atrofdagi qishloqlardan oddiy xalq bolalari ham kelib o‘qiganligi manbalarda keltiriladi. somoniylar davrida rudakiy, firdavsiy, al-xorazmiy, alfarg‘oniy, abu rayhon beruniy va abu ali ibn sino kabi mutafakkirlar ijod etganlar. x asrning ikkinchi yarmidan tashkil topgan qoraxoniylar davlatida ham ba’zi xonlar o‘z saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar bu davrda turkiy til shakllanib bordi …

4 / 42

ydi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi g‘aznaviylar davrida ham ilmiy, ijtimoiy-falsafiy fikrlar rivojlandi. xi asrda xorazmda ilm-fan taraqqiy etadi 01 02 03 04 05 06 07 sharq uyg‘onish davrida sof pedagogik asarlar ham yaratilgan qomusiy olimlar o‘z ilmiy merosida ta’limiy-axloqiy asarlar yaratishga ham katta e’tibor berib muhammad muso al-xorazmiy, abu nasr forobiy, ahmad al-farg‘oniy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino movarounnahr va xurosonda ix asrlarga kelib ma’naviy ko‘tarilish sharq renessansi – uyg‘onish davrining boshlanishga olib keldi abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, tarixchi miskavayx, riyoziyotchi abu nasr ibn iroq, faylasuf abu sahl al-masixiy, tabib abulxayr hammor u tashkil etgan “bayt-ul-hikma” - donishmandlar uyi tarixda “ma’mun akademiyasi” xorazm shohi ma’mun ii o‘z saroyiga zabardast olimlarni taklif etadi. muhammad al- xorazmiy (783-850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishda ilmfanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to‘g‘risidagi g‘oyani ilgari matematika sohasida yangilik yaratgan vavilion (bobil), yunoniston, hindiston, xitoy, misrdagi deyarli barcha …

5 / 42

di: “al-jabr” keyinchalik matematika fanining alohida bo‘limiga aylandi va “algebra” deb ataladigan bo‘ldi mazkur amallar yordamida har qanday tenglamani kononlik shakliga, ya’ni asosiy tiplardan biriga keltirib, keyin yechiladi. bu usul fan olamida muhim ahamiyatga ega edi. shu asar tufayli” nomi lotincha transkripsiyada “al-xorazmiy “algoritmi” shaklini oldi, keyin “algoritmus” va nihoyat hozirgi zamon hisoblash matematikasining asosiy tushunchasi “algoritm” (“algorifm”) ga aylandi. mutafakkir hindlarning falakiyot va matematikaga oid “sindihin” “xorazmiy ziji” viii-xv asrlarda hammasi bo‘lib, yuztacha zij (trigonometriya va falakiyotga oid) jadvallar mavjud bo‘lgan 1126 yilda latinchaga tarjima qilinadi arab tilida birinchi yozilgan sinuslar va tangenslar ziji xorazmiyga taalluqli. tadqiqotchilar fanda tekis, uchburchak trigonometriyasi va sferik uchburchak trigonometriyasini tadqiq qilish ham xorazmiydan boshlangan deyishadi uning sinus zijlari latin tiliga o‘girilib, yevropa falakiyotchi va geodez olimlariga qo‘llanma sifatida xizmat qildi “kitob surati-l-ard” (“yevropa surati kitobi”) birinchi yozilgan geografiyaga oid kitob sanaladi. 827 yilda xorazmiy rahbarligida yer kurrasining kattaligini aniqlash maqsadida yer meridianining bir …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg‘onish davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari"

2021 yil 4 mart kuni yoshlar bilan ishlashga ma'ul bo'lgan mutaxassislar uchun mavzu: sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. reja: 1 1 sharq uyg‘onish davrida pedagogik fikr taraqqiyoti. 2 sharq uyg‘onish davrining o‘ziga xos xususiyatlari 3 al - xorazmiy, al-farg‘oniy, abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, abu ali ibn sinoning ta’limiy-axloqiy qarashlari. mutaffakirlarning hayoti, faoliyati, ijtimoiy falsafiy qarashlari, yaratgan asarlari va undagi inson kamolotiga oid g‘oyalar. arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta’sir etdi. madaniy hayotda yuz bergan ko‘tarinkilik ma’naviy hayotda ham o‘zgarishlar bo‘lishiga olib keldi. ana shu ko‘tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o‘rta sharqni ...

This file contains 42 pages in PPTX format (7.9 MB). To download "sharq uyg‘onish davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg‘onish davri va unda t… PPTX 42 pages Free download Telegram