she`riyatda musiqiylik ritm bo`g`in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya

DOC 96.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662583149.doc she’riyatda musiqiylik ritm bo’g’in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya oddiy qofiya to’la qofiya noto’la qofiya radif raviy zulqofiyatayn musallas qofiya band sodda band murakkab band she`riyatda musiqiylik ritm bo`g`in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya oddiy qofiya to`la qofiya noto`la qofiya radif raviy zulqofiyatayn musallas qofiya band sodda band murakkab band reja: 1. she`riyatda musiqiylik 2. ritm bo`g`in turoq 3. vazn ritmik pauza turkum 4. qofiya oddiy qofiya to`la qofiya noto`la qofiya 5. radif raviy zulqofiyatayn 6. musallas qofiya band sodda band murakkab band so`zshunoslikning barcha o`zak (oldingi bo`limlarda tahlil etilgan) masalalari she`riyatga ham taaluqlidir. darvoqye, v.g.belinskiy yozganidek, “butkul dunyo, undagi tamomiy gullar va buyoqlar, tabiat va hayotning barcha shakllari she`riyat hodisasi bo`la oladi. ana shu hodisalarda yashirib, ularni hayot jilvalari ila jozibador etgan narsa she`riyatning mohiyatini tashkil etadi. she`riyat – bu olam hayotining tirik tomiri, uning qoni, uning olovi, uning shu`lasi va quyoshidir” (sobr. soch. v tryox …

an-ku! - to`g`ri, maktabdan birga qaytgan vaqtlarim bo`lgan. lekin sen aytgan gaplar hammasi yolg`on. - ochiq kunda, yetti yot begona bo`lgan odam bilan ergashib yurganing nima qilganing axir? - sora yana o`t oldi. - endi nima deysan? – zaynab opasiga tikildi. - buzilib ketibsan. omon bilan yurma deyman. pochchangning amakisining o`g`li bor. seni o`shanga beraman. - erga tegadigan manmi, san? – zaynab yana tikildi. san, lekin man beraman! – sora qat`iy aytdi. uzoq olishgandan so`ng opa-uka yig`ladilar. u zaynabga “san buzilib ketding”, deb da`vo qildi. zaynab opasi bilan xayrlashmasdan uning uyidan chiqdi”. [1] dostonda: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 bo`lmaydimi / sobir, tez gapir! opa, bo`lmas,/ jonim, gapim bir! yo meni de, / yoki omonni? netay, tikdim / yo`lida jonni! u pastkashning/ zoti kim ekan?! opa urma / qalbimga tikan. uni men ham / bilolganim yo`q, bu yumushni / qilolganim yo`q. lekin ishonch / bilan to`liqman, …

l bo`lib, uning she`riy shaklida yana uchta muhim xususiyat mavjud. “zaynab va omon”dan keltirilgan parchaga diqqat qilsak, unda: so`zlar ma`lum tartibda uyushgan shaklda misralarga bo`linib keladi va 1hamma misralar bir xil (to`qqiz) bo`g`inlardan iborat; har bir bayt muayyan joyda izchil ravishda ohangdosh so`zlar (to`g`rirog`i qo`shimchalar) bilan tugallanadi (gapir – bir; omonni – jonni; ekan – tikan kabi). dastlabki misradagi turoqlanish (4+5) asarning oxirigacha qonuniy tarzda bir xil takrorlanadi. bu xususiyatlar yig`ilib hissiyot va fikrlar mazmuniga mos ehtirosli nutqning ohangdorligini, musiqiyligini ta`minlaydilar. bu holat- she`riyat ko`pchilikning mulki, yurakning tafti, ichki olamning betakror musiqasi va hikmati ekanligini yana bir bora isbotlaydi. “odamning qalbi qaynab turgan qozondan ham o`zgaruvchanroqdir”1, “odam qalbida go`yo oy yonidagidek bir bulut bordir. oy yoritib turganda to`satdan bulut kelib uni berkitib qo`ysa – qorong`ulik, bulut ko`tarilsa – yorug`lik bo`lib turgani kabi, qalb ham ba`zida ravshanlashib, ba`zida xiralashib turadi” (shu asar,130 bet). ana shu jarayondagi g`alayonlarni, ohanglarni, holatlarni tafsilotlarni... mohiyatini …

ususiyat kasb etadi: musiqiylikni yaratuvchi asosiy elementlardan biriga aylanadi va “she`riy nutqning bosh alomati” (i. sultonov), uning maftunkorligini ta`minlovchi vosita, nutqni “ziynatli nutq”qa (aristotel) aylantiruvchi sanaladi. “she`riy nutq ritmga, ritm she`riy nutqqa muayyan shakl, yaxlitlilik hadya qiladi. ritm she`riy nutqni, har qanday oddiy fikrni ham bir daraja yuqori ko`taradi. ritmdan so`zga sehr, ta`kid, ko`tarinkilik nasib bo`ladi; ritmlilik fikr-ishonch, muhimlik ato etganday bo`ladi; she`riy ritmli so`z obro`li so`zdir, ritmli fikrni yodlash oson va esdan uzoq vaqtgacha chiqmaydi... qolaversa, ritmdorlik kishiga zavq-shavq bag`ishlaydi, nutqdagi hissiyot, emosionallikni orttiradi; ruhiy ehtiyojni qondiradi. aristotel aytganidek, nutqqa zebu-ziynat taqdim qiladi, g`oyaning kishiga singishiga ko`maklashadi.” 1 she`riyatimizda ritmni yaratuvchi doimiy elementlar – bo`g`in, turoq, ritmik pauza, turkum va vazn sanaladi. albatta, ritmni yaratishda qofiya ham, band ham ishtirok etadi, lekin ular faqat o`lchov, metrikaga aloqador (jumladan, qofiya misralar oxirini eslatadi; erkin vaznda qat`iy tartibli band yo`q) bo`lmagani uchun ularni alohida o`rganish va aytilgan ushbu mulohazani doimo esda …

hadi. turoq. bo`g`inlarning misralarda qat`iy tartibda guruhlanishi – turoqdir. darvoqye, agar she`rlarning ritmiga e`tibor qilsak, bo`g`inlarning soni jihatdan bir turkumga kirgan she`rlarning ritmida bir-biridan farq borligini sezamiz. o – dam zo – ti / dun – yo – da – ki bor 4+5=9 u – ning bi – lan / mu – hab – bat – dir yor 4+5=9 (h.olimjon) na ko`k-ning / fo-na-ri / o`ch-mas-dan 3+3+3=9 na yul-duz / sayr e-tib / ko`ch-mas-dan 3+3+3=9 (uyg`un) bir turkumga mansub ikki parchaning ritmik holatidan ikki xil ohangni yuzaga kelishi – bo`g`inlarning ikki xil tartibda (4+5=9; 3+3+3=9) guruhlanib kelishidir. hamid olimjon she`rini uyg`un she`ridagi turoqlanishga yoki uyg`un she`rini h. olimjon she`ridagi turoqlanish tartibiga solib o`qisangiz, she`rdagi mazmun yo`qoladi, ohangdorlik yasama va beso`naqay shovqinga aylanadi. ko`rinadiki, turoqlanish she`rdagi his va fikrning uyg`unligidan, mazmundan kelib chiqadi, she`r birdaniga (mazmun va shakli bilan) yaxlit tug`iladi, vazni – o`zligi bilan dunyoga keladi. har bir turoqdan so`ng …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "she`riyatda musiqiylik ritm bo`g`in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya"

1662583149.doc she’riyatda musiqiylik ritm bo’g’in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya oddiy qofiya to’la qofiya noto’la qofiya radif raviy zulqofiyatayn musallas qofiya band sodda band murakkab band she`riyatda musiqiylik ritm bo`g`in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya oddiy qofiya to`la qofiya noto`la qofiya radif raviy zulqofiyatayn musallas qofiya band sodda band murakkab band reja: 1. she`riyatda musiqiylik 2. ritm bo`g`in turoq 3. vazn ritmik pauza turkum 4. qofiya oddiy qofiya to`la qofiya noto`la qofiya 5. radif raviy zulqofiyatayn 6. musallas qofiya band sodda band murakkab band so`zshunoslikning barcha o`zak (oldingi bo`limlarda tahlil etilgan) masalalari she`riyatga ham taaluqlidir. darvoqye, v.g.belinskiy yozganidek, “butkul dunyo, undagi tamomiy gullar va buyoqlar, tabiat...

DOC format, 96.0 KB. To download "she`riyatda musiqiylik ritm bo`g`in turoq vazn ritmik pauza turkum qofiya", click the Telegram button on the left.

Tags: she`riyatda musiqiylik ritm bo`… DOC Free download Telegram