kimyoviy elementlar va ularning ta'riflari

DOCX 12 sahifa 36,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 12
1830-йилга келиб, 55 та кимёвий элемент мавжудлиги аниқланди ва уларнинг атом массаларига кўра тизимлаштирувчи жадваллар тузила бошланди. кимёвий элементлар сони қанча бўлиши мумкинлиги ва уларни тартибга солиш муаммоси пайдо бўлди. бу муаммонинг бир неча ечимлари мавжуд эканинги ва бу соҳада ҳали анчагина илмий изланишлар олиб бориш зарурлиги машҳур италъян кимёгари с. канниццаронинг 1860-йилда жаҳон кимёгар-олимларининг карлсруэда бўлиб ўтган анжуманидаги маърузасида ҳар томонлама ёритиб берилди. европа университетларида малака оширишда бўлган д.и. менделеев ҳам анжуман қатнашчиси сифатида ушбу маърузани тинглаб, унда олға сурилган ғоялар устида бош қотира бошлади. хiх асрнинг 60-йилларида элементларнинг 50 дан ортиқ жадвали (а. лавуазъе, ж. кук, ж. дюма, у. одлинг, с. канниццаро, л. шанкуртуа, л. мейер, ж. нюълендс) ўша давр кимёгарларига маълум бўлса ҳам уларнинг орасида тугалланган кўринишга эга бўлган варианти йўқ эди. элементламинг массаларини ва бошқа хоссаларини ўзаро солиштириб чиққан немис кимёгар-технологи иоганн волфганг дёберейнер (1780-1849 йй.) 1817-йилда айрим элементлар умумий кимёвий хоссаларга эга бўлишига эътибор қаратди …
2 / 12
рузаси билан чиқиб, " ша пайтда маълум бўлган 62 та элементал с. каннитссаро атом массалари қийматлари жадвалидан фойдаланиб, уларни иккита тамойил н .осида тизимлаштирди: водородни рақамлаш бирдан (№1) бошланди ва н">6 тугалланди, атом массаси бир хил бўлган элементлар жадвалда бир ктуакка қўйилди (cо, ни); (ро, ру); (пт, ир); (ге, ла). ж. нюлендс ■и. ментлами вертикал қаторга қўйиб чиққанда, ҳар саккизинчи ■б-монт ўзидан аввалги биринчи элемент хоссаларини такрорлашини ҳи/ииcди. натижада натрийдан кейин калий, олтингугуртдан кевин селен, и нлсий cса ўзига ўхшаган магний элементидан кейин ўрин эгаллади и и асм). ж. нюлендс бу қонуниятни октавалар қонуни деб эълон и|илили. бу жадвалдаги ўхшаш элементлар солиштирилганда, лб. и ивнлиcрейнеминг триадалари мавжудлиги кузатилди, аммо ўхшаш иринcнтлар қаторидан ташқари жадвалда бир-бирига хоссалари ўхша- нинйдиган элементламинг мавжудлиги ҳам аниқланди. бу йўналишда 1тили|иқот ишлари олиб бораётган олимлар ж. нюлендснинг ишларини • литоф этишмади ва у ўзининг илмий ишларини ҳатто нашр қилмади. 1864-йилда франсуз геологи александр эмил бегюе де …
3 / 12
аги нисбатлар алоҳидлт елемент ҳажми билан мутаносиб бўлиб чиқди. аммо бу нисбат иминиша ҳам тўғри бўлиб чиқавеннайди, чунки турли элементламинг !м хил массаси уларнинг фазодаги эгаллаган ҳажмларига ҳамиша ҳам ҳ ио с келавермайди, қўшимча омил сифатида изотопламинг масса тилтишларми ҳам ҳисобга олиш керак. элемент атом массаси ва ҳажми ииъртасидаги боғлиқликнинг график ифодаланиши юқоридаги жадваллардан фмқли равишда, тўлқин шаклига эга. тўлқин чўққиси ишқорий металл и" .;м белгиланади (57-расм). унинг жадвалидаги 6 вертикал қаторда 44 лит cлемент жойлаштирилган бўлиб, графикдаги ҳар қайси чўққи ва минима! нуқта элементлар кимёвий хоссаларининг даврийлигини ллодалайди. й.л. меер тузган графикнинг иккинчи ва учинчи дайрлари с-пни элементдан иборат бўлиб, ж. нюлендс октавафарирн такрорлади, ...... кейинги даврлардаги элементлар сони кўп бўлиб чиқди. буни и-лилитҳ, рус олими л.а. чугаев “даврий қонун моҳияти - фл* ииумитлар хоссаларининг даврий такрорланиши, уламинг атом массалари ортиб бориши тартибида қўйиш й.л. меерга бутунлай бегона эдиъ\~ дейди. бу ишлар ўша пайтдаги элементламинг хоссалари ҳақида 1826- йилда …
4 / 12
и". 1858-1860-йилларда атом массаларини ифодалашнинг янги тизими шаклланди, бирикмаламинг атомар таркибини ва кимёвий фоннуласини аниқлаш имконияти яратилди. 1858-йилда италиялик олиин с. каннитссаро газ моддалар массасини аниқлашда водород массасидан. фойдаланиш мумкинлигини кўрсатдиъ м : дҳ = 2 ёки м = 2 • бе дҳ - модданинг водородга нисбатан зичлиги. қайд қилиш лозимки, дастлаб бу формула 1856-йилда мс олину д.и. менделеев томонидан олимлар жамоатчилигига эълон қииингажл еди. 1858-йилда италиялик кимёгар, атом-молекуляр таълимол асосчиларидан бири, профессор с. каннитссаро оддий ва мураккаб моддалар буғларининг зичлигини ўлчади, бунда у солиштирма иссиқлик сиғим қийматлари ва изоморфизмдан фойдаланди (58-расм). олим мавжуд элементлар учун янги аниқланган атом массалари жадвалини яратди. оратлар ҳам ўз исботини топди. 1869-йилнинг 1-мартида д.и. менделеев “атом массаси кимёвий ва ўхшашлигига асосланган элементлами тизимлаштириш тажрибаси” номли мақоласи ва даврий жадвалнинг биринчи вариантини чет эл кимёгарларига жўнатди. 1869-йил 6-мартда (18-феврал) д.и. менделеев номидан россия кимёгарлари жамиятида н.а меншуткин элементларнинг хоссалари билан атом оғирликлари боғлиқлиги ҳақида маъруза …
5 / 12
ийматини уларнииии аналогларига қараб, ўзгартириш мумкин; 8. айрим ўхшаш элементлар уларнинг атом оғирликлари катталигини солиштириш йўли билан аниқланиши мумкин. бу хулосалар натижасида элементларнинг физик ва кимёвий хоссалари уларнинг атом массаларига нисбатан даврий равишда боғлиқ деган фикр ўз исботини топди. энг биринчи, у бир хил элементлар оарсидаги айрим ўхшашликлар такрорланишини кузатди. 1869-йил июн ойида д.и.менделеев элементларнинг атомар ҳажмлари жадвалини тузиб чиқди. рус кимёгарлари ва шифокорларининг 1869-йил августда ii съездида у “оддий жисмларнинг атом ҳажмлари” номли мақоласини эълон қилди ва унда оддий моддаларнинг атомар ҳажмлари уларнинг масаларига боғлиқ даврий функция эканлигини исботлаб берди. 1869-йил 18-феврал - д.и.менделеев элементлар жадвалининг “туғилган куни” ҳисобланади. “63 та элементларнинг атом массаларини кичик карточкаларга ёзиб, улар п»ниибрининг даврийлиги атом массаларига боғлиқ эканлигига ҳеч иккиланмадим”,- дейди олим. д.и. менделеев жадвалида 63 та элемент атом массаси ортисби • ва гелий элементлари кимёгарлар кутмаган нарса бўлиб илил дастлабки қарашда уламинг даврий жадвал билан ҳеч қандай нит йўқдек туюлади дарҳақиқат. инерт …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kimyoviy elementlar va ularning ta'riflari" haqida

1830-йилга келиб, 55 та кимёвий элемент мавжудлиги аниқланди ва уларнинг атом массаларига кўра тизимлаштирувчи жадваллар тузила бошланди. кимёвий элементлар сони қанча бўлиши мумкинлиги ва уларни тартибга солиш муаммоси пайдо бўлди. бу муаммонинг бир неча ечимлари мавжуд эканинги ва бу соҳада ҳали анчагина илмий изланишлар олиб бориш зарурлиги машҳур италъян кимёгари с. канниццаронинг 1860-йилда жаҳон кимёгар-олимларининг карлсруэда бўлиб ўтган анжуманидаги маърузасида ҳар томонлама ёритиб берилди. европа университетларида малака оширишда бўлган д.и. менделеев ҳам анжуман қатнашчиси сифатида ушбу маърузани тинглаб, унда олға сурилган ғоялар устида бош қотира бошлади. хiх асрнинг 60-йилларида элементларнинг 50 дан ортиқ жадвали (а. лавуазъе, ж. кук, ж. дюма, у. одлинг, с. канниццаро, л. шан...

Bu fayl DOCX formatida 12 sahifadan iborat (36,5 KB). "kimyoviy elementlar va ularning ta'riflari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kimyoviy elementlar va ularning… DOCX 12 sahifa Bepul yuklash Telegram