xvii-xix asrlar adabiyoti. mashrab, uvaysiy, nodira ijodi

DOC 96,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662583512.doc xvii-xix asrlar adabiyoti xvii-xix asrlar adabiyoti. mashrab, uvaysiy, nodira ijodi reja: 1. xvii-xviii asrlar va xix asrning birinchi yarmidagi tarixiy va madaniy hayot. 2. boborahim mashrab: a) hayot yo`li, shoir ijodining o`rganilishi; b) mashrab ijodiy merosining manabalari; v) tasavvufiy g`oyalarning mashrab she`riyatida aks etishi; g) mashrab va xalq og`zaki ijodi 3. jahon otin uvaysiy: a) uvaysiyning hayot yo`li; b) shoira lirik merosi va uning o`rganilishi; v) shoira she`riyatidagi asosiy g`oyalar. 4. mohlaroyim nodira: a) nodiraning tarjimai holi; b) shoira lirik merosi; v) nodiraning badiiy mahorati. 5. xulosa. bu davrga kelib markaziy osiyoda ijtimoiy-tarixiy tuzum murakkab tus oldi. keyingi asrlarda mayda bekliklarga bo`linib ketish, turli xonliklarga ajralish harakati ko`chayib, millat va davlat parokandalikka yuz to`tdi. xiva, buxoro va qo`qon xonliklari shakllandi. bu hol davlat va jamiyatning barcha sohalarini tushkunlik va tanazzulga mahkum etdi. xonliklar o`rtasida ta`sir doirasi uchun har doim urushlar, nizolar davom etdi. umuman, xvii-xix asrning birinchi yarmi siyosiy, …

aydi, maorif, ma`rifat sohasida ham asosan diniy ta`limotlar ustunlikni egallay boshladi, oldingi ma`naviy yutuqlarning ta`siri kamaydi, diniy ilmlar yetakchi o`ringa chiqdi. lekin, shunga qaramay, madaniy hayotda qator ijobiy o`zgarishlar yuz berganini ham ko`ramiz. xususan, adabiyot, tarixiy ilmlar, san`atning ayrim turlari sohasida yirik adib, shaxslar yetishib chiqdi. tasavvuf ham o`zining oldingi ahamiyatini o`zgartirib, ijtimoiy rolini yo`qota bordi. o`zbek tilining mavqei kuchayib, undan adabiyotda borgan sari keng foydalanila boshlandi. xix asrning birinchi yarmida har uch xonlikda madaniyat, adabiyot va tarixnavislikda muhim jonlanish vujudga keldi. boborahim mashrab 1640-yilda namanganda kosib oilasida dunyoga kelgan. yoshligida sharqning ahmad yassaviy, hofiz sheroziy, lutfiy, navoiy, rumiy, nasimiy kabi namoyandalari ijodini yaqindan o`rgangan. mashrabning shoir sifatida shakllanishida ushbu ijodkorlarning ta`siri katta bo`lgan. namangandagi birinchi ustozi mullo bozor oxund ma`lum mudoga ulashgan mashrabni qashqardagi mashhur eshon ofoqxo`ja huzuriga yuboradi. o`z she`riy is`tedodi va yoqimli she`rlari bilan ofoqxo`jada yaxshi taassurot uyg`otadi. ayrim rivoyatlarga qaraganda, shoirga mashrab taxallusini ham ofoqxo`ja bergan. …

okladga javoban nemis olimi martin xortman qo`lida mavjud “devoni mashrab” va “shoh mashrab” qissalaridan foydalanib “dono darvesh va avliyo dahriy” (1902), “qadamjo” (1903) maqolalarini yozgan. evropa olimlari e`tiborini ko`proq mashrab nomi bilan bog`liq sarguzashtlarga boy xalq kitoblari o`ziga tortadi. 1900-yilda bo`lib o`tgan kongressda fransuz olimlari dmitrey de renn va bernar grenerlar “buyuk osiyoga safar” ma`ruzasida mashrabni “sabr-toqatli, goho aqlli, goho telba, hayotini zoe o`tkazadigan va shu bilan birga, jiddiy”- deya ta`riflashgan. biroq ular mashrab yashagan ijtimoiy muhit, uning tarjimai holi va maslagini deyarli e`tiborga olmaganlar, shunday bo`lsada, evropa olimlarining mashrab hayoti va ijodiga qiziqishi keyinchalik ham so`ngani yo`q. 1992-yilda mashrab yubileyi munosabati bilan fransiyada “qissai mashrab” nashr qilingan edi. adabiyotshunos xalilbekov 1993-yilda mashrab she`rlari parijda nashr qilingani haqida ma`lumot beradi. rus sharqshunoslarining tadqiqotlarida mashrab nomi bilan bog`liq qaydlar xix asrning ikkinchi yarmidan keyin uchraydi. a.p.xoroshxin, v.p.nalifkin, n.i.viselovskiy, likoshin, vyatkin, snisarev kabi olimlar shoir hayoti va ijodini o`rganishga o`z hissalarini qo`shganlar. …

haqqulov, najmiddin komilov, jaloliddin yusupov, ismatillo abdullayev, abdulhakim shar`i juzjoniylar mashrabshunoslikka muhim hissa qo`shdilar. bugungi kunda mashrabshunoslik asosan ikki yunalishda: -shoir merosini nashr ettirish; -shoir hayoti va ijodini o`rganish yunalishida davom etmoqda. boborahim mashrabning adabiy ijodiy merosi ham xuddi uning hayot yo`li kabi zamonlar o`tishi bilan afsonalar pardasiga chulg`anib, parokanda bir holatda bizgacha yetib kelgan. mashrabning bizgacha yetib kelgan adabiy merosi, asosan, 3 ta manba orqali amalga oshgan: 1. “devoni mashrab” qissalari. 2. bayozlar. 3. turli majmualar. qissalar “devoni mashrab”, “devonai mashrab”, “eshon mashrab”, “eshoniy shox mashrab” kabi nomlar bilan atalib kelingan. bu nomlar ichida eng ommaviylashgan “devoni mashrab” dir. biroq bu kitoblar “devoni mashrab” nomi bilan yuritilsa ham, ularning hozirgacha ma`lum nusxalarining birontasida ham devonga xos xususiyat yo`q. ularning tuzilishi xalq dostonlariga o`shxab ketadi. “qissa” larning aksariyati “ammo roviylar andog` rivoyat qilibdurlarkim...” deb boshlanadi va “xolo xazrati eshoni shoh mashrabning qabrlari ishkonmeshdadur” deb tugallanadi. qissalardagi rivoyatlar oraisda shoir she`rlaridan …

rida tuzilgan bayozlardan mashrab she`rlaridan ko`plab namunalar keltirilgan. ba`zi jihatlari bilan bayozlarga o`xshaydigan, ammo ulardan jiddiy farqlanuvchi to`plamlar ham bor. bunday to`plamlarni bayozlar sirasiga qo`shib bo`lmaydi. chunki bu majmualar hajm jihatdan katta bo`lib, uning tarkibiga kiritilgan shoir she`rlariga keng o`rin berilgan. ularda faqat lirik she`rlar emas, balki epik asarlardan ham namunalar joy olgan. xviii-xix asrlarda ko`chirilgan bir qancha to`plamlarda mashrab she`rlaridan namunalar keltirilgan, ularning ayrimlarida afsona va rivoyatlar, shoir she`rlaridan berilgan namunalar alohida berilgan. ana shu manbalarga asosanlangan holda 1990-yilda mashrabshunos olim jaloliddin yusupov tomonidan mashrab she`rlari to`planib “mehribonim, qaydasan” nomi bilan nashr qilindi. unga shoir qalamiga mansub bo`lgan 224 ta g`azal, 18 ta mustazod, 4 ta murabba`, 39 ta muxammas, 2 ta musaddas, 1 ta musabba` kiritilgan. mashrab insonda ilohiy fazilatni ko`rish va sevish, ayni vaqtda ilohda ham inson xislatini ko`rishni targ`ib etadi. bu maslakning mantig`i shuki, barcha yaxshiliklar, ezguliklar ilohdan, shuning uchun ilohni sevgan kishi yerdagi yaxshi odamlarni, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvii-xix asrlar adabiyoti. mashrab, uvaysiy, nodira ijodi"

1662583512.doc xvii-xix asrlar adabiyoti xvii-xix asrlar adabiyoti. mashrab, uvaysiy, nodira ijodi reja: 1. xvii-xviii asrlar va xix asrning birinchi yarmidagi tarixiy va madaniy hayot. 2. boborahim mashrab: a) hayot yo`li, shoir ijodining o`rganilishi; b) mashrab ijodiy merosining manabalari; v) tasavvufiy g`oyalarning mashrab she`riyatida aks etishi; g) mashrab va xalq og`zaki ijodi 3. jahon otin uvaysiy: a) uvaysiyning hayot yo`li; b) shoira lirik merosi va uning o`rganilishi; v) shoira she`riyatidagi asosiy g`oyalar. 4. mohlaroyim nodira: a) nodiraning tarjimai holi; b) shoira lirik merosi; v) nodiraning badiiy mahorati. 5. xulosa. bu davrga kelib markaziy osiyoda ijtimoiy-tarixiy tuzum murakkab tus oldi. keyingi asrlarda mayda bekliklarga bo`linib ketish, turli xonliklarga ajralish ha...

Формат DOC, 96,0 КБ. Чтобы скачать "xvii-xix asrlar adabiyoti. mashrab, uvaysiy, nodira ijodi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvii-xix asrlar adabiyoti. mash… DOC Бесплатная загрузка Telegram