nodirabegim

PPTX 15 pages 206.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 206.5 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

nodira taqdimot mavzu: uvaysiy va nodira she'riyati mavzu yo'nalishi nodirabegim hayoti va ijodi nodira (taxallusi; ismi mohlaroyim) (1792, andijon —1842, qoʻqon) — shoira, maʼrifatparvar va davlat arbobi. "komila" va "maknuna" taxalluslari bilan ham sheʼrlar yozgan. otasi andijon hokimi rahmonqulbiy — ming qabilasidan, fargʻona hukmdori olimxonning togʻasi. olimxon ukasi umarxonga margʻilon hokimligini beradi va uni 1807 y.da n.ga uylantiradi. n.shu xonadonda sheʼr yezishni mashq qiladi, shoira uvaysiy bilan tanishadi, uni muallima sifatida saroyga taklif etadi. n.ning turmush yoʻldoshi amir umarxon ham amiriy taxallusida ijod qilgan. 1822 y.da umarxon vafot etib, uning oʻgʻli, 14 yoshli muhammad alixon (maʼdalixon) taxtga koʻtarildi. lekin davlatni, asosan, n.ning oʻzi idora qildi. u madaniyat va sanʼatni rivojlantirishga intildi. n.ning zamondoshi qozi abdunabi xotifning tamomlanmay qolgan voqeaband dostonida n.ning hayoti va ijtimoiy faoliyati ishonarli dalillar bilan koʻrsatib berilgan: "asar yozishdan maqsadim n.ning oqila, fahmli, ilm va soʻzning qadriga yetadigan donishmand ayol ekan-ligini koʻrsatishdir... umarxon vafotidan soʻng bu iffat …

2 / 15

nni, ukasi sulton mahmudxonni, 14 yashar oʻgʻli muhammad aminxonni va n.ni foji-ali ravishda oʻldiradi. nodirabegim merosi n.ning adabiy merosi oʻz gʻoyaviybadiiy ahamiyati nuqtai nazaridan mumtoz sheʼriyatning goʻzal namunalaridandir. uning tula boʻlmagan o'zbekcha devoni oʻzbekiston fa sharqshunoslik in-ti fondida satslanadi (inv.№ 4132). devonga n.ning 109 (yoki 1704 misra) gazali kiritilgan. n.ning uzi yozgan de-bochada tarjimai holiga oid baʼzi muhim maʼlumotlar berilgan. 19-a.dakoʻchirilgan, hoz. oʻzbekiston fa tarix muzeyi arxivida saqlanayotgan devonda n.ning "komila" taxallusi bilan yozgan 19 (328 misra) gʻazali borligi aniklangan. 1962 y.da namanganda shoiraning mukam-mal devoni topildi. oʻzbekiston fa alisher navoiy nomidagi davlat ada-biyot muzeyida saqlanayotgan (inv. № 313) bu devon shoiraning merosini toʻliq qamrab olgan, deyish mumkin. bunda shoira yozgan debocha mukammal berilgan. devonda shoiraning "nodi-ra" taxallusi bilan yozgan 180 sheʼri jamlangan (shulardan 136 tasi oʻzbek tilida, 44 tasi tojik tilida). jumladan, 11 muhammas, 2 musaddas, 1 musamman, 1 tarjiʼband, 1 tarkibband va 1 firoqnoma ham bor. oʻzbekiston fa …

3 / 15

sitasiga aylantiriladi. n. insonning eng yuksak fazilati vafodorlikda deb biladi. shoiraning forstojik tilidagi mebosh radifli gazalida vafo mavzui keng doirada kalamga olinadi. shoira himmat, sabr, qanoat, nomus, hayo kabi hislatlarni maʼrifat, yaʼni xudo vasliga erishishni yaqinlashtiruvchi manzillar sifatida qayd etadi, odam ana shu sharafli hislatlarni oʻz ruhiga mukammal singdirib olishi va uni sobitkadamlik bilan koʻngil ganjinasida asramogʻini obrazli qilib tasvirlaydi. odamzod shu sifatlardan maxrum boʻlar ekan, u riyo yoʻliga kirib ketadi. n. oʻz ijodida dunyoviylik bilan bir qatorda tasavvufning naqshbandiya yoʻnalishiga asoslangan bir butunlik orkali insonning jamiyat va tabiatga munosabatini ham, ilohiy muhab-bat yoʻlidagi ruhiy dunyosini ham juda goʻzal va jonli misralarda ifodalab beradi. n. sheʼrlarida islom ruhi, ta-savvuf taʼlimi va hayot falsafasini chuqur idrok etgan holda hayotga hamma vaqt umidbaxsh nigoh bilan qaraydi va undan yaxshilik urugʻini qidiradi. n. saroyda yashasa ham, oʻzini maʼnaviy jihatdan baxtiyor hisoblay olmas edi. shuning uchun ham u gʻazallaridan birida: "meni saltanat masnadida koʻrib, …

4 / 15

i badiiy vositalar mahorat bilan qoʻllangan. n. fors-tojik tilida ham goʻzal, taʼsirchan sheʼrlar yozgan. ular ham mazmun va badiiy mahorat jihatdan oʻzbek tilidagi gʻazallaridek yuksak darajada yozilgan boʻlib, shoira ijodini yana ham keng va toʻlaroq oʻrganishda muhim rol oʻynaydi. n. ijodiga boʻlgan qiziqish shoira qayotlik davridayoq boshlangan. mashhur shoira dilshod (1800—1905) n.ga maxsus gʻazallar bagʻishlab, uni "ilm-adab i va nazm osmonining yulduzi, ushshoqlari gʻazalxoni, shakar sochuvchi bulbul" deb taʼriflaydi. n. gʻazallariga juda ‘ koʻp shoirlar naziralar yozganlar, muhammas bogʻlaganlar. oʻzbek adabiyotida va sahnada n.ning badiiy obrazi yaratildi. h. razzoqovning "nodira", turob toʻlaning "nodirabegim" musiqali dramalari sahnalashtirildi. komil yormatov va m. melkumovlarning ssenariysi asosida "nodirabegim" fil-mi yaratildi. shoira asarlari rus va b. chet tillarga tarjima qilingan. fa-zallari oʻzbek maqomlari va xalq kuylariga solingan. oʻzbekistonning sha-har va qishloqlarida koʻplab koʻchalar, kinoteatr, maktab va kutubxonalar n. nomi bilan yuritiladi. g’azallari vasl uyin obod qildim… vasl uyin obod qildim, buzdi hijron oqibat, seli g’amdin …

5 / 15

rsiz. ul parivash vaslidin bo’ldim judo, rohati dil qolmadi dildorsiz. yor uchun ag’yor dardin tortaman, ko’rmadim bir yorni ag’yorsiz. tan buzuldi, endi rohat qolmadi, soya paydo bo’lmadi devorsiz. berma nisbat qaddiga, ey bog’bon, sarvdur bu bog’ aro raftorsiz. nodira ahvolidin ogoh bo’ling, (ey musohiblarki, qolmish yorsiz). muhabbatsiz kishi odam emasdur na gul sayr ayla, na fikri bahor et, jahondin kech, xayoli vasli yor et. muhabbatsiz kishi odam emasdur, gar odamsan, muhabbat ixtiyor et. uzoru qaddu raftoringni ko’rsat, chaman sarvu gulini sharmisor et. labi maxmurdadurmen, jomi may tut, karam qil, soqiyo, daf’i humor et. “analhaq” mojarosin aylading fosh, kel, ey mansur, istiqboli dor et. duru ashku aqiqi xuni dilni kelu yoring ayog’ig’a nisor et. kuyib, ey nodira, olam elig’a muhabbat shevasini oshkor et. uvaysiy jahon otin uvaysiy (1780—1845) atoqli shoira, oʻzbek shoirlari murabbiysi jahonotin uvaysiy margʻilonda tugʻilgan. otasi siddiq bobo ikki tilda sheʼrlar yozgan. onasi chinnibibi otinoyi boʻlib, akasi oxunjon hofiz …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nodirabegim"

nodira taqdimot mavzu: uvaysiy va nodira she'riyati mavzu yo'nalishi nodirabegim hayoti va ijodi nodira (taxallusi; ismi mohlaroyim) (1792, andijon —1842, qoʻqon) — shoira, maʼrifatparvar va davlat arbobi. "komila" va "maknuna" taxalluslari bilan ham sheʼrlar yozgan. otasi andijon hokimi rahmonqulbiy — ming qabilasidan, fargʻona hukmdori olimxonning togʻasi. olimxon ukasi umarxonga margʻilon hokimligini beradi va uni 1807 y.da n.ga uylantiradi. n.shu xonadonda sheʼr yezishni mashq qiladi, shoira uvaysiy bilan tanishadi, uni muallima sifatida saroyga taklif etadi. n.ning turmush yoʻldoshi amir umarxon ham amiriy taxallusida ijod qilgan. 1822 y.da umarxon vafot etib, uning oʻgʻli, 14 yoshli muhammad alixon (maʼdalixon) taxtga koʻtarildi. lekin davlatni, asosan, n.ning oʻzi idora qildi. u mad...

This file contains 15 pages in PPTX format (206.5 KB). To download "nodirabegim", click the Telegram button on the left.

Tags: nodirabegim PPTX 15 pages Free download Telegram