sotsial psixologiya fani

PPTX 18 pages 226.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 226.5 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5210200 – psixologiya (umumiy psixologiya) ta’lim yo’nalishi uchun «sotsial psixologiya» fanidan 5-mavzu: sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi samarqand – 2022 yil reja: 1.sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi 2.«men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. 1.sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi sosial normalar, sanksiyalar, rollar sosial mexanizmlar sifatida shaxs xulq-atvorini ma’lum ma’noda boshqarib, muvofiqlashtirib turishga yordam beradi. lekin insonning komilligi, uning axloq - sosial normalar doirasidagi maqbul harakati uning o’ziga ham bog’liqdir. odamning o’z-o’zini anglashi, bilishi va o’z ustida ishlashi avvalo uning diqqati, ongi bevosita o’ziga, o’z ichki imkoniyatlari, qobiliyatlari, hissiy kechinmalariga qaratilishini taqozo etadi. ya’ni, sosial xulq-shaxs tomonidan uni o’rab turgan odamlar, ularning xulq-atvorlariga e’tibor berishdan tashqari, o’zining shaxsiy harakatlari va ularning oqibatlarini muntazam tarzda tahlil qilib borish orqali, rollarni muvofiqlashtirishni ham taqozo etadi. shaxsning o’zi, o’z xulq-atvori xususiyatlari, jamiyatdagi mavqeini tasavvur qilishidan hosil bo’lgan obraz — «men» — …

2 / 18

inson tabiati shundayki, u o’zidagi o’sha jamiyat normalariga to’g’ri kelmaydigan, no’maqul sifatlarni anglamaslikka, ularni «yashirishga» harakat qiladi, hattoki, bunday tasavvur va bilimlar ongsizlik sohasiga siqib chiqariladi (avstriyalik olim z. freyd nazariyasiga ko’ra). bu ataylab qilinadigan ish bo’lmay, u har bir shaxsdagi o’z shaxsiyatini o’ziga xos himoya qilish mexanizmidir. bunday himoya mexanizmi shaxsni ko’pincha turli xil yomon asoratlardan, hissiy kechinmalardan asraydi. lekin shuni alohida ta’kidlash lozimki, «men» — obrazining ijobiy yoki salbiyligida yana o’sha shaxsni o’rab turgan tashqi muhit, o’zgalar va ularning munosabati katta rol o’ynaydi. 5 odam o’zgalarga qarab, go’yoki oynada o’zini ko’rganday tasavvur qiladi. bu jarayon psixologiyada refleksiya deb ataladi. uning mohiyati — aynan o’ziga o’xshash odamlar obrazi orqali o’zi to’g’risidagi obrazni shakllantirish, jonlantirishdir. refleksiya «men» — obrazi egasining ongiga taalluqli jarayondir. masalan, ko’chada bir tanishingizni uchratib qoldingiz. siz tinmay unga o’z yutuqlaringiz va mashg’ulotlaringiz haqida gapirmoqdasiz. lekin gap bilan bo’lib, uning qayergadir shoshayotganligiga e’tibor bermadingiz. shu narsani siz …

3 / 18

qat o’ziga, balki o’zgalar bilan bo’ladigan munosabatlarini ham belgilaydi. qizlardagi «men» — obrazining yaxshi va ijobiy bo’lishi ko’proq bu obrazning ayollik sifatlarini o’zida mujassam eta olishi, ayollik hislatlarining o’zida ayni paytda mavjudligiga bog’liq bo’lsa, yigitlardagi obraz ko’proq jismonan barkamollik mezonlari bilan nechog’lik uyg’un ekanligiga bog’liq bo’ladi. shuning uchun ham o’smirlikda o’g’il bolalardagi bo’yning pastligi, muskullarning zaifligi va shu asosda qurilgan «men» — obrazi qator salbiy taassurotlarni keltirib chiqaradi. qizlarda esa tashqi tarafdan go’zallikka, kelishganlik, odob va ayollarga xos qator boshqa sifatlarning bor — yo’qligiga bog’liq holda «men» obrazi mazmunan idrok qilinadi. qizlarda ham ortiqcha vazn yoki terisida paydo bo’lgan ayrim toshmalar yoki shunga o’xshash fiziologik nuqsonlar kuchli salbiy emosiyalarga sabab bo’lsa-da, baribir, chiroyli kiyimlar, taqinchoqlar yoki sochlarning o’ziga xos turmagi bu nuqsonlarni bosib ketadigan omillar sifatida qaraladi. 2.«men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. «men» — obrazi asosida ham bir shaxsda o’z-o’ziga nisbatan baholar tizimi shakllanadiki, bu tizim ham obrazga mos …

4 / 18

-o’ziga baho nafaqat haqiqatga yaqin (adekvat), to’g’ri bo’lishi, balki u o’ta past yoki yuqori ham bo’lishi mumkin. o’z-o’ziga bahoning past bo’lishi ko’pincha atrofdagilarning shaxsga nisbatan qo’yayotgan talablarining o’ta ortiqligi, ularni uddalay olmaslik, turli xil e’tirozlarning doimiy tarzda bildirilishi, ishda, o’qishda va muomala jarayonidagi muvaffaqiyatsizliklar oqibatida hosil bo’lishi mumkin. bunday o’smir yoki katta odam ham, doimo tushkunlik holatiga tushib qolishi, atrofdagilardan chetroqda yurishga harakat qilishi, o’zining kuchi va qobiliyatlariga ishonchsizlik kayfiyatida bo’lishi bilan ajralib turadi va bora-bora shaxsda qator salbiy sifatlar va hatti-xarakatlarning paydo bo’lishiga olib keladi. hattoki, bunday holat suisidal harakatlar, ya’ni o’z joniga qasd qilish, real borlig’idan «qochishga» intilish psixologiyasini ham keltirib chiqarishi mumkin. o’zi-o’ziga baho o’ta yuqori ham shaxs xulq-atvoriga yaxshi ta’sir ko’rsatmaydi. chunki, u ham shaxs yutuqlari yoki undagi sifatlarning boshqalar tomonidan sun’iy tarzda bo’rttirilishi, noo’rin maqtovlar, turli qiyinchiliklarni chetlab o’tishga intilish tufayli shakllanadi. ana shunday sharoitda paydo bo’ladigan psixologik holat «noadekvatlilik effekti» deb atalib, uning oqibatida …

5 / 18

unosabatlarni ilk yoshligidanoq holis qabul qilishga, o’z vaqtida kerak bo’lsa to’g’rilashga o’rgatilgan bo’ladi. bunda shaxs uchun etalon, ibratli hisoblangan insonlar guruhi — referent guruhning roli katta bo’ladi. chunki biz kundalik hayotda hammaning fikri va bahosiga quloq solavermaymiz, biz uchun shunday insonlar mavjudki, ularning hattoki, oddiygina tanbehlari, maslahatlari, hattoki, maqtab turib bergan tanbehlari ham katta ahamiyatga ega. bunday referent guruh real mavjud bo’lishi (masalan, ota-ona, o’qituvchi, ustoz, yaqin do’stlar), yoki noreal, hayoliy (kitob qahramonlari, sevimli aktyorlar, ideal) bo’lishi mumkin. shuning uchun yoshlar tarbiyasida yoki real jamoadagi odamlarga maqsadga muvofiq ta’sir yoki tazyiq ko’rsatish kerak bo’lsa, ularning etalon, referent guruhini aniqlash katta tarbiyaviy ahamiyatga ega bo’ladi. shunday qilib, o’z-o’ziga baho sof sosial xodisa bo’lib, uning mazmuni va mohiyati shaxsni o’rab turgan jamiyat normalariga, shu jamiyatda qabul qilingan va e’zozlanadigan qadriyatlarga bog’liq bo’ladi. keng ma’nodagi yirik sosial jamoalar etalon rolini o’ynashi oqibatida shakllanadigan o’z-o’ziga baho — o’z-o’zini baholashning yuksak darajasi hisoblanadi. masalan, mustaqillik …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial psixologiya fani"

слайд 1 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand davlat universiteti 5210200 – psixologiya (umumiy psixologiya) ta’lim yo’nalishi uchun «sotsial psixologiya» fanidan 5-mavzu: sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi samarqand – 2022 yil reja: 1.sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi 2.«men» — obrazi va o’zini-o’zi baholash. 1.sosial ta’sirlarning shaxs tomonidan anglanishi sosial normalar, sanksiyalar, rollar sosial mexanizmlar sifatida shaxs xulq-atvorini ma’lum ma’noda boshqarib, muvofiqlashtirib turishga yordam beradi. lekin insonning komilligi, uning axloq - sosial normalar doirasidagi maqbul harakati uning o’ziga ham bog’liqdir. odamning o’z-o’zini anglashi, bilishi va o’z ustida ishlashi avvalo uning diqqati, ongi bevosita o’ziga, o’z i...

This file contains 18 pages in PPTX format (226.5 KB). To download "sotsial psixologiya fani", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial psixologiya fani PPTX 18 pages Free download Telegram