xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosiruddin rabg`uziy. pahlavon mahmud

DOC 86,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662583471.doc xiii-xiv asrlar adabiyoti xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosiruddin rabg`uziy. pahlavon mahmud reja: 1. xiii-xiv asrlar adabiyotining xarakterli jihatlari. 2. nosiruddin rabg`uziy va uning “qisasi rabg`uziy” asari. 3. “qisasi rabg`uziy” da axloqiy-ta`limiy qarashlar. 4. pahlavon mahmud. shoir ruboiylari. xiii-xiv asrlar o`zbek adabiyoti tarixida muhim bosqich bo`ldi. siyosiy va madaniy hayotdagi ziddiyatlar adabiyotda ham o`z aksini topa bordi va undagi diniy, tasavvufiy hamda dunyoviy yo`nalishlarning kuchayishiga ijobiy ta`sir ko`rsatdi. bu davrda ijtimoiy-siyosiy, madaniy adabiy hayotni tasavvur etishga imkon beruvchi bir qator tarixiy asarlar yuzaga keldi. fazlulloh rashiddiddinning “jome ut-tavorih”, atomalik juvayniyning “tarixi jahongo`sha”, faxriddin banokatiyning “ravzat ul-ahbob” hamdulloh qazviniyning “nuzxat al-qulub” kabi asarlari shular jumlasidandir. ular bergan ma`lumotlar xiii asr oxiri xiv asr boshlarida mamlakat hayotida ma`lum obodlik boshlanganini ko`rsatadi. xususan, buxoro, samarqand kabi shaharlar va ular atrofida hunarmandchilik ancha rivojlandi. savdo karvoni yo`li ustida bo`lgan urganchda qadimgi an`analar tiklana boshladi. bu davrda badiiy adabiyot real tarixiy hodisalarni atroflicha aks ettira boshlaydi. …

to`n yarashur bo`lsa ma`lam. bu an`ana keyingi davr adabiyotida ham ko`zga tashlanadi. masalan, alisher navoiyning “xazoyin ul-maoniy” asari to`rtinchi devonidagi 443-g`azal ikki o`zbek va arab tillarida yaratilgan: ul koni malohatda demon bor edi bir on, lav tanzur fi husnihi-l-on noma kon... o`lgum susabon hajr biyobonida, rahm et, konat shafahak aynu hayot ano atshon. bu davrda rabg`uziy, pahlavon mahmud, badriddin chochiy, qutb, sayfi saroiy, haydar xorazmiy, durbek, amiriy, yaqiniy, atoiy, sakkokiy, lutfiy singari so`z ustalari adabiyot olamiga kirib keldi. g`azal lirikadagi asosiy o`rinni egalladi. ruboiy, tuyuq kabi kichik janrlar ham katta mavqega ega bo`ldi. o`zbek dostonchiligi yangi an`analar bilan boyidi. qasida, masnaviy, soqiynoma kabi janrlar takomillashdi. nasrchilikda bu davr adabiyotining eng yirik namunasi sifatida rabg`uziyning “qissasul anbiyoi turkiy” yoki “qisasi rabg`uziy” ni ko`rsatish mumkin. rabg`uziy turkiy yozma adabiyot tarixida alohida mavqe qozongan adibdir. uning asl ismi nosiruddin bo`lib, xorazmning raboti o`g`uz degan joyida shu mahalla qozisi oilasida dunyoga kelgan. rabg`uziyning hayoti …

, madhiyalar, ba`zi bir qissalarning xulosalari, lirik kechinmalar va kitob xotimasi nazmda yozilgan. qissalar mazmuni rang-barang. olamdagi butun mavjudot egasi bo`lgan ollohni ulug`lash, payg`ambarlar hayotiga oid lavhalarni eslash, kamtarinlik va takabburlik, ota-ona va farzand munosabatlari, urush va tinchlik mavzulari shular jumlasidandir. qissalar hajmi turlicha. masalan, yusuf qissasi sal kam yuz betni tashkil etsa, lut haqidagi qissa bir necha sahifadangina iborat. qissalar ichida yana mustaqil hikoyalar, latifa, bayt, g`azal va boshqa janrlar ham mavjud. payg`ambarlar haqidagi afsonaviy qissalarning asosiy qismi diniy xarakterda bo`lib, rabg`uziy ularning aksariyatini qur`on va boshqa diniy manbalardagi mifologik syujetlar asosida yaratganligiga shubha yo`q. turkiy va boshqa xalqlarning ayrim rasm-rusum va odatlari ham muallif nazaridan chetda qolmagan. masalan, “rum viloyatining odati bor, shevalari chaliqliq (bebosh, sho`x), burunduqlatmasalar yangi tushgan kelinlarni kelturub un tuzub yirlaturlar. tevalar ularning ovozlariga xushlanib o`zlaridin kecherlar-ilikka ilinurlar” yoki “xalq orasida rasm bor: do`st do`stga safar qilib yonar bo`lsa, bir hadya, ya`ni bo`lgan ola borurlar”. …

viy fazilatlar ustun bo`lishini ta`kidlaydi. hikoyada tasavvufiy qarashlar ham o`z ifodasini topgan. ayniqsa, chumolining oxirgi savollari va izohlari ko`proq ana shu qarashlar bilan bog`lanadi. umuman, “qisasi rabg`uziy” o`zbek badiiy nasrining ilk namunalaridandir. unda adib n.rabg`uziyning yuksak badiiy mahorati atroflicha namoyon bo`lgan. “qisasi rabg`uziy” o`zining ma`rifiy hamda badiiy-estetik ahamiyati bilan barcha avlodlar ma`naviy kamoloti uchun ham ahamiyatlidir. xiii-xiv asr adabiyotining ko`zga ko`ringan yirik vakillaridan yana biri pahlavon mahmuddir. adib haqidagi ma`lumotlar shamsiddin somiyning “qomus ul-a`lam” lutf alibek ozarning “otashkadai ozariy”, kamoliddin husayn fanoyning “majolis ul-ushshoq” singari asarlarida keltirilgan. ularda ta`kidlashicha, adibning “pahlavon” unvoni bilan mashhur bo`lishiga sabab mahmudning jismoniy jihatdan baquvvatligi, sharqona kurashning yirik vakili bo`lganligidir. uning “puryoyvaliy” va “puryorvaliy” taxalluslari ham bo`lgan. hassos shoir, yengilmas pahlavon va mashhur avliyoning ovozasi uzoq-uzoqlarga ketgan, eron, hind kabi ko`plab sharq mamlakatlaridagi kurash musobaqalarida qatnashib, hamisha zafar quchgan, bir umr kuragi yerga tegmay, mamlakatning birinchi polvoni, pahlavonlar peshvosi bo`lgan. pahlavon mahmud asosan, po`stindo`zlik, telpakdo`zlik …

von mahmud pahlavonlarni tarbiyalovchi ustozigina bo`lib qolmay, balki javonmardlik odobini o`rgatuvchi pir ham edi. javonmardlarning shiori dunyodagi yovuzlikning barcha ko`rinishlariga qarshi hamisha, hamma yerda ezgulikni targ`ib qilish, himoya etish va qo`llab-quvvatlashdan iborat. bu g`oyalar pahlavon mahmudning ko`pgina ruboiylarida o`z aksini topgan. taniqli adabiyotshunos olim najmiddin komilov: “pahlavon mahmud ruboiylarini 4 guruhga bo`lish mumkin: 1. zamona ahlidan nolish, ijtimoiy tengsizlikni ifodalovchi ruboiylar, 2. tariqat suluki haqida yozilgan ruboiylar, 3. vahdati vujud falsafasi asoslarini tushuntiruvchi ruboiylar, 4. ilohiy ishqni tarannum etgan ruboiylar” – deb yozgan edi. pahlavon mahmud ruboiylari badiiy jihatdan pishiq va go`zalligi, falsafiy teranligi bilan ajralib turadi. bu ruboiylar badiiy tasvir vositalariga boy, xalqona sodda va yengil uslubda, ifoda tarzi aniq, lo`nda, o`ynoqi, sershiddat tuyg`ularga yo`g`rilgan. adabiyotlar: 1. n.mallayev. “o`zbek adabiyoti tarixi”. t., 1963. 2. n.b.rabg`uziy. “qisasi rabg`uziy”. 1-2-kitoblar.t., 1990-1991. 3. ishq daftari. ruboiylar. t., 2000. 4. “o`zbek adabiyoti tarixi” dan ma`ruzalar matni. 1-qism. 5. “o`zbek adabiyoti”. t., 2001. 6. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosiruddin rabg`uziy. pahlavon mahmud"

1662583471.doc xiii-xiv asrlar adabiyoti xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosiruddin rabg`uziy. pahlavon mahmud reja: 1. xiii-xiv asrlar adabiyotining xarakterli jihatlari. 2. nosiruddin rabg`uziy va uning “qisasi rabg`uziy” asari. 3. “qisasi rabg`uziy” da axloqiy-ta`limiy qarashlar. 4. pahlavon mahmud. shoir ruboiylari. xiii-xiv asrlar o`zbek adabiyoti tarixida muhim bosqich bo`ldi. siyosiy va madaniy hayotdagi ziddiyatlar adabiyotda ham o`z aksini topa bordi va undagi diniy, tasavvufiy hamda dunyoviy yo`nalishlarning kuchayishiga ijobiy ta`sir ko`rsatdi. bu davrda ijtimoiy-siyosiy, madaniy adabiy hayotni tasavvur etishga imkon beruvchi bir qator tarixiy asarlar yuzaga keldi. fazlulloh rashiddiddinning “jome ut-tavorih”, atomalik juvayniyning “tarixi jahongo`sha”, faxriddin banokatiyning “ravza...

Формат DOC, 86,0 КБ. Чтобы скачать "xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosiruddin rabg`uziy. pahlavon mahmud", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xiii-xiv asrlar adabiyoti. nosi… DOC Бесплатная загрузка Telegram