ta’sir chiziqlar nazariyasi

DOCX 11 pages 483.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 483.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

3-mavzu. ta’sir chiziqlar nazariyasi. reja: 1. harakatlanuvchi yuklar va ta’sir chiziqlar nazariyasi haqida tushuncha. 2. oddiy va konsol balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlari. 3. ikki konsolli balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlari. 4. ta’sir chiziqlari yordamida zo‘riqishlarni aniqlash. tayanch iboralar: harakatlanuvchi yuklar va ta’sir chiziqlar nazariyasi, ta’sir chiziqlarni chizishning statik va kinematik usullari, oddiy balka tayanch reaksiyalarining ta’sir chizig‘i, oddiy balkaning ixtiyoriy kesimida ko‘ndalang kuch q va eguvchi moment m larning ta’sir chiziqlari, konsolli balkalar zo‘riqishlarining ta’sir chiziqlari, konsol balkaning zo‘riqishlarini ta’sir chiziqlari, ikki konsolli balka zo‘riqishlarining ta’sir chiziqlarini chizish tartibi. inshootga to‘plangan kuchlar sistemasi, tekis tarqalgan kuchlar, juft kuch qo‘yilgan xollarda ta’sir chiziqlari yordamida zo‘riqishlarni aniqlash, tugunlar orqali yuk uzatilganda ta’sir chiziqlar chizish. 1. harakatlanuvchi yuklar va ta’sir chiziqlar nazariyasi haqida tushuncha. inshootlarni hisoblashda qo‘zg‘almas tashqi yuklardan tashqari qo‘zg‘aluvchan, harakatdagi yuklar ta’siri ham hisobga olinadi. ko‘pgina muhandislik inshootlarini, masalan, ko‘prik, kran osti balkalari, estakada kabi inshootlarni hisoblashda asosan harakatdagi yuk ta’siri muhim …

2 / 11

og‘liqsizligi shartidan foydalanib, harakatlanuvchi yuklar sistemasi ta’sirida inshoot elementlarida hosil bo‘ladigan zo‘riqishlar aniqlanadi. inshoot bo‘ylab birlik kuch (p=1) harakat qilganida uning elementlarida (tayanch reaksiyalar yoki ixtiyoriy kesimida) hosil bo‘ladigan zo‘riqishlar miqdorining o‘zgarishini ifodalovchi grafik shu zo‘riqishlarning ta’sir chizig‘i deyiladi. ta’sir chiziqlarni chizishning statik va kinematik usullari mavjud. statik usulda harakatlanuvchi birlik kuch (p=1) ning ixtiyoriy nuqtada turgan holati uchun muvozanat tenglamalar tuzib, izlanayotgan zo‘riqishning analitik ifodasi hosil qilinadi. s = f(x) (1) bu analitik ifoda yordamida s zo‘riqish miqdorining o‘zgarishi grafigi chizilib, uning ta’sir chizig‘i olinadi. kinematik usuldan zo‘riqishlar ta’sir chizig‘ining umumiy ko‘rinishini hosi l qilish uchun qo‘llaniladi. 2. oddiy va konsol balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlari. oddiy balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlarini chizish agar balkaga harakatlanuvchi kuchlar sistemasi qo‘yilgan bo‘lsa, uni avvalo bitta harakatlanuvchi birlik kuch (p=1) ta’siriga hisoblanadi. oddiy balkaning tayanch reaksiyalari va ixtiyoriy kesimidagi eguvchi moment va ko‘ndalang kuch zo‘riqishlari harakatlanuvchi birlik kuchning vaziyatiga bog‘liq bo‘lib, bu zo‘riqishlarning (1) …

3 / 11

bo‘ylab harakatlansa, tayanch reaksiyasining ta’sir chizig‘i to‘g‘ri chiziq qonuni bo‘yicha o‘zgarar ekan. tayanch reaksiyasi ning ta’sir 1-rasm chizig‘ini chizish uchun (3) tenglamadagi o‘zgaruvchi ga oraliqda qiymatlar beramiz. bo‘lsa = 1; bo‘lsa = 0 bo‘ladi. bu qiymatlarga asosan ning ta’sir chizig‘ini ifodalovchi grafikni chizamiz (1-rasm, b). uni qisqacha ( t.ch.) deb belgilaymiz. tayanch reaksiyasining ta’sir chizig‘ini chizish. buning uchun balka ustida harakatlanuvchi birlik yukni () chap tayanchdan masofada joylashtiramiz va statika muvozanat tenglamasini tuzamiz (1-rasm, a). (4) bu tenglik tayanch reaksiyasining ta’sir chizig‘i tenglamasidir, bunda , bo‘lib bo‘lsa = 1; bo‘lsa = 0 bo‘ladi (1-rasm, в). (3) va (4) ifodalarga ko‘ra, va tayanch reaksiyalari ta’sir chiziqlarining ordinatalari musbat ishorali bo‘lib, o‘lchamsiz miqdorlardan iboratdir. demak, qurilgan har bir ta’sir chiziq faqat ta’sir chizig‘i qurilgan zo‘riqishning kuchning holatiga qarab o‘zgarishini ifodalovchi grafikdir. masalan, ta’sir chizig‘i faqat tayanch reaksiyasini kuchning holatiga qarab o‘zgarishini ko‘rsatadi. bu erdan harakatdagi tashqi yukning qanday holatida tayanch reaksiyasi maksimal …

4 / 11

a , (5.2-rasm, в). balka chap qismining muvozanatini tekshiramiz: (6) agar bo‘lsa ; bo‘lsa bo‘ladi chiziq ordinatalari esa a tayanch reaksiyasi ta’sir chizig‘ining с kesimdan balkaning oxirigacha bo‘lgan qismiga mos tushadi. (5) va (6) ga asosan: va chiziqlarni chizamiz. va chiziqlar bir-biriga parallel bo‘ladi. chap chiziq balkaning chap tayanchidan c kesimgacha, o‘ng chiziq esa c kesimdan o‘ng tayanchgacha qc ning o‘zgarishini ifodalaydi. (2-rasm, в dagi shtrix chiziq). balkaning zo‘riqishlari nol bo‘lgan o‘qiga sanoq chizig‘i deyiladi. 2- rasm. shunday qilib, balkaning ixtiyoriy c kesimidagi ko‘ndalang kuch qc ta’sir chizig‘ini chizish uchun sanoq chizig‘iga chap tayanch ostida birlik musbat ordinatani o‘lchab qo‘yib, uni o‘ng tayanch sanoq chizig‘ining nol nuqtasi bilan tutashtiramiz, so‘ngra sanoq chizig‘iga o‘ng tayanch ostiga birlik manfiy ordinatani o‘lchab qo‘yib, uni chap tayanch ostidagi nol nuqtasi bilan tutashtiramiz. natijada bir-biriga parallel bo‘lgan chap va o‘ng to‘g‘ri chiziqlarni hosil qilamiz. chap to‘g‘ri chiziq chap tayanchdan c kesimgacha, o‘ng to‘g‘ri chiziq esa …

5 / 11

shiramiz: (8) demak, chiziq, tayanch reaksiyasi ta’sir chizig‘i ordinatalarini o‘zgarmas ga ko‘paytirib chizilganiga to‘g‘ri keladi. bu chiziq o‘ng chiziq bo‘ladi va (8) o‘ng chiziq tenglamasi deyiladi. doimo chap va o‘ng chiziqlar kesimdan tushirilgan ordinata chizig‘i ustida kesishadi (2-rasm, г). eguvchi moment ta’sir chizig‘ining ordinatalari uzunlik o‘lchamida, ya’ni metr (m) da o‘lchanadi. konsol balkaning zo‘riqishlarini ta’sir chiziqlarini chizish konsol balkaning vertikal tayanch reaksiyasi ta’sir chizig‘ini chizish uchun o‘qiga proeksiya olamiz. 3-rasm. demak, kuchning har qanday holatida = 1. (3-rasm, в). konsol balka ixtiyoriy с kesimidagi eguvchi moment mс ta’sir chizig‘ini chizish uchun kuch ikki holatini qaraymiz. 3-rasm 1-holat. kesimdan chap tomonda harakatlansin: = 0. 2-holat. kesimdan o‘ng tomonda harakatlansin: demak, konsolning ixtiyoriy с kesimidagi eguvchi moment mс ta’sir chizig‘ini chizish uchun, konsol uchidan с kesimgacha bo‘lgan masofani o‘lchab, sanoq chizig‘ida konsol uchiga manfiy ordinata qilib sanoq qo‘yib, uni kesim tagidagi nol nuqtasi bilan birlashtirish kerak. (3-rasm, в) . agarda c kesimni …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’sir chiziqlar nazariyasi"

3-mavzu. ta’sir chiziqlar nazariyasi. reja: 1. harakatlanuvchi yuklar va ta’sir chiziqlar nazariyasi haqida tushuncha. 2. oddiy va konsol balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlari. 3. ikki konsolli balkalarda zo‘riqishlarning ta’sir chiziqlari. 4. ta’sir chiziqlari yordamida zo‘riqishlarni aniqlash. tayanch iboralar: harakatlanuvchi yuklar va ta’sir chiziqlar nazariyasi, ta’sir chiziqlarni chizishning statik va kinematik usullari, oddiy balka tayanch reaksiyalarining ta’sir chizig‘i, oddiy balkaning ixtiyoriy kesimida ko‘ndalang kuch q va eguvchi moment m larning ta’sir chiziqlari, konsolli balkalar zo‘riqishlarining ta’sir chiziqlari, konsol balkaning zo‘riqishlarini ta’sir chiziqlari, ikki konsolli balka zo‘riqishlarining ta’sir chiziqlarini chizish tartibi. inshootga to‘plangan kuch...

This file contains 11 pages in DOCX format (483.7 KB). To download "ta’sir chiziqlar nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’sir chiziqlar nazariyasi DOCX 11 pages Free download Telegram