o’rta asrlarda o’zbekistonda tibbiyotning rivojlanishi

PPTX 41 sahifa 3,1 MB Bepul yuklash

41 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 3,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 41

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 41

шайбонийлар давридаги тиббиёт o’rta asrlarda o’zbekistonda tibbiyotning rivojlanishi маъруза режаси - хоразмда ташкил этилган маъмун академияси ва унда тиббиёт алломаларини тутган ўрнини ўрганиш; - абу сахл масиҳий ва абул ҳайр ҳамморни тиббиётда тутган ўрнини ўрганиш; - абу абдуллох илоқийни тиббиётдаги ташкилотчилик фаолиятини ўрганиш; - хоразм тиббиётида (xii-xiii асрлар) ўз ўрнини эга бўлган исмоил журжоний ва умар чағминийни тиббиётда тутган ўрнини ўрганиш бундай умумий юксалиш жараёнида тиббиёт илми ҳам жуда ривожланди. шаҳарлар ва аҳоли яшайдиган йирик кентларда касалхоналар, шифохоналар (амбулатория кўринишидаги даво масканлари), дорихоналар барпо этилди. уларда тажрибали ҳакимлар (ўқимишли табиблар) ва доришунослар хизмат қилардилар. ўша вақтда хакимлик қилган давлат арбоблари ўзлари ўқимишли кишилар бўлганлар. шунинг учун улар илмнинг қадрига етар ва илм аҳлларини қўллаб қуватлардилар. уларга ўз саройларидан жой бериб, илмий ишлари учун зарур шароит яратиб берардилар. тарихда ўша замондаги хоразм, бухоро ҳамда самарқанд хокимларининг шундай илм-фан хомийлари бўлганликлари маълум. шунинг учун бу хокимликлар худудида илм-фан ва тиббиёт равнақ топган …

2 / 41

ш, унда тартиб ўрнатиш бўйича тадбирларни бошлаб юборган. кун тартибида давлат ички ва ташки сиёсатини олиб боришда мафкуравий масалаларни ҳал қилиш турган. али ибн маъмун (997—1010) доно ва зукко маслаҳатчиларга муҳтож бўлган. 1004-йилнинг бошида ибн ироқ таклифи билан беруний гурганжга қайтиб келган; маъмун саройида илм аҳли учун яхши шароит яратиб берилган. бу 2 шахс яқин ва ўрта шаркдаги кўплаб олимлар билан шахсий ёзишмада бўлганлар. уларнинг таклифи билан нишопур, балх, бухоро ва ҳатто араб ироқидан кўплаб олимлар гурганжга келишган шу тариқа 1004-йилдан бошлаб гурганжда "дорул ҳикма ва маориф" (баъзи бир манбаларда "мажлиси уламо") номини олган илмий муассаса тўла шаклланган. бу илмий муассасада худди афинадаги "платон", бағдоддаги "байт улҳикмат" академияси фаолиятига ўхшаб илмнинг барча соҳаларида тадқиқот ва изланишлар олиб борилган, жуда кўп манбалар тўпланган, таржимонлик ишлари бажарилган; ҳинд, юнон, араб олимларининг ишлари ўрганилган; алхоразмий, алфарғонийларнинг ўлмас асарлари, илмий ишларидан фойдаланилган ва тадқиқ қилинган. 18—20-аср тарихчи олимлари томонидан илмий муассаса ҳар томонлама ўрганилган …

3 / 41

ксак босқичга кўтарганлар. академия аъзоларининг аксарияти олим сифатида марказий осиёда шаклланганлар. уларнинг илмий фаолияти, асарлари туфайли қадимий хоразм бадиий санъати, адабиёти, астрономияси, математикаси, тиббий маданияти ютуклари жаҳон миқёси хазинасига кирган ва бутун инсоният манфаатларига хизмат кила бошлаган ўрта асрларда ўрта осиё давлатларида фан ва маданият юксак даражага кўтарилди. йирик шаҳарларда илм-фан марказлари- дорилфунунлар, мадрасалар ташкил этилди. ўнлаб машҳур олимлар, фаннинг ўша даврда маълум бўлган ҳамма соҳаларида ижод қилдилар, машҳур асарлар яратдилар. мадрасаларда кўплаб талабалар таълим олар, уларга ўша замоннинг кўзга кўринган йирик олимлари дарс берардилар. ўша даврда ўрта осиёдаги давлатлар фан ва маданиятнинг ривожланиши жиҳатидан жаҳонда энг тараққий этган мамлакатлар қаторига чиқиб олди. маъмун шоҳ ўқимишли билимдонлиги учун саройдан олимлар, табиблар, файласуфларга жой берилган “мажлиси уламо” яъни “олимлар мажлиси” деб аталган, бу кейинчалик тарихда маъмун академияси номини олган. академияга ўрта аср шарқининг буюк илм номоёндаларидан бири бўлган абу райхон беруний рахбарлик қилган академия раҳбари абу райҳон беруний фаннинг деярли ҳамма …

4 / 41

л-хаммарлар маълум. ушбу даврда тиббиёт анча юксалди дорихона ушбу даврда яшаб ижод этган хакамлар абу саҳл масихий тиббий мактаблар kасалхоналар шарафуддин ибн абдулло илоқий абу ҳайр ҳаммор маъмун академиясининг яна бир забардаст комусий олими ибн сино жаҳон фани тараққиётига улкан ҳисса қўшган. хусусан, унинг "тиб қонунлари" асари бутун дунёга машҳур бўлган. хоразмда ибн сино, асосан, материя ва астрономия билан шуғулланган. олимнинг аристотел таълимоти хусусида беруний билан ва ўзининг шогирди бахманёр билан ёзишмалари тарихда машҳурдир. бу ёзишмалар саволжавоб тарзида булиб, унда беруний ва ибн сино фазо, иссиқликнинг тарқалиши, жисмларнинг иссикдан кенгайиши, нурнинг акс этиши ва синиши каби масалаларда илмий мунозара олиб борганлар. унга атаб алкимёга оид "рисола аликсир" ("иксир ҳақида рисола") асарини ёзган. абу абдулло илоқий (шарафуддин абу абдуллоҳ муҳаммад ибн юсуф илоқий) асли тошкент воҳасидан бўлган. у вақтда бу воҳа «илок» воҳаси деб аталган. илоқийнинг туғилган йили маълум эмас. у 1068 йилда вафот этган. илоқий шош (хозирги тошкент) мадрасаларидан бирида …

5 / 41

или маълум эмас, 1011 йилда вафот этган. табибнинг ота-онаси оврупалик христианлардан бўлганлар, аммо бағдод шаҳрида яшаганлар. масиҳий шу шаҳарда билим олган, табиб бўлиб етишган. сўнг урганчга кўчиб ўтган. бу ерда масиҳий хоразм шоҳининг сарой табибларидан бирининг вазифасини бажарган. машҳур «маъмун академияси» олимлари қаторидан жой олган. тибга оид асарларидан «тиббиётнинг юзта муаммоси», «умумий тиббиёт хакида китоб», «табобат асослари», «чечак хақида китоб», «вабо хақида китоб». абу саҳл алмасиҳий табиб, ибн синонинг устози бўлган абул хайр ибн ҳаммор (абул хайр ибн севор ибн бехном ал-хаммор) ўша замон шарқининг кўзга кўринган табибларидан бир бўлган. у 942 йилда бағдодда туғилган. бу ерда билим олган ва табиб бўлиб етишган. кейинроқ, тажрибали ва машҳур табиб бўлиб танилгандан сўнг хоразмга кўчиб ўтган. бу олим ҳам «маъмун академияси» нинг аъзоларидан бири бўлган. хамморнинг тибга оид асарларидан «табибларни билимини синаш», «тутқаноқ касалликлари хақида рисола», «қариялар таоми», «инсон аъзоларини тузилиши» абулхайр ибн ҳаммор мантиқ, фалсафадан ташқари табобатда ҳам жуда машҳур бўлгани …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 41 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’rta asrlarda o’zbekistonda tibbiyotning rivojlanishi" haqida

шайбонийлар давридаги тиббиёт o’rta asrlarda o’zbekistonda tibbiyotning rivojlanishi маъруза режаси - хоразмда ташкил этилган маъмун академияси ва унда тиббиёт алломаларини тутган ўрнини ўрганиш; - абу сахл масиҳий ва абул ҳайр ҳамморни тиббиётда тутган ўрнини ўрганиш; - абу абдуллох илоқийни тиббиётдаги ташкилотчилик фаолиятини ўрганиш; - хоразм тиббиётида (xii-xiii асрлар) ўз ўрнини эга бўлган исмоил журжоний ва умар чағминийни тиббиётда тутган ўрнини ўрганиш бундай умумий юксалиш жараёнида тиббиёт илми ҳам жуда ривожланди. шаҳарлар ва аҳоли яшайдиган йирик кентларда касалхоналар, шифохоналар (амбулатория кўринишидаги даво масканлари), дорихоналар барпо этилди. уларда тажрибали ҳакимлар (ўқимишли табиблар) ва доришунослар хизмат қилардилар. ўша вақтда хакимлик қилган давлат арбоблари ўзл...

Bu fayl PPTX formatida 41 sahifadan iborat (3,1 MB). "o’rta asrlarda o’zbekistonda tibbiyotning rivojlanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’rta asrlarda o’zbekistonda ti… PPTX 41 sahifa Bepul yuklash Telegram