tibbiyotning rivojlanishi

PPTX 22 стр. 4,5 МБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 4,5 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint osiyo xalqaro universiteti temuriylar davrida o‘zbekiston hududida tibbiyotning rivojlanishi temuriylar davridagi tibbiyot alohida bir davr sifatida tibbiyot tarixida muhim o‘rin egallaydi. bu davr tibbiyoti somoniylar va qoraxoniylar zamonidagi ilmiy an’analar bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ularning to‘g‘ridan-to‘g‘ri davomi emas edi. chunki bu ikki sulola orasida mo‘g‘ullar istilosi natijasida yuzaga kelgan og‘ir inqiroz, vayronagarchilik va madaniy turg‘unlik davri mavjud bo‘lib, bir asrdan ortiq davom etdi. mo‘g‘ullar istilosining oqibatlari xiii asr boshlarida mo‘g‘ul-tatar askarlari o‘rta osiyoga bostirib kirib, ko‘plab shahar va qishloqlarni vayron qildilar. ular nafaqat moddiy boyliklarni, balki madaniy merosni ham yo‘q qildilar. kitoblar yoqildi, kutubxonalar vayron qilindi, kasalxonalar, dorixonalar, tibbiyot maktablari butunlay yo‘qotildi. ko‘plab tabiblar qatl etildi yoki qochib ketishga majbur bo‘ldi bu istilolar tufayli o‘rta osiyo ilm-fani, ayniqsa tibbiyot sohasi og‘ir turg‘unlikka yuz tutdi. ilmiy izlanishlar, tabobat amaliyoti to‘xtab qoldi. vaqt o‘tishi bilan aholining sog‘lig‘i, sanitariya holati yomonlashdi. bu turg‘unlik davri bir asrdan ortiq davom etdi va faqat temuriylar …

2 / 22

lab madrasa, kutubxona, rasadxona, karvonsaroy, hammom, dorixonalar barpo etildi. bu muassasalar ichida tibbiy bilimlar ham o‘z o‘rnini egalladi. temur tibbiyot sohasini davlat siyosati darajasiga ko‘tardi. temur davrida sog‘liqni saqlash amir temur sog‘liqni saqlash masalalariga alohida e’tibor qaratgan. har bir katta shaharda kasalxonalar va dorixonalar qurdirgan. bu muassasalarda faoliyat yuritgan tabiblarga maxsus maosh tayinlangan, ularning maqomi ilm ahlining maqomi bilan tenglashtirilgan. “temur tuzuklari”da tibbiyot temurning mashhur asari – “temur tuzuklari”da sog‘liqni saqlash tizimi haqida ham eslatmalar bor. unda temur har bir shaharda tajribali tabiblar bo‘lishi, ular bemorlarni davolashi va doimiy kuzatuvda bo‘lishi kerakligini alohida ta’kidlaydi. samarqanddagi “dorush-shifo” samarqandda tashkil etilgan “dorush-shifo” (“shifo maskani”) kasalxonasi o‘z davrining eng yirik tibbiy muassasasi bo‘lgan. unda zamonasining eng yetuk tabiblari faoliyat olib borgan. bu muassasa ilmiy va amaliy tabobat markazi bo‘lib xizmat qilgan. mir sayyid sheroziy bu shifoxonaga rahbarlik qilgan tabib – mir sayyid sheroziy (1330–1414) bo‘lib, u juron shahridan temur taklifi bilan samarqandga kelgan. …

3 / 22

limlari bilan boyitgan. u ayniqsa shifobaxsh o‘simliklami yaxshi o‘rgangan “xosiyatar dengizi” bir muqaddima, uch bolim va bir xotimadan iborat. asarda alfavit bo‘yicha turli shifo xususiyatiga ega boigan o‘simliklar, parranda va hayvonlaming nomlari bayon etdirilgan. ulaming yunoncha, arabcha, forscha, hindcha va turkiy nomlari ham ko‘rsatilgan. ba’zi dorilaming o‘zbekcha nomlari ham berilgan. kitobning birinchi bolimi (maqolasi) yakka holda ishlatiladigan dorilar haqida, ikkinchi bolimi murakkab dorilarga bag’ishlangan. bu yerda bir necha xil moddalari qo‘shib tayyorlanadigan usul va ishlatish yo’llari ko‘rsatib berilgan. bu qismda hayvonlardan olinadigan dorilar ham bayon etilgan. kitobning uchinchi bo’limida muallif qaysi dorini ishlatish kerakligini ko‘rsatib beradi. bunda kasallikning xili va og’ir-yengilligiga qarab, oddiy yoki murakkab dori ishlatish kerakligini uqtiradi. ushbu bo’lim da parhez taomlar ham ko‘rsatilgan. kitobning xotima qismida muallif tibbiy atamalar masalasiga to‘xtaladi. muhammad husayn nurbaxshiy bahouddavla ibn mirqivomiddin olim tabiblik bilimini dastlab rayda, so‘ngra xirotda o‘zining mashhur asari “tajribalar xulosasi” ni yozgan edi. asar darslik sifatida tuzilgan bo’lib, …

4 / 22

ivojlanishiga katta hissa qo‘shdi. navoiyning tashabbusi bilan mamlakatda 300 dan ortiq turli madaniy— maishiy binolar, kasalxonalar, dorixonalar, tibbiy maktablar barpo etildi. ayniqsa, o‘sha vaqtda poytaxt rolini o‘ynagan xirotda juda ko‘p qurilish ishlari amalga oshirilgan. “mahbub ul qulub” asarining 15-bobi tibbiyot masalalariga bag’ishlangan sharob va boshqa narkotik vositalarga qarshi fikr to’g’ri ovqatlanish muhim qutbiddin odam xurosonning eng mashhur tabiblaridan boigan. uni hatto sharqning jolinusi deb ataganlar. u ham “shifoxiya” kasalxonasida xizmat qilgan.giyosiddin muhammad ibn jaloliddinga navoiy juda yuksak baho bergan. u “shifoxiya” kasalxonasida bosh tabib vazifasini bajargan hamda tibbiy maktabda tib ilmidan dars bergan. olim tibbiyotdan boshqa fanlarni ham yaxshi bilgan. g’iyosiddin muhammad iloqiyning “davo” si va nafis ibn avazning “qisqacha sharh” asarlariga sharh yozgan. darvish ali tabib o‘zining o‘tkir zehnli, yuksak darajada ma’daniyatliligi nozik tabiati va xushmuomalaligi bilan boshqalardan ajralib turgan. u juda mushohadali bo’lgan. shu sababli kasalliklarni aniqlash va davolash usullariga bir qancha yangilik kiritgan. navoiyning ta’biricha darvish ali …

5 / 22

sayn biz aytib o‘tganimizdek, mashhur jarroh bo’lgan. musulmon sharqi mamlakatlarida odam anatomiyasi o‘qitilmagani sababli jarrohlik yaxshi rivojlanmagan bo‘isa ham, ayrim tabiblar yaxshi jarroh bo‘lib yetishganlar. shoh husayn bemorni operasiya qilishda og‘riqsizlantiruvchi modda ishlatgan. operasiya qilishgan joyni tikishda qo‘y ichagidan tayyorlangan tor (ip) ishlatgan. shomiy tabib haqida navoiy bunday deb yozgan edi: “mavlono shomiy avval ruhoniy bo‘lmoqchi edi. ammo u tibbiyotni o‘rgana boshladi va nihoyat tabib bo‘lib etishdi. bu sohada u yaxshi bilim va tajriba orttirdi. bulardan tashqari xuroson va movaraunnaxming boshqa shaharlarida ham o‘nlarcha tabiblar yashagan image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tibbiyotning rivojlanishi"

prezentatsiya powerpoint osiyo xalqaro universiteti temuriylar davrida o‘zbekiston hududida tibbiyotning rivojlanishi temuriylar davridagi tibbiyot alohida bir davr sifatida tibbiyot tarixida muhim o‘rin egallaydi. bu davr tibbiyoti somoniylar va qoraxoniylar zamonidagi ilmiy an’analar bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ularning to‘g‘ridan-to‘g‘ri davomi emas edi. chunki bu ikki sulola orasida mo‘g‘ullar istilosi natijasida yuzaga kelgan og‘ir inqiroz, vayronagarchilik va madaniy turg‘unlik davri mavjud bo‘lib, bir asrdan ortiq davom etdi. mo‘g‘ullar istilosining oqibatlari xiii asr boshlarida mo‘g‘ul-tatar askarlari o‘rta osiyoga bostirib kirib, ko‘plab shahar va qishloqlarni vayron qildilar. ular nafaqat moddiy boyliklarni, balki madaniy merosni ham yo‘q qildilar. kitoblar yoqildi, kutubxonalar va...

Этот файл содержит 22 стр. в формате PPTX (4,5 МБ). Чтобы скачать "tibbiyotning rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tibbiyotning rivojlanishi PPTX 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram