- erkin savdo nazariyalari

PDF 23 pages 1.2 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

2.2 erkin savdo nazariyalari. mutloq ustunlik va nisbiy afzallik nazariyalari 2.3 xeksher-olin modeli, maxsus ishlab chiqarish omillari nazariyasi 2.4 xalqaro savdoning zamonaviy nazariyalari kirish globallashuv jarayoni tufayli tashqi bosimning kuchayishiga qaramasdan mamlakatlarda eng muhim iqtisodiy qarorlar tashqaridan emas, balki milliy hukumatlar tomonidan qabul qilinmoqda. shuning uchun ham jahon xо‘jaligini hamda jahon iqtisodiyotini tahlil etishda sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlarda mavjud iqtisodiy rivojlanish tendensiyalariga hamda xalqaro savdoning klassik nazariyalariga tayanish lozim. shuningdek, xalqaro savdoning klassik nazariyalariga tayangan holda hududlarning rivojlanish tendensiyasiga razm soladigan bо‘lsak, bugungi respublika iqtisodiyotini modernizatsiyalash sharoitida hududlar о‘rtasida tabiiy-demografik, ma’muriy-iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy jabhalardagi tafovutlar yuqoriligicha qolayotgani, qator viloyatlarning bozor munosabatlari qonunlariga haligacha moslasha olmayotgani tufayli hamon suverensiyada turgani kabi muammolar ilmiy izlanishlar uchun muhim tadqiqot obyekti bо‘lib, о‘zbekistonning bugungi kundagi jahon xо‘jaligida tutgan о‘rnini yanada oshirish yо‘lida ilmiy izlanish olib borishga katta turtki bо‘lmoqda. 2.1. merkantilizm iqtisodiy ta’limoti va uning xalqaro savdo nazariyalarining shakllanishidagi ahamiyati xalqaro savdoga oid nazariyalar …

2 / 23

tabi xvi–xvii asrlarda faoliyat kо‘rsatgan. uning eng yirik vakillari ingliz iqtisodchilari tomas man (1571–1641) va uilyam staffordlar (1554–1612) hisoblanishadi. merkantilistlar о‘z nazariyalarida faqat cheklangan miqdordagi boylikka ega bо‘lgan statik qarashlarni qо‘llab-quvvatlaganlar. shu sababdan biron-bir mamlakat boyligining kо‘payishi faqatgina boshqa mamlakatning qashshoqlashishi evaziga amalga oshishi mumkin. demak, boylikning kо‘payishi qayta taqsimot evaziga amalga oshar ekan, har bir mamlakat mustahkam iqtisodiyotga va boshqa davlatlar ustidan hukmronlikni ta’minlab bera oladigan armiya, harbiy va savdo flotidan iborat kuchli davlat qurilmasiga ega bо‘lishi zarur deb hisoblashgan. merkantilistlar iqtisodiyotni ishlab chiqarish, qishloq xо‘jaligi va harbiy koloniyalar sektoriga bо‘lishgan. savdogarlar iqtisodiyotning muvaffaqiyatli faoliyat kо‘rsatishida eng muhim guruh, deb hisoblangan, mehnat esa ishlab chiqarishning asosiy omili sifatida baholangan. mamlakatning boyligi uning ixtiyorida bо‘lgan oltin va kumush bilan belgilanligi sababli tashqi savdo maktabi mamlakat milliy iqtisodiyotini mustahkamlashi uchun quyidagilarga amal qilish lozim, deb hisoblashgan: ♦ tashqi savdoda musbat saldoni ta’minlash – eksportning importdan katta bо‘lishi mamlakatning oltin zaxirasini boshqa …

3 / 23

o aloqalarini taqiqlash va mustamlakalarni xomashyo ta’minotchisiga aylantirish. merkantilistlar g‘oyasiga binoan iqtisodiy tizimda tо‘liq bandlikka erishib bо‘lmaydi. shu sababli xorijdan keladigan qо‘shimcha «oltin qо‘shimcha» ish joylarining yaratilishi, ishsizlik darajasining pasayishi va ishlab chiqarish imkoniyatlarining kengayishiga olib keladi. merkantilistlar xalqaro savdo nazariyasi rivojlanishiga jiddiy ulush qо‘shdilar. ular xalqaro savdoning mamlakat iqtisodiy о‘sishidagi о‘rnini birinchi bо‘lib chuqur tahlil qildilar va uning rivojlanishining muhim modellaridan birini ishlab chiqdilar. 2.1 savol va topshiriqlar 1. merkantilizm g‘oyasining mazmun va mohiyatini yoritib bering. 2. «mutlaq afzallik» nazariyasidagi kamchiliklar nimalardan iborat? 3. mamlakatlarning ishlab chiqarish omillari bilan ta’minlanganligi va ulardan foydalanish darajasi nima? 2.2. erkin savdo nazariyalari. lessafer tushunchasiva raqobat erkinligi «erkin savdo» nazariyasi. merkantilistlarni keskin tanqid qilgan iqtisodchilardan biri adam smitdir (1723–1790). a. smit mamlakatning boyligi u ega bо‘lgan oltin miqdoriga emas, balki uning ishlab chiqarish imkoniyatlariga bog‘liqligini kо‘rsatib berdi. shuning uchun har qanday davlatning bosh vazifasi mamlakat ega bо‘lgan oltin miqdorini oshirish emas, balki xalqaro …

4 / 23

at unumdorligining о‘sishini ta’minlaydi; ■ eksport mamlakat iqtisodiyoti uchun ijobiy omil hisoblanadi, chunki u ichki bozorda sotilmagan ortiqcha mahsulotlarni xorijga sotish imkonini beradi; ■ eksport subsidiyalari ichki soliqlar hisobidan moliyalashtiriladi va ichki narxlarning oshishiga olib keladi. shuning uchun ularni bekor qilishi kerak. lessafer atamasi taxminan 1681 yil fransiyaning kuchli moliya bosh boshqaruvchisi jan-batist kolbert va m. le jendre boshchiligidagi fransuz ishbilarmonlari guruhi о‘rtasida bо‘lib о‘tgan uchrashuvda paydo bо‘lgan. gournay fransiyadagi savdoga qо‘yilgan cheklovlarni olib tashlash va sanoatni tartibga solishni qizg‘in qо‘llab-quvvatladi. kolbert le-gendre nazariyasidan mamnun, u buni о‘zi uchun kattaroq maksimal darajaga solib qо‘ydi: «lessafer et laissez passer» («qо‘y va о‘tkazib yuborsin»). uning shiori ham uzunroq «lessafer et laissez passer, le monde va de lui meme!» («qilaylik va о‘taylik, dunyo о‘z-о‘zidan davom etmoqda!»). garchi gournay о‘zining iqtisodiy siyosat g‘oyalari tо‘g‘risida hech qanday yozma risolalar qoldirmagan bо‘lsa-da, u о‘zining zamondoshlariga, xususan, ham fiziokratlarga, ham lessafer shiori va ham doktrinasini gournayga ishongan …

5 / 23

siz qonunlarni bekor qilish bilan cheklanishni maslahat berishdi». smit lessaferni axloqiy dastur va bozorni odamlarga tabiiy qonunlarning huquqlarini ta’minlash vositasi deb bildi. kengaytirilgan holda erkin bozorlar tabiiy erkinlik tizimining aksiga aylanadi. smit uchun, lessafer «bozorni cheklovchi qonunlarni bekor qilish dasturi, tartibni tiklash va potensial о‘sishni faollashtirish dasturi» edi. gournay hukumat tabiat qonunlariga iqtisodiy faoliyatni boshqarish uchun ruxsat berishi kerak, bunda davlat faqat hayot, erkinlik va mulkni himoya qilishga aralashadi. fransua kuesnay va anne robert jak turgo, baron de laulne gournay g‘oyalarini qabul qildi. kuesnay fransiya qiroli lui xvning qulog‘iga ega edi va 1754 yilda uni lessaferni sinab kо‘rishga ishontirdi. 17 sentabrda qirol don sotish va tashishda barcha bojlar va cheklovlarni bekor qildi. о‘n yildan oshiq vaqt davomida tajriba muvaffaqiyatli bо‘lib chiqdi, ammo 1768 yilda hosil yomon bо‘ldi va nonning narxi shu qadar kо‘tariladiki, savdogarlar eng yaxshi foyda olish uchun donni eksport qilar ekan, ochlik keng tarqaldi. 1770 yilda moliya bо‘yicha …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "- erkin savdo nazariyalari"

2.2 erkin savdo nazariyalari. mutloq ustunlik va nisbiy afzallik nazariyalari 2.3 xeksher-olin modeli, maxsus ishlab chiqarish omillari nazariyasi 2.4 xalqaro savdoning zamonaviy nazariyalari kirish globallashuv jarayoni tufayli tashqi bosimning kuchayishiga qaramasdan mamlakatlarda eng muhim iqtisodiy qarorlar tashqaridan emas, balki milliy hukumatlar tomonidan qabul qilinmoqda. shuning uchun ham jahon xо‘jaligini hamda jahon iqtisodiyotini tahlil etishda sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlarda mavjud iqtisodiy rivojlanish tendensiyalariga hamda xalqaro savdoning klassik nazariyalariga tayanish lozim. shuningdek, xalqaro savdoning klassik nazariyalariga tayangan holda hududlarning rivojlanish tendensiyasiga razm soladigan bо‘lsak, bugungi respublika iqtisodiyotini modernizatsiyalash ...

This file contains 23 pages in PDF format (1.2 MB). To download "- erkin savdo nazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: - erkin savdo nazariyalari PDF 23 pages Free download Telegram