optik aberratsiyalar va ularning tasvirga ta’siri

DOC 278.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1446978787_62048.doc 4 l e £ ) 1 1 )( 1 ( 1 2 1 r r n f - - = l l ) , ( 6 . 18 ) ( 2 cm d d cm f × » ) , ( 12 . 1 ) ( 2 cm d d cm f × » ) /( 2 1 2 1 d f f f f f э - + × = optik aberratsiyalar va ularning tasvirga ta’siri reja: 1. optik o’qdan chetda kuzatiladigan aberratsiyalar va ularni kamaytirish yo’llari 2. kuzatishlar uchun teleskop tanlash. 3. refraktorlar. reflektor va teleskopik tizimlar. 4. ko’zgu ( linzali (katodioptrik) teleskoplar. 5. optik tizimni sozlash va fokusga keltirish. yulduzlar nuqtasimon yorug’lik manbalaridir va teleskopning fokal tekisligida ularning tasviri qancha kichik bo’lsa, tasvirning yorug’ligi shuncha yuqori bo’ladi. biroq teleskopning optik qismlari va sirtlaridan nurlar o’tayotganda va qaytayotganda o’z yo’nalishlarini har xil o’zgartiradi. buning sababi optikada aberratsiya …

uribmiz. aberratsiyalarni kamaytirish yo’llari ishlab chiqilgan. demak, teleskopni shunday yasash kerakki unda aberratsiya tufayli kengaygan yulduz tasviri shu teleskopda yulduzning difraksion tasviridan katta bo’lmasin. tajriba shuni ko’rsatadiki, bu shart bajarilishi uchun ob’ektivdan o’tgan (qaytgan) to’lqin frontni sferadan chetlashishi ( amaldagi nurlanish to’lqin uzunligining to’rtdan (sakkizdan) biridan ( ) oshmasligi kyerak bo’ladi. bu shart reley sharti deb ataladi. bunday shart parabolik ko’zgularda bajariladi (e’tibor bering televizion antenna parabolik antennadir). aberratsiyalar ikki turga bo’linadi: fizik va geometrik. fizik aberratsiya fizik hodisa (muhitning sindirish koefitsenti har xil rangli nurlar uchun har xilligi) tufayli ro’y bersa (mas. xromatik aberratsiya), geometrik aberratsiya har xil optik sirtlardan har xil burchak ostida tushish, sinish va qaytish tufayli ro’y beradi (mas. sferik aberratsiya). ayrim aberratsiyalar faqat optik o’qdan tashqarida kuzatiladi (koma, astigmatizm, distorsiya). a) xromatik aberratsiya linzani sindirish koefitsentini nurning to’lqin uzunligiga bog’liqligi (n( ( 1/() tufayli ro’y beradi. bu yerda ( ko’rilayotgan to’lqin uzunligi, (0 – o’lchanayotgan …

g’i (530.3 nm) nurida suratga olinadi. bitta linzali ob’ektivning xromatik aberratsiyasi unda hosil bo’lgan difraksion gardishchadan kam chetga chiqishi uchun uning fokus masofasi ga teng bo’lishi kerak. bu juda uzun fokusli, demak kam optik kuchga ega, ob’ektiv bo’ladi va u astrofizik tekshirishlarga yaramaydi. ko’pchilik yoritqichlarning monoxromatik nurlanishi (radio va rentgen nurlanish bundan mustasno) kuchsiz, shuning uchun keng (100 nm) spektral diapazonda kuzatishlar bajarishga to’g’ri keladi. bunday hollarda bu har xil rangdagi nurlarni bitta fokusga keltirish maqsadida, har xil sindirish koefitsenti va egrilik radiusiga ega ikkita linzalardan tuzilgan ob’ektiv qo’llaniladi. bu linzalarning biri krondan (shisha navi) ikkinchisi esa, flintdan tayyorlanadi. krondan yasalangan linza musbat va u ikki linzali obektivning oldi tomoniga o’rnatiladi. flintdan (shisha navi) yasalangani esa manfiy linzadir. bunday ikki linzali ob’ektiv qizil va havorang nurlarni bitta fokusga keltiradi va u axromatik ob’ektiv deb ataladi. axromatik ob’ektivning fokus masofasi , ya’ni yakka linzali ob’ektivnikidan 16 marta qisqa va uni astronomik …

olishtirib o’rganamiz. 2.5-rasm. sferik aberratsiyani tushuntirish. parabolik ko’zgudan aks qaytgan to’lqin fronti uchun ko’zguning fokusi gomotsentrikdir, sferik ko’zguniki – bunday emas. shuning uchun sferik ko’zguning optik o’qidan uzoqlashgan sari undan qaytgan parallel nurlar ko’zguga yaqinroq nuqtalarda kesishadi. parabolik ko’zguning sirti parabola deb ataluvchi geometrik egri chiziqni uning o’qi atrofida aylanishi natijasida hosil bo’lgan sirtga o’xshash bo’ladi. parabolik ko’zguga uning o’qiga parallel holda tushayotgan nurlar undan aks qaytadi va fokusida kesishadi. ma’lumki, parabola bu uning fokusidan va direktrisasidan birxil uzoqlikda joylashgan nuqtalar o’rnidir. parabolaga tushayotgan yassi to’lqin frontining o’rni uning direktrisasi bilan ustma ust tushadi. demak, yulduzdan kelayotgan va parabolik sirtdan aks qaytgan parallel nurlar (yassi to’lqin fronti) uning fokusida kesishadi va yulduz tasvirini hosil qiladi. endi sferik ko’zguni parabolik ko’zgu ichiga shunday joylashtiraylikki, ularning optik o’qlari ustma-ust tushsin (2.5-rasmga qarang). ko’zgularning optik o’qi yaqinida ikkala ko’zgudan aks qaytgan (paraksial) nurlar ularning umumiy fokusi f0 da kesishadi. optik o’qdan uzoqda parabolik …

ushayotgan to’lqin frontini o’zgartirish yo’li bilan bartaraf etish mumkin. bu amal sferik ko’zgu oldiga o’rnatiladigan va yassi to’qin frontga hisoblagandek shakl beradigan yupqa linza yordamida bajariladi. bu linza yassi to’lqin frontni shunday o’zgartiradiki u sferik sirtdan qaytgach, linzaning fokusga nisbatan gomotsentrik frontga aylanadi. maksutov teleskopida bunday linzaning bir tomoni kichik egrilikka ega botiq ikkinchisi esa qabariq sitrdan iborat va u menisk deb ataladi. shmidt kamerasida bu linza murakkab shaklga ega. bu linza undan o’tayotgan yassi frontga shunday shakl beradiki, u sferik ko’zgudan qaytgach gomotsentrik frontga aylanadi. sferik linzalarning sferik aberratsiyasi linza sirtlarining egriligini tanlash yo’li bilan kamaytirilishi mumkin. masalan bir tomoni (yoritqichga qaragan) qabariq ikkinchisi tekis linzaning sferik aberratsiyasi kam bo’ladi. yuqorida ko’rilgan axromatik ob’ektivdagi flint linzani qabariq-botiq shaklda yasash yo’li bilan sferik aberratsiyani bartaraf etish mumkin. bunday ikki linzali ob’ektiv endi apoxromat deb ataladi va unda sferik aberratsiya kuzatilmaydi va xromatik aberratsiya kuchsiz bo’ladi. 1. optik o’qdan chetda kuzatiladigan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "optik aberratsiyalar va ularning tasvirga ta’siri"

1446978787_62048.doc 4 l e £ ) 1 1 )( 1 ( 1 2 1 r r n f - - = l l ) , ( 6 . 18 ) ( 2 cm d d cm f × » ) , ( 12 . 1 ) ( 2 cm d d cm f × » ) /( 2 1 2 1 d f f f f f э - + × = optik aberratsiyalar va ularning tasvirga ta’siri reja: 1. optik o’qdan chetda kuzatiladigan aberratsiyalar va ularni kamaytirish yo’llari 2. kuzatishlar uchun teleskop tanlash. 3. refraktorlar. reflektor va teleskopik tizimlar. 4. ko’zgu ( linzali (katodioptrik) teleskoplar. 5. optik tizimni sozlash va fokusga keltirish. yulduzlar nuqtasimon yorug’lik manbalaridir va teleskopning fokal …

DOC format, 278.5 KB. To download "optik aberratsiyalar va ularning tasvirga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: optik aberratsiyalar va ularnin… DOC Free download Telegram