o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati

PDF 20 pages 595.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 595.8 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

30 2-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li reja: 1. mustaqillik arafasida o‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy holati. 2. o‘zbekiston davlat mustaqilligini qo‘lga kiritishi va uning tarixiy ahamiyati. 3. o‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘lini tanlanishi va hayotga tadbiq etilishi. 4. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining qabul qilinishi, uning tarixiy ahamiyati. 1. mustaqillik arafasida o‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy holati o‘zbekiston o‘zining davlat mustaqilligini e’lon qilgan vaqtda mamlakatdagi ijtimoiy-iqtisodiy ahvol o‘ta murakkab edi. quyidagilar uning o‘ziga xos xususiyatlari sifatida namoyon bo‘lar edi: aholining turmush darajasi bo‘yicha o‘zbekiston sobiq sssr tarkibida oxirgi o‘rinlardan birida turar edi; aholining 60%dan ko‘proq asosiy qismi yashaydigan qishloq joylarida industrial rivojlanishning ahamiyatli darajada ortda qolishi sharoitida iqtisodiyotda yirik sanoat shaharlaridagi gigant korxona-monopolistlarning haddan tashqari konsentratsiyasi va ixtisoslashuvi hukm surardi; iqtisodiyotda ma’muriy tarzdagi narxni tashkil etish va resurslarni taqsimlash bilan bog‘liq kuchli nomutanosibliklar kuzatilar edi; mamlakat o‘z davlatchiligining asoslarini yaratish zarurati oldida turardi; og‘ir ekologik …

2 / 20

iz ijtimoiy-iqtisodiy siyosat 80- yillarning oxiriga kelib barcha ittifoqdosh respublikalar qatorida o‘zbekiston aholisining ham yashash sharoitlarini og‘irlashtirib, uni ko‘plab muammolar iskanjasiga solib qo‘ygan edi. jumladan: 1) respublikada demografik vaziyatning murakkabligi. o‘zbekistonda aholining o‘sish sur’atlari ittifoq sur’atlariga qaraganda uch barobardan ziyod yuqori bo‘lganiga qaramay, uzoq yillar davomida sanoat va iqtisodiyotning boshqa tarmoqlarida ish joylarini ko‘paytirish hamda aholining hayot ta’minoti uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish bilan mustahkamlab borilmadi. bu esa odamlar turmush sharoitining yomonlashuvi, ishsizlar sonining ko‘payishi, ijtimoiy mehnat unumdorligi va aholi daromadlarining kamayishi, pirovard natijada xalq farovonligining pasayishiga olib keldi; 2) respublika iqtisodiyotining biryoqlama, haddan tashqari nomaqbul ixtisoslashtirilishi natijasida qishloq xo‘jaligi bilan bir qatorda, sanoatda ham, 31 asosan, xomashyoni birlamchi qayta ishlash tarmoqlari ustunlik qilib, tayyor mahsulot, avvalo xalq iste’moli mollari ishlab chiqaruvchi tarmoqlarning ulushi juda past edi; 3) ishlab chiqaruvchi kuchlar va, avvalo, sanoat ob’ektlari asosan stixiyali ravishda, aniqrog‘i, har xil o‘zboshimchalik, buyruqbozlik bilan qabul qilingan qarorlar asosida, ko‘pincha ilm-fan vakillari, …

3 / 20

edi. o‘zbekiston sobiq ittifoq tarkibida uzoq yillar davomida hukm surgan ma’muriy-buyruqbozlik tizimi ta’sirida faqat xomashyo etkazib berishga asoslangan, qoloq va mo‘rt iqtisodiyotga ega bo‘lib, bu holat respublika aholisi daromadlari va turmush darajasiga ancha keskin ta’sir ko‘rsatdi. bu davrda respublika barcha asosiy iqtisodiy va ijtimoiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha ittifoqdagi o‘rtacha darajadan ham ancha orqada bo‘lib, mamlakatda oxirgi o‘rinlardan biriga tushib qoldi. jumladan, aholi jon boshiga yalpi ijtimoiy mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha ittifoqdosh respublikalar orasida 12-o‘rinni, daromad darajasi, asosiy turdagi mahsulotlarni iste’mol qilish jihatidan eng oxirgi o‘rinlardan birini egallab keldi. aholi jon boshiga milliy daromad ishlab chiqarish bo‘yicha ittifoqdagi o‘rtacha darajadan 2 barobar, xalq iste’moli mollari ishlab chiqarish bo‘yicha 2,5 barobar, sanoatdagi mehnat unumdorligi jihatidan 2,5 barobar, qishloq xo‘jaligidagi mehnat unumdorligi jihatidan esa 2 barobar, aholining o‘rta hisobda go‘sht mahsulotlari, tuxum, sut va sut mahsulotlari iste’moli bo‘yicha 2 barobar orqada qolgan. o‘sha davrda kun kechirish uchun oyiga o‘rta hisobda kamida 85 so‘m zarur …

4 / 20

nish yo‘liga, aholi ehtiyojlarini qondirishga o‘tkazilmagani ijtimoiy ishlab chiqarish tuzilishidagi chuqur nomutanosibliklarda namoyon bo‘ladi (4.3-jadval). 1990-yillarning boshida o‘zbekistonda ijtimoiy ishlab chiqarish tuzilishidagi chuqur nomutanosibliklar ko‘rsatkich miqdori sanoatda tayyor mahsulotning ulushi 50 foiz qayta ishlanmasdan, respublika tashqarisiga chiqarilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotining ulushi 80 foizdan ko‘proq respublikadan olib ketilayotgan mahsulot tarkibida xomashyo, materiallar va chala tayyor mahsulotlar ulushi 65 foizdan ko‘proq respublikaga keltirilayotgan tovarlar tarkibida sanoati mahsulotlari (mashinalar, asbob-uskunalar, engil sanoat, va oziq-ovqat mahsulotlari) ulushi 60 foiz sovet davrining keyingi o‘n yilliklari mobaynida iqtisodiyotni rivojlantirishda xomashyo va chala tayyor mahsulotlar ishlab chiqaradigan va chetga yuboriladigan, mehnatni nisbatan kamroq talab qiladigan xomashyo tarmoqlarini rivojlantirishga ustuvor ahamiyat berilishi ushbu nomutanosibliklarni yanada kuchaytirdi. jumladan, ishlab chiqarishning umumiy hajmida engil sanoatning ulushi keyingi 50 yil ichida 54 foizdan 37 foizga, oziq-ovqat sanoatining ulushi 30 foizdan 14 foizga tushib qolgan, mashinasozlikning ulushi atigi 7 foizga o‘sib, 16 foizni tashkil etgan. shuningdek, iqtisodiyot tarmoqlarini tarkib toptirish va rivojlantirishda …

5 / 20

hga ixtisoslashib, ularning mahsulotlari ham asosan respublikadan tashqariga chiqarishga mo‘ljallandi. mamlakatimiz rahbari tomonidan o‘zbekistonning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlashga alohida e’tibor qaratilib, bu boradagi strategiyaga quyidagi yondashuvlar asos qilib olinishini belgilab berdi: - mintaqamiz taraqqiyotining tarixiy asoslari, oqilona mantiq e’tiborga olinmay, ma’muriy-buyruqbozlik usullari tazyiqi ostida shakllangan qarashlarning hammasiga barham berilishi kerak; - mintaqamiz taraqqiyotining istiqbollariga avvalo respublika aholisining manfaati nuqtai nazaridan qaramoq kerak. 33 respublikani iqtisodiy mustaqillik yo‘liga olib chiqish, uni inqiroz girdobidan chiqarish vazifalarini hal etishda o‘zbekiston resurslari va imkoniyatlariga baho berishga mutlaqo yangicha yondashish zarur edi. bunday og‘ir ahvolning vujudga kelish sabablari sifatida quyidagilarni ko‘rsatish mumkin: - 30-yillarning boshlarida iqtisodiyotga rahbarlik qilishning ma’muriy- buyruqbozlik usullariga zo‘r berilib, o‘zbekistonni, uning ishlab chiqaruvchi kuchlarini rivojlantirishga yaroqsiz yondashuvlarning tobora kuchayib borishi; - respublikaga asosan xomashyo bazasi, sobiq markazdagi sanoat vazirliklari va idoralarining mo‘may xomashyo manbai sifatida qarab kelinishi; - o‘lkaning mahalliy, ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlariga ba’zan etarlicha, ba’zan mutlaqo baho berilmagani, ba’zan esa bu xususiyatlarning …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati"

30 2-mavzu. mustaqil o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati. o‘zbekistonning o‘ziga xos istiqlol va taraqqiyot yo‘li reja: 1. mustaqillik arafasida o‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy holati. 2. o‘zbekiston davlat mustaqilligini qo‘lga kiritishi va uning tarixiy ahamiyati. 3. o‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘lini tanlanishi va hayotga tadbiq etilishi. 4. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasining qabul qilinishi, uning tarixiy ahamiyati. 1. mustaqillik arafasida o‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy holati o‘zbekiston o‘zining davlat mustaqilligini e’lon qilgan vaqtda mamlakatdagi ijtimoiy-iqtisodiy ahvol o‘ta murakkab edi. quyidagilar uning o‘ziga xos xususiyatlari sifatida namoyon bo‘lar edi: aholining turmush darajasi bo‘yicha o‘zbekiston sobi...

This file contains 20 pages in PDF format (595.8 KB). To download "o‘zbekiston respublikasining tashkil topishi va uning tarixiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston respublikasining ta… PDF 20 pages Free download Telegram