ҳуқуқ шакллари (манбалари)

DOCX 8 pages 24.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

10-мавзу: ҳуқуқ шакллари (манбалари) ўқув машғулотининг натижасида талабада ҳуқуқ шакллари (манбалари) тушунчаси ва турлари, ҳуқуқий прецедент: тушунчаси, турлари, ҳуқуқнинг манбаси сифатида норматив-ҳуқуқий ҳужжат, унинг турлари, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг вақт, ҳудуд ва шахсларга нисбатан амал қилиши, ислом ҳуқуқининг асосий манбалари, халқаро ҳуқуқ нормаларини миллий қонунчиликка имплементация қилиш масалалари ва ўзбекистон республикасида ҳуқуқнинг асосий манбалари тўғрисида тушунчалар шаклланади. · ҳуқуқ манбаси деганда нима тушунилади ва унинг турлари нималардан иборат? ҳуқуқнинг манбаси деганда, умумий маънода ҳуқуқни ифода этилиш шакли тушунилади. ҳуқуқий ҳодиса сифатида ҳуқуқнинг манбасини уч хил маънода тушуниш мумкин: моддий маънода – бу жамиятдаги мулкчилик шакллари, моддий шарт-шароитлар, жамият аъзоларининг қизиқишлари ва манфаатлари; мафкуравий маънода – бу турли ҳуқуқий мафкура ва таълимотлар, ҳуқуқий онг; махсусюридик маънода– бу ҳуқуқнинг шакллари. а) ҳуқуқий одат – ҳуқуқнинг энг қадимги манбаларидан бири ҳисбланади. б) ҳуқуқий прецедент – суд ёки маъмурий органнинг ёзма ёки оғзаки қарори бўлиб, бу қарор келгусида барча шунга ўхшаш ишларни кўриб чиқиш ва ҳал …

2 / 8

зоқ давр мобайнида амалда бўлиш натижасида одат тусига кириб, кишилар онгида кўникма бўлиб қолган ҳамда жамиятда ижтимоий муносабатларни тартибга солишда муҳим аҳамиятга эга бўлган ва давлат томонидан маъқулланган одатгина ҳуқуқий одат бўлиши мумкин. савол: ҳуқуқнинг шакли ва манбаси ўртасидаги ўзаро ўхшаш ва фарқли жиҳатларни муҳокама қилинг. · ҳуқуқ манбаларининг ўзига хос хусусиятлари нималарда кўринади? ҳуқуқий прецедент (лот. praecedens - аввалгиси, олдингиси). ҳуқуқий прецедент – суд ёки маъмурий органнинг ёзма ёки оғзаки қарори бўлиб, бу қарор келгусида барча шунга ўхшаш ишларни кўриб чиқиш ва ҳал қилиш учун асос бўладиган намуна нормадир. ҳуқуқий прецедентнинг суд ва маъмурий прецедент шакллари мавжуд. ҳуқуқий прецедентнинг суд прецеденти шакли ақш, австралия, буюк британия, канада ва янги зеландия каби умумий ҳуқуқ амалда бўлган давлатларда ҳуқуқнинг манбаси сифатида кенг қўлланилади. норматив-ҳуқуқий ҳужжат – ваколатли давлат органининг белгиланган тартибда қабул қилган, ижтимоий муносабатларни тартибга солишга қаратилган, умуммажбурий тусдаги қоидаларни ўрнатувчи, ўзгартирувчи ёки бекор қилувчи юридик ҳужжати ҳисобланади. норматив-ҳуқуқий ҳужжат …

3 / 8

давлатнинг мажбурлов кучи ишга солинади. ўзбекистон республикасида ҳуқуқнинг асосий шакли норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳисобланади. шу жиҳатдан олганда, ўзбекистон республикасининг “норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар тўғрисида”ги қонунининг 5-моддасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг қуйидаги турлари кўрсатиб ўтилган: 1) ўзбекистон республикасининг конституцияси; 2) ўзбекистон республикасининг қонунлари; 3) ўзбекистон республикаси олий мажлиси палаталарининг қарорлари; 4) ўзбекистон республикаси президентининг фармонлари, қарорлари ва фармойишлари; 5) ўзбекистон республикаси вазирлар маҳкамасининг қарорлари; 6) вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларининг буйруқлари ва қарорлари; 7) маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари. норматив шартномалар ҳам ҳуқуқнинг муҳим манбаси ҳисобланади. икки ёки ундан ортиқ мустақил ҳуқуқ субъектлари ўртасида тузиладиган ҳамда уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятларини ўрнатадиган, ўзгартирадиган ёки бекор қиладиган битимларга норматив шартномалар дейилади. норматив шартномалар, айниқса, халқаро ҳуқуқда катта аҳамиятга эга. норматив шартномаларнинг қуйидаги турлари мавжуд: субъектларига кўра: икки томонлама ва кўп томонлама; хусусиятига кўра: норма ўрнатувчи ва таъсис этувчи. халқаро шартнома – давлатлар ва халқаро ҳуқуқнинг бошқа субъектлари ўртасида улар учун умумий аҳамиятга эга бўлган ҳамда ўзаро ҳуқуқ ва …

4 / 8

ўнг ўн кундан кейин кучга киради. ўзбекистон республикаси президентининг фармонлари ва ўзбекистон республикаси вазирлар маҳкамасининг қарорлари тегишинча ўзбекистон республикаси президенти ёки ўзбекистон республикаси вазирлар маҳкамаси белгиланган тартибда кучга киради ва улар эълон қилиниши шарт. вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатлари, агар ҳужжатнинг ўзида кечроқ муддат кўрсатилган бўлмаса, ўзбекистон республикаси адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилганидан сўнг ўн кундан кейин кучга киради. вазирликлар, давлат қўмиталари ва идораларининг ўтказилган кундан эътиборан ўн кунлик муддат ичида барча манфаатдор шахслар эътиборига етказилиши лозим. норматив-ҳуқуқий ҳужжатни манфаатдор шахслар эътиборига етказиш норматив-ҳуқуқий ҳужжат матни билан монеликсиз (эркин) танишиш ҳуқуқини таъминловчи ҳар қандай шаклда амалга оширилиши мумкин. ушбу қонуннинг 31-моддасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатнинг орқага қайтиш кучи белгилаб қўйилган. унга кўра, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар орқага қайтиш кучига эга эмас ва улар амалга киритилганидан кейин юзага келган муносабатларга нисбатан татбиқ этилади. қонун, у амалга киритилишига қадар юзага келган муносабатларга нисбатан, агар бу ҳоллар қонунда бевосита назарда тутилган бўлса, татбиқ этилиши мумкин. …

5 / 8

ни қабул қилган орган белгиланган муддат тугагунига қадар ҳужжатнинг амал қилинишини янги муддатга, бошқа ҳодиса юз бергунига қадар узайтириш тўғрисида ёки ҳужжатга муддатсиз тус бериш ҳақида қарор қабул қилиши мумкин. норматив-ҳуқуқий ҳужжат (унинг қисми) қуйидаги ҳолларда амал қилишини тугатади: · норматив-ҳуқуқий ҳужжат (унинг қисми) мўлжалланган муддат тугаганда ёки ҳодиса бошланганда; · норматив-ҳуқуқий ҳужжат (унинг қисми) қонунда белгиланган тартибда конституциявий эмас деб топилганда; · норматив-ҳуқуқий ҳужжат (унинг қисми) ўз кучини йўқотган деб топилганда; · норматив-ҳуқуқий ҳужжат қонунда назарда тутилган ҳолларда бекор қилинганда. норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг шахслар буйича амал қилиши деганда уларнинг ўзбекистон республикасида фуқароларга, фуқаролиги бўлмаган шахсларга, давлат органларига, жамоат ташкилотларига, чет эл фуқароларига тегишлилиги тушунилади. юқорида кўрсатиб ўтилган қонуннинг 29-моддасида норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг шахслар доираси бўйича амал қилиши тартиби белгилаб қўйилган. унга кўра, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг амал қилиши ўзбекистон республикасининг фуқаролари ва юридик шахсларига, агар ўзбекистон республикасининг халқаро шартномасида бошқача қоида белгиланмаган бўлса, шунингдек, ўзбекистон республикаси ҳудудидаги чет эл юридик шахсларига, чет эл …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ҳуқуқ шакллари (манбалари)"

10-мавзу: ҳуқуқ шакллари (манбалари) ўқув машғулотининг натижасида талабада ҳуқуқ шакллари (манбалари) тушунчаси ва турлари, ҳуқуқий прецедент: тушунчаси, турлари, ҳуқуқнинг манбаси сифатида норматив-ҳуқуқий ҳужжат, унинг турлари, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларнинг вақт, ҳудуд ва шахсларга нисбатан амал қилиши, ислом ҳуқуқининг асосий манбалари, халқаро ҳуқуқ нормаларини миллий қонунчиликка имплементация қилиш масалалари ва ўзбекистон республикасида ҳуқуқнинг асосий манбалари тўғрисида тушунчалар шаклланади. · ҳуқуқ манбаси деганда нима тушунилади ва унинг турлари нималардан иборат? ҳуқуқнинг манбаси деганда, умумий маънода ҳуқуқни ифода этилиш шакли тушунилади. ҳуқуқий ҳодиса сифатида ҳуқуқнинг манбасини уч хил маънода тушуниш мумкин: моддий маънода – бу жамиятдаги мулкчилик шакллари, моддий ...

This file contains 8 pages in DOCX format (24.3 KB). To download "ҳуқуқ шакллари (манбалари)", click the Telegram button on the left.

Tags: ҳуқуқ шакллари (манбалари) DOCX 8 pages Free download Telegram