ярим ўтказгичли асбоблар

DOC 151,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403927163_48503.doc s s ³ @ @ , exp ÷ ø ö ç è æ - = kt wi n n n m e r n m p m n m n m n m др u r e r е др r r × = m u ( ) . e p n q j p n др m m + = r ; ÷ ø ö ç è æ = dx dn qd j n n дди r . ÷ ø ö ç è æ - = dx dp qd j p рдиф r ; n t n q kt dn m j m = × ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = . p t p q kt dp m j m = × ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = q kt t / = j t j t ярим ўтказгичли асбоблар ════════════════════════════════════════════ …
2
талувчи бирор рухсат этилган энергия қийматига эга бўлади. энергетик сатҳлар электронлар учун таъқиқланган энергиялар билан ажратилган. улар таъқиқланган зоналар деб аталади. қаттиқ жисмларда қўшни электронлар бир-бирига жуда яқин жойлашганлиги учун, энергетик сатҳларни силжиши ва ажралишига олиб келади ва натижада рухсат этилган энергетик зоналар юзага келади. энергетик зонада рухсат этилган сатҳлар сони кристалдаги атомлар сонига тенг бўлади. рухсат этилган зоналар кенглиги одатда бир неча электрон – вольтга тенг (электрон – вольт – бу 1в га тенг бўлган потенциаллар фарқини енгиб ўтган электроннинг олган энергияси). рухсат этилган зонадаги минимал энергия сатҳи туби (wc), максимал энергия эса шипи (wv) деб аталади. 1.1-расмда ярим ўтказгичнинг зона диаграммаси келтирилган. таъқиқланган зона кенглиги (wт ярим ўтказгичнинг асосий параметри бўлиб ҳисобланади. 1.1 – расм. электроникада кенг қўлланиладиган ярим ўтказгичларнинг таъқиқланган зона кенгликлари (wт (эв) қуйидагига тенг: германий учун – 0,67, кремний учун – 1,12 ва галлий арсениди учун -1,38. диэлектрикларда таъқиқланган зона кенглиги (wт 2 эв, металларда …
3
) ва унинг зона энергетик диаграммаси (б) келтирилган. агар ярим ўтказгич кристалли таркибида киритма умуман бўлмаса ва кристалл панжаранинг тузулмасида нуқсонлар (бўш тугунлар, панжара силжиши ва бошқалар) мавжуд бўлмаса, бундай ярим ўтказгич хусусий деб аталади ва i ҳарфи билан белгиланади. 1.2 - расм 1.2 – расмдан кўриниб турибдики, кремний хусусий кристаллида унинг атомининг тўртта валент электрони кремнийнинг қўшни атомининг тўртта электрони билан боғланиб, мустаҳкам саккиз электронли қобиқ (тўғри чизиқ) ҳосил қилади. 0 к температурада бундай ярим ўтказгичда эркин заряд ташувчилар мавжуд бўлмайди. лекин температура ортиши билан ёки ёруғлик нури туширилганда ковалент боғланишларнинг бир қисми узилади ва валент электронлар ўтказувчанлик зонасига ўтиш учун етарлича энергия оладилар (1.2 б-расм). натижада валент электрон эркин заряд ташувчига айланади ва кучланиш таъсир эттирилса, у ток ҳосил қилишда иштирок этади. электрон йўқотилиши натижасида атом мусбат ионга айланади. бир вақтнинг ўзида валент зонада бўш сатҳ ҳосил бўлади ва валент электронлар ўз энергияларини ўзгартиришларига, яъни валент зонасининг бирор …
4
нинг ҳосил бўлиши ва валент зонасида ковакнинг юзага келиши 1.2 б-расмда мос ишоралар ёрдамида айланалар кўринишида тасвирланган. стрелка ёрдамида электроннинг валент зонасидан ўтказувчанлик зонасига ўтиши кўрсатилган. генерация натижасида юзага келган электронлар ва коваклар ярим ўтказич кристаллида яшаш вақти деб аталадиган бирор вақт мобайнида тартибсиз ҳаракатланадилар, сўнгра эркин электрон тўлиқ бўлмаган боғланишни тўлдиради ва боғланиш ҳосил бўлади. бу жараён рекомбинация деб аталади. ўзгармас температурада (бошқа ташқи таъсирлар мавжуд бўлмаганда) кристалл мувозанат ҳолатда бўлади. яъни, генерацияланган заряд ташувчилар жуфтлиги сони рекомбинацияланган жуфтликлар сонига тенг бўлади. бирлик ҳажмдаги заряд ташувчилар сони, яъни уларнинг концентрацияси, солиштирма электр ўтказучанлик қийматини беради. хусусий ярим ўтказгичларда электронлар концентрацияси коваклар концентрациясига тенг бўлади (ni= pi). n (negative сўзидан) ва p (positive сўзидан) ҳарфлари мос равишда электрон ва ковакка мос келади. киритмасиз ярим ўткзгичда ҳосил бўлган электрон ва коваклар хусусий эркин заряд ташувчилар ва уларга асосланган электр ўтказувчанлик эса – хусусий электр ўтказувчанлик деб аталади. 1.3. киритмали электр ўтказувчанлик …
5
ммада бу жараён электроннинг донор сатҳи wd дан ўтказувчанлик зонасига ўтишига мос келади (1.3 б - расм). киритмали атом мусбат зарядланган қўзғалмас ионга айланади. бундай киритма донор деб аталади. ярим ўтказгичли асбоблар ясашда кўп киритма атомлари киритилади (1 см3 ҳажмга 1014-1018 даражадаги атомлар). хона температурасида киритманинг ҳар бир атоми биттадан эркин электрон ҳосил қилади. коваклар эса хусусий ярим ўтказичлардаги каби кремний атоми электронларининг ўтказувчанлик зонасига ўтишидаги термогенерация ҳисобига ҳосил бўлади. 1.3 – расм. ярим ўтказгич таркибига катта даражадаги донор киритманинг киритилиши эркин электронлар концентрациясини оширади, коваклар концентрацияси эса хусусий ярим ўтказгичдагига нисбатан сезиларли камаяди. эркин заряд ташувчилар концентрациясининг кўпайтмаси n(p ўзгармас температурада ўзгармас қолади ва фақат ярим ўтказгич таъқиқланган зона кенглиги билан аниқланади. шуни ёдда тутиш керакки, т=300 к (хона температурасида) кремнийда np 0,64∙1020 см-3, германийда эса np 4∙1026 см-3. шундай қилиб, агар кремний кристаллига концентрацияси 1016 см-3 бўлган донор киритма киритилса, т=300 к да электронлар ўтказувчанлиги n=1016 см-3, ковакларники …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ярим ўтказгичли асбоблар"

1403927163_48503.doc s s ³ @ @ , exp ÷ ø ö ç è æ - = kt wi n n n m e r n m p m n m n m n m др u r e r е др r r × = m u ( ) . e p n q j p n др m m + = r ; ÷ ø ö ç è æ = dx dn qd j n n дди r . ÷ ø ö ç è æ - = dx dp qd j p рдиф r ; n t n q kt dn m j m = × ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = . p t p …

Формат DOC, 151,5 КБ. Чтобы скачать "ярим ўтказгичли асбоблар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ярим ўтказгичли асбоблар DOC Бесплатная загрузка Telegram