маъруза 4-углеводлар, тузилиши ва вазифаси

PDF 13 pages 371.8 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 13
4-маъруза углеводлар, тузилиши ва вазифаси режа 1.общие сведения об углеводах 2. классификация углеводов 3.моносахариды, олигосахариды и полисахариды 4.биологические функции углеводов. 1. новданинг умумий тавсифи. новдалар тизимининг ҳосил бўлиши 2. куртак ҳақида тушунча. куртакларнинг ҳосил бўлиши 3. новданинг шохланиши. шохланиш типлари 4. шакли ўзгарган новдалар тирик табиатда кенг тарқалган биополимерлардан бири углеводлардир. улар ҳужайра тузилишида ва ҳаѐтий жараѐнларда фаол иштирок этади. углеводлар ўсимлик таркибий қисмининг 80-90 % ини ташкил қилади. ҳайвон ва одам организмида уларнинг миқдори кам бўлади. энг кўп углеводлар жигарда (5-10 %), скелет мушакларида (~0,5 %) ва бош мияда (0,2 %) учрайди. углевод с, н, о атомларидан ташкил топган бўлиб, улар таркибидаги водород ва кислороднинг ўзаро нисбати худди сув молекулаcига ўхшаш, яъни 2:1 бўлади. углеводларнинг таркиби (сн2о)n лардан иборат бўлиб, углероднинг гидрати деган маънони беради. лекин баъзи углеводларнинг тузилиши кўрсатилган формулага мос келмаслиги аниқланган. уларга бундан 100 йил илгари берилган ном тўғри бўлмаса ҳам, фанда шу давргача ишлатилмоқда. ўтган …
2 / 13
рланиши 10 та моносахаридларникидан юқори бўлиб, ўзаро гликозид боғлари орқали боғланадилар. углеводлар вазифаси. углеводлар биосферада тарқалган энг кўп органик бирикмалардир. улар ўсимлик ва ҳайвон организмларида икки катта вазифани бажарадилар:  углеводлар оқсил, нуклеин кислоталар, ѐғлар ва бошқа моддалар синтезида зарур бўлган углерод манбаидир.  организм энергиясининг 70 % и углеводлар ҳисобига ҳосил бўлади. 1 грамм углевод оксидланганда ≈ 16,9 кдж энергия ажралади. углеводларнинг яна бошқа вазифалари ҳам мавжуд :  улар захира вазифасини ўтайдилар, жумладан, крахмал ва гликогин глюкозанинг вақтинчалик сақланадиган депоси ҳисобланади.  целлюлоза ва бошқа полисахаридлар ўсимлик учун мустаҳкам пойдевор ҳисобланиб, улар оқсил, липид билан комплекс ҳолда, биомембрана таркибида структуралик вазифасини бажаради.  гетерополисахаридлар биологик суриткич моддалар бўлиб, уларга ошқозон ичак йўлларида, бурун, қулоқ, бронха ва трахеялардаги шилимшиқ моддалар киради.  углеводларнинг юқоридаги вазифаларидан ташқари, яна специфик вазифалари ҳам бор – гибрид (комплексли) молекулалар, жумладан гликопротеин ва гликолипидларни ҳосил қиладилар. гликопротеинларни ҳужайралар бир-бирини сезишда маркерли, специфик антенналик, қон …
3 / 13
р, кетогексозалар деб аталади: альдозалар c o h кетозалар келтирилган моносахаридлар чизиқли альдоза ѐки кетозалар фишер проекциясининг формуласидир. юлдузчалар билан белгиланган атомларни ассиметрик деб аталиб, бундай атомлар ўзларида тўрт хил атом ѐки гуруҳларни тутадилар. ўзларида ассиметрик углерод атомларини тутган моддалар фазовий изомерияларга-стериоизомерлар ѐки оптик изомерларга эга бўлган бирикмалар бўлади. стериоизомерлар 2n га тенг бўлиб, бу ерда n – ассиметрик атомлар сони. мисол учун, альдогексозанинг умумий формуласи с6н12о6 бўлиб, таркибида тўртта ассиметрик атомлар мавжуд,уларнинг стереоизомерлари 16 ҳолатига эга, шулардан 8 таси d – қаторга, ва яна 8 таси эса l қаторга мансубдирлар. энг оддий моносахарид ҳисобланган глицерин альдегид молекуласида битта ассиметрик углерод атоми бўлиб, у иккита, яъни ўнгга (+) ва чапга (-) бурувчи изомер ҳосил қилади: изомерларнинг ўнг ѐки чапга буриш хусусиятига қараб эмас, балки карбонил (альдегид ѐки кетон) гуруҳидан энг узоқда жойлашган ассиметрик углерод атомидаги н- ва он- гуруҳларининг жойлашишига қараб белгиланади. табиатда учрайдиган моносахаридлар d қаторга мансуб бўлади. h …
4 / 13
йди. уларнинг бу хусусияти моносахаридларнинг яна бошқа шакллари ҳам мавжудлигини билдиради. бу ғоя кейинчалик тажрибаларда тасдиқланган. моносахаридларнинг ҳалқали шакллари улар таркибидаги альдегид гуруҳи билан бирор он- гуруҳи ўртасида ҳосил бўладиган яримацетал боғлар одатда, альдегидлар билан спиртлар орасида борадиган реакциялар натижасида ҳосил бўлади: шунда биринчи углерод атоми билан молекуланинг қуйи қисмидаги атомлар кислород кўприги орқали бирикади ва яна бир қўшимча ассиметрик углерод вужудга келади. h c=o c ohh ch2oh h c=o c ohh h ohc c ohh ch2oh h c=o c ohh ho hc c ohh ch2oh h ohc d-глицерин альдегид d-рибоза d- глюкоза d-галактоза d-манноза h c=o c ohh ho hc c hho ch2oh h ohc h c=o c hho ho hc c ohh ch2oh h ohc ch2oh c=o ch2oh ch2oh c=o c hho h ohc c ohh ch2oh дегидрооксиацетон d- фруктоза r c o h + ho - ch2-r1 r-c oh h o ch2 r1 алдегид спирт яримацеталь с1-с5 …
5 / 13
айнан шу гуруҳ орқали ҳосил бўлади. тоза ҳолдаги -глюкоза сувда эритилган вақтида аввал шу бирикмага хос бўлган нурни солиштирма буриш даражасига тенг бўлади. вақт ўтгандан o ch ch2oh o h c c c c c ch2oh hho oh oh h h ohh h o c c c c c ch2oh hho h oh ho h ohh h o  -d-глюкоза  -d-глюкоза o o h oh h oh oh h h oh h ch2oh пиран  -d-глюкопираноза o o oh ch2oh oh hoh h ch2oh oh  -d-фруктофуранозафуран кейин турғун ҳолатга ўтади. худди шунга ўхшаш  - d глюкоза нурни солиштирма буриш даражаси, аввал +17,5 0 сбўлса, маълум вақтдан кейин +52,5 га тенг бўлади. моносахариднинг бу хусусияти муторатация дейилади. муторатация ҳодисаси моносахаридларнинг турли шакллари борлиги ва улар ўртасидаги мувозанат ҳолатини ифодалайди. юқорида келтирилган моносахаридларнинг структура формулалари, ундаги атомларнинг фазовий жойлашишларини тўлиқ акс эттиролмайди. табиатда пираноз халқалилар текис бўлмасдан, балки турли …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "маъруза 4-углеводлар, тузилиши ва вазифаси"

4-маъруза углеводлар, тузилиши ва вазифаси режа 1.общие сведения об углеводах 2. классификация углеводов 3.моносахариды, олигосахариды и полисахариды 4.биологические функции углеводов. 1. новданинг умумий тавсифи. новдалар тизимининг ҳосил бўлиши 2. куртак ҳақида тушунча. куртакларнинг ҳосил бўлиши 3. новданинг шохланиши. шохланиш типлари 4. шакли ўзгарган новдалар тирик табиатда кенг тарқалган биополимерлардан бири углеводлардир. улар ҳужайра тузилишида ва ҳаѐтий жараѐнларда фаол иштирок этади. углеводлар ўсимлик таркибий қисмининг 80-90 % ини ташкил қилади. ҳайвон ва одам организмида уларнинг миқдори кам бўлади. энг кўп углеводлар жигарда (5-10 %), скелет мушакларида (~0,5 %) ва бош мияда (0,2 %) учрайди. углевод с, н, о атомларидан ташкил топган бўлиб, улар таркибидаги водород ва кислор...

This file contains 13 pages in PDF format (371.8 KB). To download "маъруза 4-углеводлар, тузилиши ва вазифаси", click the Telegram button on the left.