ядровий нурланишларнинг моддалар билан узаро таьсири

DOC 210.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403924620_48440.doc e e e m m e >> ò ^ ^ = d dt f p ò = = d 0 || || dt f p ^ d p j b t 2 = d 2 2 b ze f = ^ j j b ze b b ze t f p 2 2 2 2 2 = = d = d ^ ^ 2 2 4 2 2 2 2 | 1 2 2 1 ) 2 ( 2 b m e z m b ze m p e e e e j j = = d = d ^ e e bdbdxn vn p 2 = bdbdx v p 2 = dx b db m e z n v n e e e e e 2 4 2 | 4 j p = d = d b db m e z n dx de e ион 2 4 …
2
гияли хар хил нурланишлар манбаи ядро емирилиш-лари, реакциялари, зарядли зарралар тезлатгичлари хамда космик нурлар хисобланади. бу нурланишларнинг зарядли ёки зарядсиз, энергияларининг катта-кичик бўлишига караб таъсирлашаётган мухит атомлари билан тур-лича таъсирлашадилар. шунинг учун ядро нурланишларининг моддалар билан таъсирлашувини ўрганиш, таъсирлашувдаги мухитнинг хусусият-ларини (массаси, заряди, зичлиги…) ва нурланишлар хусусиятларини (за-ряди, энергияси, интенсивлиги) аниклаш имкониятини беради. таъсирла-шувга кўра мухит ички тузилиши, мустахкамлиги, таркиби, биологик хусу-сиятларининг ўзгариши, бундан ташкари, нурланишлардан химояланиш ва нурланишларни кайд килишлик имкониятини беради. ядровий нурла-нишларнинг моддалар билан таъсирлашув конунларини ўрганиш ядро фи-зикасининг амалий максадларда кўлланиш асосини яратади. ядро нурланиш зарралари мухит атомлари билан кучсиз, элект-ромагнит ва кучли-ядровий ўзаро таъсир кучлари воситасида таъсирлаша-дилар. зарядли огир зарралар ва гамма фотонлар мухитдан ўтишда таъсир-лашувни асосан электромагнит таъсирлашув билан амалга оширади, куч-ли ядровий таъсирлашувда катнашмайди, чунки киска масофада таъсирла-шади, бундан ташкари, ядрода электронлар z-кадар кўпдир. ядро нурланишлар энергияси (0,01-0,1 мэв дан гэв гача) атомларда электронлар ионизация энергиясидан ((i=13,5z эв) жуда катта бўлгани учун электроннинг …
3
айли йўкотган нурланишга тормозли нурланиш ёки радиацион нурланиш деб аталади. бу нурланишда узлуксиз спектрли гамма нурланиш хосил бўлади. зарядли зарралар энер-гияси жуда катта бўлганда шаффоф мухитдан ўтишда вавилов-черенков нурланишига ўз энергиясини йўкотишлиги мумкин. гамма нурлар ўз энергияларини асосан фотоэффект, комптон эф-фект, электрон-позитрон жуфтини хосил килиш жараёнларига сарфлайди. агар гамма фотон энергияси жуда катта e(>10 мэв бўлганда фотоядро реакцияларини хосил килишлиги мумкин. нейтронларнинг моддалар билан таъсирлашуви мухит атом ядролари билан кучли ўзаро таъсирлашув туфайли рўй беради. зарядланган зарраларнинг мухит билан ўзаро таъсири. ионизация энергия йўкотиш. огир зарядли зарраларнинг мухит билан таъсирлашуви. юкори энергияли огир зарядли зарра мухитдан ўтишда ўз кулон майдони билан атом электронларига таъсир этиб энергиясини ионизация-лашга сарфлайди. бу жараёнда кулон таъсир кучининг узок масофагача таъсирлаша олиш хусусиятига эга бўлганлигидан зарра кўплаб элект-ронлар билан таъсирлашади. мухитга тушувчи зарра заряди ze, массаси м, тезлиги v, электронга якин келиш масофа b бўлсин. ионизация энергия формуласини келтириб чикаришда куйидаги мулохазалардан фойдалана-миз. 1) зарраниннг …
4
алишда электронга берган импульси: (1) бўлади. зарра электронга якинлашганда ва ундан узоклашганда таъсир кучи йўналиши карама-карши бўлгани учун зарра импульсининг параллел ташкил этувчиси нолга тенг бўлади. (2) шунинг учун ионизацияни зарра импульсининг тик ташкил этувчиси вужудга келтиради. ўзаро таъсир вакти (3) заррача томонидан электронни итарувчи кулон кучи (4) электроннинг заррача томонидан олган импульси (5) электроннинг (5) импульсига мос келувчи олган энергияси (6) шундай килиб (6) ифода зарядли зарра траекториясидан b-масофада жой-лашган атом электронининг олган ёки зарранинг электронга берган энер-гиясини ифодалайди. зарядли зарра мухитдан ўтишда траекториясидан b узокликда db калинликда ва dx узунликда жойлашган цилиндр ичидаги барча электронлар билан таъсирлашади (2-расм). муаммоли тажриба. ze b db dx 2-расм. бу электронлар сони бу ерда кў-рилаётган цилиндр деворининг хажми, ne-электронлар концентрацияси. зарранинг барча электронлар билан таъсирлашганда йўкотган энергияси (7) узунлик бирлигида йўкотган зарранинг солиштирма ионизация энергияси: (8) тўла солиштирма ионизация йўкотиш энергиясини топиш учун (8) ифодани таъсирлашув параметри b нинг 0 дан ( …
5
ктронлар ионизациясига катнашмайди. (12) бу ерда - атомда электронларнинг ўртача ионизация энергияси. (электронларнинг атомда ионизация энергияси турли ядро ва турли кобиклар учун турлича ўртача киймат embed equation.3 ) шундай килиб (8) ифодадан (13) (13) ифодадаги ни (11) ва (12) формулалардан фойдаланиб ёзамиз (14) (14) ни (13) га кўйсак солиштирма ионизация йўкотиш формуласи хосил бўлади (15) (15) формулага бор формуласи деб аталади. релятивистик эффектларни эътиборга олсак солиштирма ионизация энергия йўкотиш формуласи: (16) (16) формулага бете-блох формуласи деб хам аталади. бу ерда энергия йўкотиш эрг/см ларда ўлчанилади. солиштирма энергия йўкотиш мухитдан ўтаётган зарра зарядининг квадратига тўгри, тезлигининг квадратига тескари мутаносибда хамда му-хитнинг электронлар концентрациясига хам боглик бўлиб, зарра массаси-га боглик эмас. зарядли зарранинг электронга якин келиш масофаси, яъни таъсирла-шув параметри норелятивистик ёки релятивистик холатларда турлича кийматларга эга бўлишадилар. норелятивистик холат учун якинлашиш параметрининг bmax кийма-тини электроннинг атомдаги ўртача ионизация энергияси тўгри келади-ган киймат танланилди. релятивистик холатда шуни эътиборга олиш лозимки, зарра таъсирлашув …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ядровий нурланишларнинг моддалар билан узаро таьсири"

1403924620_48440.doc e e e m m e >> ò ^ ^ = d dt f p ò = = d 0 || || dt f p ^ d p j b t 2 = d 2 2 b ze f = ^ j j b ze b b ze t f p 2 2 2 2 2 = = d = d ^ ^ 2 2 4 2 2 2 2 | 1 2 2 1 ) 2 ( 2 b m e z m b ze m p e e e e j j = = d = d ^ e e bdbdxn vn p 2 = bdbdx v p 2 = dx b db m e z n …

DOC format, 210.5 KB. To download "ядровий нурланишларнинг моддалар билан узаро таьсири", click the Telegram button on the left.