зарраларнинг тўлқин хоссалари. де-бройль тўлқинлари

DOC 269.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403794436_47410.doc n = h е n 2 2 0 mc c m е + = 0 2 0 0 = = c m е 2 c m k = 2 mc e = c p c mc e × = × = c p h = n c m p = c h p n = l = n = h m p j n p h m h = n = l n n p = w 2 h с ж h × × = p = - 34 10 05 , 1 2 h p h p = l 2 l 2 0 2 1 e e c p - = 4 2 0 4 2 0 2 c m c m c h e e c h - = - = l n n - = - n - = l 0 2 2 2 2 0 …
2
сингдириш. дэвиссон-жермер ва бошқа кўп тажрибаларда зарраларнинг тўлқин табиати ќақиқатан ќам тасдиқланишини кўрсатиш. асосий мақсад: фотон каби, тинчликдаги массаси ноль бўлмаган барча зарралар дуализмга бўйсунишини кўрсатиш; де-бройль тўлқини табиатини универсал формуласи эканлигини, планк дойимийси h ни фундаментал дойимий эканлигини исботлаш. де-бройль тўлқини амплитудасини физик маъносини англаш нақадар қийин эканлигини уқдириш. мавзу қаќрамонлари. виктор луи де бройль (1892-1986)-француз физиги. доспе шаќрида туђилган. квант механиканинг асосчиларидан бири. 1913 йилда париж университетининг филология факультетини битирган. физикани акаси морисдан ўрганган. 31 ёшида моддаларнинг корпускуляр-тўлқин назариясини яратди. де бройль тўлқин функциялари ёки де бройль тўлқинлари физикада унинг номи билан бевосита бођланган. классик ва квант механиканинг кўп соќаларида, физика тарихи ва физика услубияти устида кўплаб мақолалар ёзган. 1929 йилда моддаларнинг тўлқин хусусияти назарияси учун нобель мукофоти билан тақдирланган. оптика бўлимидан биламизки, кўпгина оптикавий ќодисаларни тўлқин нуқтаи назарида туриб тушунтириш осон. масалан, интерференция ёки дифракция каби ќодисалар бу назариядан жуда яхши тушунтирилади. бироқ, иссиклик нурланиш, фотоэффект ва …
3
тота, h-планк дойимийси. ушбу энергияни махсус нисбийлик назариясидаги (9.2) муносабатдан ќам топиш мумкин. фотоннинг тинчликдаги энергияси (9.3) бўлгани учун тўла энергия фақат фотонларнинг кинетик энергияси га тенг бўлади, яъни (9.4) муносабат билан топилади. бироқ классик физика назариясида эса энергияни частота билан бођловчи бирорта ќам формула йўқ. бу ќодиса классик физика учун жуда катта ечиб булмайдиган муаммо эди. бу муаммони ќал этиш учун луи де бройль ќар бир фотон тўлқин жараёни билан узвий бођланган бўлиши керак деган гипотезани илгари сурди. унинг бу гипотезаси фотоннинг тўлқин табиатига оид бўлган гитерференцияни тушунтирди. иккинчи томондан ёруђлик тўлқинларининг импульсга эга эканлигини эйнштейн назарий кўринишда, а.комптон эса тажрибада тасдиқлади. шундай қилиб (9.1) ва (9.3) муносабатлардан ёки (9.5) ни оламиз, бунда - фотон импульси бўлиб (9.6) формула ќосил бўлади. (9.6) формула фотоннинг корпускуляр табиатини характерловчи импульсни фотоннинг тўлқин табиатини ифодаловчи катталик-частотаси (ёки тўлқин узунлик) билан бођлайди. демак (9.6) формулада фотоннинг бир-бирига зид бўлган икки ёқлама хусусияти бўлган …
4
змини назариясини ишлаб чиқди ва бу назариянинг миқдорий муносабатини топди. де бройль ђоясига биноан (9.6) формулани ќаракатдаги исталган заррага қўллаш имкони бўлди. электрон аниқ импульсга (9.7) га эга бўлиши мумкин, бунда m-электроннинг релятивистик массаси, -электроннинг тезлиги (9.7) муносабатдан кўриниб турибдики электронга - частотага эга бўлган тўлқинга характеристика бердик. (9.7) тенгликдан электроннинг тўлқин узунлиги (9.8) га тенг. шундай қилиб электрон тўлқин хоссага эга ва унинг тўлқин узунлиги (9.8) муносабатдан топилади. квант механикада - чизиқни частота ўрнига одатда бурчак частота ишлатилади. шунга кўра h- ни ўрнига ноль дирак томонидан киритилган (хаш чизиқли) доимийлик (9.9) ишлатилади. (9.9)ни эътиборга олсак, у ќолда (9.8) формулани (9.10) кўринишда ёзиш мумкин бўлади. (9.9) ва (9.10) ифодалардаги -тўлқин узунликлар де бройль тўлқин узунлиги дейилади. ќаракатдаги зарралар учун (9.10) муносабатдан бир қатор фойдали муносабатлар келтириб чиқариш мумкин. махсус нисбийлик назариясига кўра релятивистик импульс (9.11) формула билан аниқланади. (9.11) ифодани (9.8) га кўйсак бундан , да ни ќосил қиламиз. худди …
5
ик тўлқин фазода чексиз, зарра эса аксинча фазонинг бирор қисмида жойлашган. бу қарама-қаршилик доимо бордир. мисол. конкрет зарралар учун де-бройль тўлқин узунлигини ќисоблайлик. аввал макроскопик жисм учун де-бройль тўлқин узунлигини ќисоблайлик. футбол коптогини массаси бўлсин ва футболчи бу тўпни тепганда унинг тезлиги етсин. ќаракатдаги копток билан бођланган тўлқиннинг де-бройль тўлқин узунлигини топинг. ечиш: . (–шундай кичик сонки, уни ќеч қандай тажрибадан аниқлаб бўлмайди. энди микро дунё заррасини олайлик. электроннинг тезлиги копток тезлигидай бўлсин, у ќолда электрон билан бођланган бу тўлқин узунликни тажрибада енгил ўлчаш мумкин. 9.2. де-бройль формуласи. де-бройль тўлқинлари де-бройль гипотезасига таяниб ёзилган юқорида келтирилган формулалар (9.17) (9.18) ни де-бройль формулалари дейилади. зарра билан бођланган тўлқин узунлик (9.19) де-бройль тўлқин узунлиги дейилади. оптикадан биламизки тўлқинларнинг энг соддаси-бу югурма ясси монохроматик тўлқинлардир. частотаси га тенг бўлган ясси монохроматик тўлқин (9.20) кўринишга эга. (9.20) ифодага (9.17) ва (9.18) ларни қўйсак, ќаракатдаги зарралар учун (9.21) функцияни оламиз. (9.21) функцияни де-бройль тўлқини дейилади. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "зарраларнинг тўлқин хоссалари. де-бройль тўлқинлари"

1403794436_47410.doc n = h е n 2 2 0 mc c m е + = 0 2 0 0 = = c m е 2 c m k = 2 mc e = c p c mc e × = × = c p h = n c m p = c h p n = l = n = h m p j n p h m h = n = l n n p = w 2 h с ж h × × = p = - 34 10 05 , 1 2 h p h p = l 2 l 2 0 2 1 e e c p - = 4 2 0 4 2 0 2 …

DOC format, 269.0 KB. To download "зарраларнинг тўлқин хоссалари. де-бройль тўлқинлари", click the Telegram button on the left.