autizmli bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash

PDF 13 pages 3.1 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

предметно-развивающая статья. модуль 7_uz.indd alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish 7-dars 2 7-dars. autizmli bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash autizmli bolaning taʼlimga bo‘lgan ehtiyojlari buzilishlarning o‘ziga xos xususiyatlari tufayli boshqalardan farq qiladi. shinam ko‘rgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash autizmli bolaning hayotiy faoliyati uchun qulay sharoitlarni yaratishga yordam beradi, uning hayotiy faoliyati, xatti-harakatlarini tartibga soladi va mttga moslashishiga taʼsir ko‘rsatadi. pedagog muayyan taʼlim ehtiyojlarini hisobga olgan holda taʼlim muhitini moslashtirish orqali bolaga o‘zini muvaffaqiyatli, mustaqil, mttning kundalik hayotiga jalb qilingandek sezishga, har xil faoliyat turlarida ishtirok etishga, tavakkal qilishdan qo‘rqmaslikka va o‘quv jarayonida ham, kundalik vaziyatlarda ham murakkabroq vazifalarni o‘z zimmasiga olishga yordam beradi. (mtt pedagogining kasbiy standarti). 1. maktabgacha yoshdagi autizmli bolalar rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari rivojlanish buzilishlarining quyidagi xususiyatlari autizmli bolalar uchun xos: h kattalar bilan gaplashganda bola nigohini olib qochadi va hech qachon ko‘zga qaramaydi; h tengdoshlari bilan muloqot qilishga qiziqmaydi, boshqa bolalardan uzoq …

2 / 13

uni ismini aytib chaqirganda ko‘pincha javob qaytarmaydi; h bir necha soat davomida minora qurishga, mashina g‘ildiragini aylantirishga, bir xil pazlni yig‘ishga va eʼtiborini boshqa narsaga qaratishga juda qiynalishi mumkin; h kundalik odatlarni bajaradi – ular o‘rgangan sharoit o‘zgarganda autizmli bolalar o‘zlarini noqulay va bezovta his qiladi. xonadagi mebellarni qayta tartiblash, boshqa guruhga o‘tish, tarbiyachini almashtirish kabi o‘zgarishlar bolada tajovuzkor xatti-harakatlarni qo‘zg‘atishi mumkin; h maʼnosiz ravishda bir xil harakatlarni ko‘p marta takrorlaydi, masalan, boshini chayqaydi, yon tomonga tebranadi, barmoqlarini harakatlantiradi; h bolada o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish ko‘nikmalari yo‘q, nima uchun kunda yuvinish, tishni tozalash, kiyinish, kun tartibiga amal qilish kerakligini tushunmaydi; h xatti-harakatlarida o‘ziga nisbatan tajovuzkorlik paydo bo‘ladi, bola o‘zini tishlashi, yuziga urishi mumkin, u biror narsa maʼqul kelmaganda, masalan, atrofda yangi bola paydo bo‘lganda, o‘yinchoqlar almashganda, sharoit o‘zgarganda shunday xatti- harakatlarni namoyon qiladi; h bolaning feʼl-atvoridagi odatlar nafaqat muhit sharoitiga, balki ovqatlar, kiyimlar va o‘yinlarga ham bog‘liq. agar bola nonushtada …

3 / 13

iga xos shartlari bor: umumiy interyer: h bolani o‘rab turgan maydon o‘zgarmas bo‘lishi kerak. bola qayerda nima qila olishi haqida aniq tasavvurga ega bo‘lishi zarur. predmetlarni boshqa joyga ko‘chirish autizmli bolalarning yo‘nalish topishini qiyinlashtiradi; h guruhda tashkillangan maydon autizmli bolaning qiziqishlari va ehtiyojlarini hisobga olishi kerak; h bola foydalanishi mumkin bo‘lgan jihoz va materiallar orasida uning uydan olib kelingan sevimli o‘yinchoqlari, buyumlari bo‘lishi zarur, ayniqsa, uning mtt muhitiga moslashish davrida; h autizmli bolalar xatti-harakatlarining bir xildaligi, barqaror odatiy hayot sharoitlarini saqlashga intilish, muhitdagi eng kichik o‘zgarishlarga qarshilik tufayli guruhdagi predmetlarning doimiy joylashuvini saqlab turish autizmli bola uchun muhim shartdir; h barcha predmetlar, buyumlar va o‘yinchoqlar o‘zining muntazam joyiga ega bo‘lishi kerak. misol uchun, plastmassa kubiklar solingan quti stol yonida, qo‘g‘irchoqlar va piramidalar tokchada turadi, 5 qog‘oz va bo‘yoqlar shkafga, sevimli ayiqcha yashaydigan uycha esa devorga joylashtiriladi; h muhitning doimiyligi autizmli bolaga xavfsizlik hissini beradi, bola o‘zini yanada qulay sezadi. bola …

4 / 13

o‘zi yoqtirgan faoliyatdan boshqasiga o‘tkazish juda qiyin va baʼzan imkonsiz bo‘lgani sababli taqiqlar natija bermasligi, jiddiy kelishmovchilik holati yuzaga kelishi mumkin: bola qaychi xavfli ekanini tushunmasdan uni o‘ynashni xohlaydi, biz esa undan qaychini olib qo‘yolmaymiz. kuch ishlatadigan bo‘lsak, bolada jazavaga tushish xavfi tug‘iladi. shuning uchun bolalar bilan ishlash resurslarida xavfli predmetlar bo‘lishiga yo‘l qo‘ymasdan, bunday holatlarning oldini olishga harakat qilish zarur. 6 autizmli bolani vizual qo‘llab-quvvatlash vositalari: 1. yo‘nalish ko‘rsatuvchi (bola guruhda ishlatadigan narsalarni (stol- stul, shkaf, sochiq ilgich) ko‘rsatish uchun bolaning fotosuratlari yoki belgilangan ranglardan, yotoqxona eshigida uxlayotgan odam tasvirlangan piktogrammadan, “qurilish, konstruksiyalash va matematika” markazida kubiklardan minora qurayotgan bola tasvirlangan piktogramma va boshqalardan foydalanish. 2. kommunikativ (masalan, suv butilkasidagi “chanqoqni qondiring” yorlig‘i, kirish eshigidagi “eshikni oching” yorlig‘i, kiyim shkafning eshigidagi “kiyinish” yorlig‘i va h.k.; 3. 3. ijtimoiy-feʼl atvorga oid. vizual jadval (harakatlar ketma-ketligi algoritmi). (masalan, kiyinish xonasida quyidagi rasmlar ketma- ketligi joylashtirilishi mumkin: bola oyoq kiyimini kiyadi, bola …

5 / 13

gapi va ularning o‘zgaruvchan so‘zlariga munosabat bildirish zarurati). h bola katta miqdordagi axborotni eslab qolishi shart emas. h jarayonning boshlanishi va uning yakuniy natijasini ko‘rish imkonini beradi. h o‘rganiladigan harakatlar algoritmini oldindash ko‘rish tufayli bolaning xavotirini kamaytiradi. h bola vaziyat ustidan nazoratni his qiladi, bu unga ishonch hissini beradi. bolaning niyatlari atrofdagilarga ham maʼlum bo‘ladi, natijada muloqot osonlashadi. 8 h bola o‘ziga bo‘lgan ishonchni his qiladi. vizual ko‘rsatmalar yordamida mustaqillik yanada tezroq va xavfsiz shakllanadi. h o‘qish ko‘nikmalari shakllanadi. agar kartochkalar chapdan o‘ngga qo‘yilsa va rasmlar uni anglatuvchi so‘zlar bilan birga ishlatilsa, o‘qishni o‘rganish kelajakda yanada osonlashadi. vizual jadval bolaga mashg‘ulotda nima qilishi va bu qancha davom etishini tushunish imkonini beradi (kartochkalar olib tashlandi – bitta vazifa bajarildi). samaradorlikni oshirish uchun taymerdan foydalanish ham mumkin. bularning barchasi autizmli bolaga xavfsizlik hissini va sodir bo‘layotgan ijtimoiy vaziyatni tushunish imkonini beradi. jadval bolani tartibga soladi va taʼlim faoliyati davomida muammoli xatti- harakatlarni …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "autizmli bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash"

предметно-развивающая статья. модуль 7_uz.indd alohida ta’limga muhtoj bo’lgan maktabgacha yoshdagi bolalar uchun mavzuli rivojlantirish 7-dars 2 7-dars. autizmli bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash autizmli bolaning taʼlimga bo‘lgan ehtiyojlari buzilishlarning o‘ziga xos xususiyatlari tufayli boshqalardan farq qiladi. shinam ko‘rgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash autizmli bolaning hayotiy faoliyati uchun qulay sharoitlarni yaratishga yordam beradi, uning hayotiy faoliyati, xatti-harakatlarini tartibga soladi va mttga moslashishiga taʼsir ko‘rsatadi. pedagog muayyan taʼlim ehtiyojlarini hisobga olgan holda taʼlim muhitini moslashtirish orqali bolaga o‘zini muvaffaqiyatli, mustaqil, mttning kundalik hayotiga jalb qilingandek sezishga, har xil faoliyat tu...

This file contains 13 pages in PDF format (3.1 MB). To download "autizmli bolalar uchun koʻrgazmali rivojlantiruvchi muhitni tashkillash", click the Telegram button on the left.

Tags: autizmli bolalar uchun koʻrgazm… PDF 13 pages Free download Telegram