қисқарувчан тизимлар биофизикаси

PPT 36 pages 3.3 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.3 MB

File type PPT

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

powerpoint presentation қисқарувчан тизимлар биофизикаси қисқарувчан-ликнинг молекуляр механизмлари доц.раджабова г.ғ. режа: мускул тўқимасининг хусусиятлари мускул тўқимаси саркомерининг тузилиши мушаклар механикаси мускул толаси қисқаришини таъминловчи жараёнлар ҳужайра ҳаракатчанлигининг номушак шакллари рецепция биофизикаси кўзнинг кўриш фаолияти қисқарувчан тизимлар биофизикаси нимани ўргатади? қисқарувчи элементлар структура-сини, мускулларнинг қисқариш фаолия-тининг молекуляр асосларини ва бу жараёнда кимёвий энергия-нинг механик энергияга айланиш қонуниятларини ўргатади. мускул тўқимасининг хусусиятлари мускул тўқимаси эластомер хусусиятга эга бўлиб, таркибига кирувчи биополимерлар ме-ханик ва кимёвий таъсир натижасида ўз узун-лигини ўзгартириш хусусиятига эга. мускул тўқимасининг қисқаришини таъминлови структураси актин ва миозин оқсилидан тузилган. актин молекуляр массаси 50-80 кд атрофидаги бўлиб, молекуласи узунлиги 10 3 а 0 ни ташкил этади. миозин оқсили эса мо-лекуляр массаси 42 кдни, молекула узунлиги 1600 а 0 ни ташкил этиб, скелет мускул тўқи-масининг 60% массасидан иборат. сент-дьердьи томонидан актин ва миозин оқсили мускул тўқи-маси таркибида актомиозин комплекси ҳолида кўрса-тиб берилган. кўриб ўтган комплекс таркибига қис-қариш жараёнида муҳим аҳамиятга эга махсус …

2 / 36

аль кўринишда жойлашган. бунда ингичка толалар актин оқсилидан ташкил топган. йўғон толалар таркиби миозин оқсилидан иборат. миозин молекуласи функционал жиҳатдан икки хил бўлган қисмлари шарнир билан ўзаро боғланган. бу молекуланинг бир қисми йўғон толанинг танасида ва иккинчи қисми унинг ташқи томонида жойлашган. оғир миозинда фаол, актин боғловчи марказ-лар бор. мускул тўқимаси сарко-мерининг тузилиши: а-кўндаланг кесими, б- йўғон ва ингичка ипчалари кесишиш соҳасининг кўнда-ланг кўриниши, в- йўғон ва ингичка ипчаларининг ҳара-кати натижасида сар-комер узунлигининг ўзгариши. мушаклар механикаси мускул толасининг қисқариш жараёнини л.хаксли, ж.хансон ва м.хаксли каби олимлар томонидан яратилган “сирпа-нувчи толалар наза-рияси” тушунтиради. назарияга асосан, актин ва миозин ипчалар қисқариш жараёни вақтида ўзлари қисқа-ришмайди. мускул толаси қисқаришини таъмин-ловчи жараёнлар қуйидагилардан иборат: таъсирот → ҳаракат потенциалининг вужудга келиши → унинг ичкарисига кириб келиши → саркоплазматик ретикулум мембранаси ион каналларининг фаоллашиши натижасида са2+ ионларининг ундан чиқиши ҳамда актин ва миозин толалар атрофига йиғилишии → актин толаларининг миозин толалар оралиғига сирпаниши ва саркомернинг калталашиши …

3 / 36

. интерорецепторларга эса ички органлар ҳолати тўғрисидаги сигнал узатилишини таъминловчи вицерорецепторлар, вестибуляр, ҳаракат таянч тизими рецепторлари киради. қабул қилиш мумкин бўлган адекват таъсирловчилар табиатига кўра эса рецептор қуйидагича тавсифланади механорецепторлар- таъсирловчининг меха-ник энергиясини қабул қилишга мослашган бўлади (тери, таянч ҳакатланиш тизими, эши-тиш ва мувозанатни сақлаш тизими рецептор-лари ва юрак-томир тизими барорецепторлари мисол бўлади); хеморецепторлар- кимёвий омиллар таъ-сирида қўзғалиш хусусиятига эга ва бундай рецепторларга таъм ва ҳид сезувчи сенсор тизим қисмлари мисол бўлади. фоторецепторлар- нур энергиясини нерв импульсига айлантириш хусусиятига эга. бу рецепторларга кўз пардасида жойлашган ёруғ-лик нур кичини ажратиш, ранг кўриш рецеп-торлари киради. терморецепторларнинг – кўп қисми орга-низмнинг терисида жойлашган, ички аъзолар-да, марказий ҳароратга сезгир рецепторлар кириб, улар ҳарорат ўзгаришларига жуда сез-гир реакция кўрсатиш хусусиятига эга. оғриқ рецепторлари – оғриқ натижасида пайдо бўлувчи таъсиротни қабул қилувчи рецепторлар ҳисобланиб, бу сезги барча рецеп-торларга кучли таъсир натижасида ҳам ҳосил бўлади. рецепторлар тузилиш хусусиятига кўра бирламчи сезгир ва иккиламчи сезгир гуруҳларга бўлинади. масалан, …

4 / 36

-симон мускуллар ёрдамида амалга оширилади. тўр пардага тушадиган ёруғлик миқдори, ёй парда мускуллари фаолияти натижасида қора-чиқ катталигининг ўзгартирилиши орқали бошқарилади. кўз тўр пардасида таёқча ва колбача-лар жойлашган бўлиб, уларнинг нурни сезишда ва кўриш фаолиятида аҳа-мияти катта. бу жараёнда таёқчалар ёруғликни яхши сезади, колбачалар эса ранг ажратиш фаолиятини таъминлайди. кўзнинг ёруғликка сезгирлиги ва мослашув механизми қуйидагича амалга ошади: кўз қорачиғи диаметрини ўзгартириш ва ёруғ-лик оқими қийматини кўпайтириш орқали; колбача ва таёқча ҳужайраларини қорамтир пигмент билан экранлаштириш орқали; ёруғликка сезгир ва парчаланмаган моддалар-нинг концентрациясини камайтириш орқали; жисмнинг ёритилганлик даражасига боғлиқ ҳолда кўриш сезгисини ҳосил қилишда қат-нашувчи ҳужайралар сонини ўзгартириши орқали. кўзнинг кўриш фаолияти. ёритилганлик даражаси 10 -7 кд/м2 дан 10 5 кд/м2 гача бўлган интервалда кўзнинг кўриш фаолияти меъёрий ҳолатда амалга ошади. куч-сиз ёритилганлик даражаси, мас-н, қоронғу-ликда кўзнинг тўрсимон томирига 1 сек.да ўртача 100 та фотон таъсир этади ва унинг ўртача 10% таёқча ва колбача ҳужайралари томонидан ютилади, фотонларнинг 90% эса кўзнинг …

5 / 36

қисқарувчан тизимлар биофизикаси - Page 5

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "қисқарувчан тизимлар биофизикаси"

powerpoint presentation қисқарувчан тизимлар биофизикаси қисқарувчан-ликнинг молекуляр механизмлари доц.раджабова г.ғ. режа: мускул тўқимасининг хусусиятлари мускул тўқимаси саркомерининг тузилиши мушаклар механикаси мускул толаси қисқаришини таъминловчи жараёнлар ҳужайра ҳаракатчанлигининг номушак шакллари рецепция биофизикаси кўзнинг кўриш фаолияти қисқарувчан тизимлар биофизикаси нимани ўргатади? қисқарувчи элементлар структура-сини, мускулларнинг қисқариш фаолия-тининг молекуляр асосларини ва бу жараёнда кимёвий энергия-нинг механик энергияга айланиш қонуниятларини ўргатади. мускул тўқимасининг хусусиятлари мускул тўқимаси эластомер хусусиятга эга бўлиб, таркибига кирувчи биополимерлар ме-ханик ва кимёвий таъсир натижасида ўз узун-лигини ўзгартириш хусусиятига эга. мускул тўқимасининг ...

This file contains 36 pages in PPT format (3.3 MB). To download "қисқарувчан тизимлар биофизикаси", click the Telegram button on the left.

Tags: қисқарувчан тизимлар биофизикаси PPT 36 pages Free download Telegram