sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’rtob va sho’rtobli va qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish

DOCX 13 pages 33.4 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.4 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

11-mavzu: sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’rtob va sho’rtobli va qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish. reja: 1. sho’rhok va sho’rhoksimon, sho’rtob va sho’rtobli yerlarni tarqalishi va qisqacha xossalari 2. sho’rhok va sho’rhoksimon yerlarni o’zlashtirish 3. sho’rtob va sho’rtobli yerlarni o’zlashtirish 4. qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish tayanch tushunchalar: sho’rhok tuproqlar, sho’rxoksimon tuproqlar, sho’rtob tuproqlar, sho’rtobli tuproqlar, o’zlashtirilgan yerlar, o’zlashtirilishi mumkin bo’lgan yerlar, o’zlashtirish texnologiyasi, dastlabki ekinlar va asosiy ekinlar agrotexnikasi. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, 9, 10 1. sho’rhok va sho’rhoksimon, sho’rtob va sho’rtobli, gipsli, karbonatli tuproqlar o’zbekiston respublikasining tekislik mintaqasida, yani mirzacho’l, jizzax, sherobod, qarshi cho’llarida, buxoro, xorazm viloyatlarida , qoraqalpog’iston respublikasida keng tarqalgan. bunday tuproqlar och tusli bo’z, taqir va taqirli, o’tloqi –botqoq tuproqlar tarkibida bo’lib, sho’rlanish darajalari sho’rlanish tiplari va tuproq tarkibidagi tkzli qatlamlarning joylashish chuqurligi bilan bir-biridan farqlanadi. sho’rhoksimon tuproqlar ning tarkibida 0,3-2,0 % gacha tuzlar bo’lib, tuzli qatlam yer yuzasidan 30-50 sm dan 70-150 sm gacha chuqurlikdan boshlanadi. …

2 / 13

roqlar meliorativ holatini agrotexnikaviy tadbirlar majmuasini to’g’ri amalga oshirish tufayli yaxshilash mumkin. buning uchun dalalarni tekislash, sho’rlangan sizot suvlarni chiqarib yuborish, zovur-zaxkash tarmoqlarini barpo kilish, tuproq sho’rini yuvish kabi tadbirlardan foydalanish zarur. sho’rlangan bo’z va ko’riq yerlar ikki asosiy bosqichda o’zlashtiriladi: irrigasiya-meliorasiya jihatidan o’zlashtirish - sug’orish va sho’r yuvish tarmoqlarini qurish, ularga suv bog’lash inshootlarini, nov ko’priklar qurish, yerlarni asosli tekislash va boshqalar;xo’jalik jihatidan o’zlashtirish - sho’rini yuvib, ekin ekib qishloq xo’jalik oborotiga kiritish. o’zlashtirish tadbirlari gidromeliorasiya va agromeliorasiya tadbirlar majmuasidan iborat bo’ladi. yerni gidromeliorasiya jihatidan o’zlashtirishda ko’riq yerning cho’kishiga qarshi zarur tadbirlar qo’llash juda muhim. ko’riq yerlar sug’orilgandan keyin namlanib, zichlashishi natijasida cho’kadi. avvalo tuproq ichidagi ming-minglab hashorat va jonivorlar o’tgan yo’llar, o’simlik ildizlarining chirib, o’rni bo’shab qolishi bunga sabab bo’ladi. keyinchalik tuproq-gruntning qavoli joylari kulab tushadi va natijada yer cho’kadi.tuproq tarkibidagi tuzlarning suvda erib ketishi natijasida ham yer cho’kishi mumkin. yer ko’p cho’kkanda katta-katta yorilib, voronka shaklidagi chuqurga …

3 / 13

lami (0-20 sm) o’z joyida saqlab qolinadi. sho’rlangan yerlarni agromeliorativ jihatidan o’zlashtirishda dala ishlarini may oyidan kechiktirmay boshlash, yerga agrotexnikaviy ishlovlar berish kerak. xo’jalik hududidagi ajriq bosgan partov yerlar sho’r yuvishdan oldin ag’dargichi olib ko’yilgan ko’p korpusli plug bilan qirkib olinadi, keyin ular chuqur qilib haydaladi va ishlov beriladi. yovvoyi o’tlardan: oqbosh, olabo’ta, kermak kabi o’tlar yaxshi o’sgan bo’z va ko’riq yerlarni o’zlashtirish boshqa yerlarga qaraganda bir oz farq qiladi. bunday tuproqlar serkovak bo’ladi, uni turli hashorat va jonivorlar ilma-teshik qilib yuborgan, o’simlik ildizlari chirib bo’shagan bo’ladi va xakozo. bunday yerlar yovvoyi o’tlardan tozalanib tekislangach, chuqur qilib haydab, boronalab, mola bostirilgandan keyin yuvilishi kerak. tuproqdagi kovaklarni yo’qotish, suvni sizib ketishini kamaytirish maqsadida tuproq maydalanadi va zichlanadi. shunday qilinmasa, sho’r yuvish vaqtida suv tuzlarni eritib ulgurmasdan, ostki qatlamlarga o’tib ketadi va sizot suvlar sathishi yuqoriga ko’tarilishiga sabab bo’ladi. zichlangan tuproqlarni yuvishda suvning ishqorsizlantirish ta’siri ancha kuchayadi. lekin ustini siyrak yovvoyi o’tlar …

4 / 13

larda me’yor 3000-5000 m3/ga gacha oshiriladi. kuchli sho’rlangan yerlar va sho’rhoklar 5-6 marta yuviladi. yaxshi natijalarga erishish uchun birinchi va ikkinchi; ikkinchi va uchinchi sho’r yuvishlar oralig’idagi davr 1-2 kun bo’lishi kerak, keyingi sho’r yuvishlar oralig’idagi davrni 3-7 kungacha cho’zish mumkin. sho’ri yuvilgan yerlar bahorda yaxshilab boranalanishi lozim. mexanik tarkibi og’ir, kuchli sho’rlangan, katta sho’r yuvish me’yorini talab qiluvchi yerlarni sholi ekish yuli bilan o’zlashtirish foydali. sholi ekilganda sho’r yozning eng issiq, tuproq va suvning eng qizigan vaqtida yuviladi. shunda tuproqdagi tuzlar yaxshiroq va tezroq eriydi. sholi ekib yerni sho’rdan tozalash uchun yetarlicha zovur tarmoqpari mavjud bo’lishi kerak. tuproq - meliorativ sharoitlarga qarab, doimiy zovurlarning chuqurligi 2,5-3,5 m; o’zlashtirishning dastlabki davrida zovurlar oralig’idagi masofa 200-400 m bo’lishi kerak. doimiy zovurlar bilan birga muvaqqat zovurlardan ham foydalanish kerak. shunda tuproq dagi tuzlar birmuncha yaxshi yuviladi. sholi sho’rga uncha chidamaganligidan ekishdan oldin u ekiladigan yerni yaxshilab yuvish zarur. yer 5-10 kun davomida …

5 / 13

rish maqsadida kuzgi arpa ekish mumkin. u ekinlar orasida eng yaxshi o’zlashtirgich hisoblanadi. sho’rsizlantirilgan yerlarni kuzgi shudgor qilib qo’yish, g’o’za va boshqa ekinlar ekishga tayorlab ko’yish lozim. sho’rtob tuproq larni yaxshilash va unumdor qilish uchun singdiruvchi kompleksidagi ortiqcha natriyni chiqarib, kalsiyga almashtirish, tuproq eritmasining ishqoriyligini kamaytirish, fizik xossalarini yaxshilash zarur. tuproqning sho’rtoblanish darajasiga qarab, ularni o’zlashtirish va yaxshilashda turli usullardan, ya’ni agrotexnikaviy, biologik, kimyoviy usullardan foydalanish mumkin. yerni kuyoshda qizdirish uchun shudgor kilib qo’yish, qumlash, gung solish, shuningdek madaniy o’g’itlar solish kabi agrotexnikaviy tadbirlar qo’llaniladi. beda va siderat o’simliklar ekish sho’rtobli tuproqlarni o’zlashtirishning biologik usulidir.o’tlarning ildiz tizimi tuproqqa mexanik jiqatdan ta’sir qilib, uning strukturasini yaxshilaydi. siderat o’simliklar sifatida shabdar yoki arpa ekish mumkin. tuproqni gipslash kuchli sho’rtobli tuproqlarni kimyoviy yo’l bilan o’zlashtirish usuliga kiradi. tuproqqa gips solinganda tuproq singdiruvchi kompleksidagi ma+ va sa++ uzaro qaytma reaksiyaga kirishadi. 2na(sk) + sas04↔sa(sk) + na2s04 tuproqqa singdirilgan natriyning mikdoriga qarab, zarur bo’lgan gips …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’rtob va sho’rtobli va qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish"

11-mavzu: sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’rtob va sho’rtobli va qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish. reja: 1. sho’rhok va sho’rhoksimon, sho’rtob va sho’rtobli yerlarni tarqalishi va qisqacha xossalari 2. sho’rhok va sho’rhoksimon yerlarni o’zlashtirish 3. sho’rtob va sho’rtobli yerlarni o’zlashtirish 4. qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish tayanch tushunchalar: sho’rhok tuproqlar, sho’rxoksimon tuproqlar, sho’rtob tuproqlar, sho’rtobli tuproqlar, o’zlashtirilgan yerlar, o’zlashtirilishi mumkin bo’lgan yerlar, o’zlashtirish texnologiyasi, dastlabki ekinlar va asosiy ekinlar agrotexnikasi. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, 9, 10 1. sho’rhok va sho’rhoksimon, sho’rtob va sho’rtobli, gipsli, karbonatli tuproqlar o’zbekiston respublikasining tekislik mintaqasida, yani mirzacho’l, jizzax, sherobod, q...

This file contains 13 pages in DOCX format (33.4 KB). To download "sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’rtob va sho’rtobli va qumli va qumloq yerlarni o’zlashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: sho’rxoq va sho’rxoqsimon, sho’… DOCX 13 pages Free download Telegram