qishloq xo’jaligida meliorasiya fanini xalq xo’jaligidagi ahamiyati

DOCX 11 стр. 2,7 МБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,7 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

1-mavzu: meliorasiya fanini xalq xo’jaligidagi ahamiyati. qishloq xo’jalik meliorasiyasining hozirgi ahvoli va rivojlanitirish istiqbollari. meliorasiyaning turlari (2 - soat) reja: 1.o’zbekiston respublikasida sug’oriladigan dehqonchilikning tarixi, hozirgi ahvoli va istiqbollari. 2. o’zbekistonda qishloq xo’jaligida olib borilayotgan islohatlar, meliorasiya borasida qonun va qarorlar. 3. respublika bozor iqtisodiyatiga o’tishida meliorasiyadagi o’zgarishlar, meliorasiyani o’zlashtirish obyektlari (tuproq, iqlim, gidrogeologik va gidrologik). respublikaning suv xo’jalik majmuasi va bu sohadagi muammolar, meliorasiyaning turlari.. tayanch tushunchalar: sug’oriladigan dehqonchilik, tuproq, iqlim, gidrogeologik, gidrologik, gidrotexnik meliorasiya, suv xo’jalik meliorasiya, agromeliorasiya, biologik meliorasiya, kimyoviy meliorasiya, mexanik meliorasiya. adabiyotlar: 1, 2, 3,8, 9, 10, 1. qishloq xo’jalik ekinlaridan mo’l va sifatli hosil olish uchun yerning noqulay sharoitlarini meliorasiya qilish yo’li bilan rostlash mumkin. meliorasiya – lotincha –melioratio co’zi bo’lib, «yaxshilash» manosini anglatadi. meliorasiya fani – yerlarning noqulay tabiiy sharoitlarini tubdan yaxshilash, unumdorligini doimo oshirib borish va ulardan samarali foydalanishga qaratilgan fandir. meliorasiya fani tuproqshunoslik, agrometeorologiya, dehqonchilik, o’simlikshunoslik, agrokimyo, gidrologiya, geodeziya fanlari bilan …

2 / 11

angi yerlarni o’zlashtirish. 4.mahalliy joylarning iqlim sharoitini yaxshilash yani shamol va garmselga qarshi kurashish. 5.sel oqimi, ko’chma qumlarga hamda yer ko’chishinioldini olish va qarshi kurash. 6.yer usti, yer osti suvlarini rostlash va ulardan samarali foydalanish usullarni ishlab chiqish. 7.qo’shimcha suv manbalaridan (oqova, chiqindi) foydalanish. demak, meliorasiyaning asosiy vazifasi malum joyning iqlimi , tuprog’i, yer usti, yer osti va sizot suvlar tartibini yaxshilashdan iborat bo’lar ekan. o’zbekiston respublikasi konstitusiyasida tabiiy resurslardan oqilona foydalanish ko’rsatilgan. ushbu talab bo’yicha atrof muhitning ekologik muvozanatini saqlab qolgan holda yer, suv va o’simliklardan oqilona foydalanish zarurdir. tarixiy ma’lumotlarga qaraganda o’rta osiyoda eramizdan oldingi 1x-xsh asrlardayoq sug’orish meliorasiyasi mavjud bo’lgan. bunga misol kilib baqtriya, xorazm, sug’diyona davlatlarida katta sug’orish inshootlari, sug’orish tarmoqlari, suv to’plash inshootlari qurilib foydalanilganligini ko’rsatish mumkin. bu vohalarda yashagan xalqlar faqat sug’orish inshootlarinigina emas, balki ular zovur qazib sizot suvlari sathini pasaytirish, shahar va qishloqlarni toza suv bilan ta’minlash uchun quvurlardan foydalanish yo’llarini ham …

3 / 11

da boshlandi. bu vaqtga kelib meliorasiya bo’yicha ilmiy ishlar bilan shug’ullanadigan turkiston tajriba stansiyasi tashkil etildi. keyinchalik esa mirzacho’l va andijon tajriba stansiyalari tashkil etildi. 1930 yildan keyin esa buxoro, samarqand, xorazm va farg’ona sug’orish tajriba stansiyalari tashkil etildi. meliorasiya fanining rivojlanishiga a.n.kostyakov, l.p.rozov, v.d.jurin, v.a.kovda, v.s.maligin, n.a.besednov, n.f.bespalov, v.i.legastayev, f.raximboyev, k.mirzajonov, h.axmedov va boshqa olimlar katta hissa qo’shdilar. o’zbekistonning respublikasida yangi agrar islohatlarning amalga oshirilishi munosabati bilan qishloq xo’jaligini yildan- yilga yangi texnika, mineral o’g’itlar va o’simliklarni himoya qilish bilan taminlash yaxshilanmoqda, keng miqyosda irrigasiya va meliorasiya ishlari amalga oshirilmoqda. sug’oriladigan yerlardan olinadigan mahsulotlar umumiy qishloq xo’jaligidan olinadigan mahsulotlarning 95 % ni tashkil etadi. shuning uchun sug’oriladigan yerlardan samarali foydalanish, ularni unumdorligini oshirib borish, har bir gektar yerdan kafolatlangan yuqori sifatli, arzon mahsulot olish muhim muammo bo’lib qolmoqda. o’zbekistonda tuproqning sho’rlanishi, botqoqlanishi, eroziyasi, garmsel shamoli va suv ta’minotining pastligi, qumliklarning kuchayishi tufayli sug’oriladigan yerlardagi qishloq xo’jalik ekinlarining hosildorligi taxminan …

4 / 11

tirish, yangi yerlarni o’zlashtirish va boshqa meliorativ tadbirlar dehqonchilikning madaniy saviyasini belgilab beradi. qishloq xo’jaligining iqtisodiy rivojlanishiga asosiy omil bo’ladi. sug’oriladigan yerlardan olinadigan mahsulotlar qishloq xo’jaligidan olinadigan umumiy mahsulotlarning 95% ini tashkil etadi. shuning uchun sug’oriladigan yerlardan samarali foydalanish, tuproq unumdorligini oshirib borish, har bir gektar yerdan kafolatlangan yuqori, sifatli va arzon maxsulot olish eng muham vazifa bo’lib kelmokda. bu vazifalarni hal qilishda meliorasiya fanining ahamiyati juda kattadir. chunki sug’oriladigan yerlarning 55-60% i sho’rlangan va botqoqlangan, 50% i eroziyalangan, 10-12% i gipsli, karbonatli tuproqlardan iborat. shu bilan birga sug’oriladigan yerlar tarkibida juda unumsiz qum va qumloq, toshloq, shag’al tuproqlar keng tarqalgan. yuqorida ko’rsatib o’tilgan yerlardan unumli foydalanish uchun meliorasiya tadbirlari zaruriy omillardir. respublikamizning umumiy yer maydoni 2001 yil 1 yanvardagi malumot bo’yicha 44896,9 ming gektar, shundan sug’oriladigan maydon 4 mln. 273,3 ming gektar yoki umumiy maydonning 9,5 % ni tashkil qiladi, bundan 650 ming gektar aholiga xususiy tamorqa sifatida berilgan. …

5 / 11

umdorligini pasayishiga olib keldi. hozirgi vaqtda o’zbekistonda (2008 y) paxta maydoni 1430 ming gektarni tashkil qilib, uning hosildorligi gektaridan 25,3 sentnerni yalpi hosil 3440 ming tonnani, sug’oriladigan yerlarda (2010 yil) g’alla esa 1310 ming gektarni, hosildorligi 50,2 sentner, yalpi hosil 7330 ming tonnani tashkil etdi. respublikada 1966 yilda kuzgi bug’doy 626,9 ming, shundan lalmikor yerlarda 570,5 ming sug’oriladigan yerlarda 56,4 ming gektar maydonga ekilgan. o’zbekiston respublikasi to’la mustaqillikka erishgandan keyin sug’oriladigan yerlarda kuzgi bug’doy ekiladigan maydonlar kengaytirildi. respublikamizda g’alla yetishtirish (1991 yilga nisbatan 2009 yilda): jami g’alla maydoni 717,5 ming gektardan, 1334,8 ming gektarga yetdi yoki 1,9 barobarga oshdi. sug’oriladigan yerlarda g’alla maydoni 221 ming gektardan , 1131,8 ming gektarga kengaydi yoki 5,1 barobarga ortdi, hosildorlik 22.2 sentnerdan 50 sentnerga yetdi yoki 27,8 sentnerga ko’paydi. jami yetishtirilgan yalpi hosil 879,1 ming tonnadan 6 mln 610 ming tonnadan ziyodroqni tashkil etdi yoki 7,5 barovarga ko’paydi (mahmudov, 2009). qishloq xo’jaligini suvga bo’lgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qishloq xo’jaligida meliorasiya fanini xalq xo’jaligidagi ahamiyati"

1-mavzu: meliorasiya fanini xalq xo’jaligidagi ahamiyati. qishloq xo’jalik meliorasiyasining hozirgi ahvoli va rivojlanitirish istiqbollari. meliorasiyaning turlari (2 - soat) reja: 1.o’zbekiston respublikasida sug’oriladigan dehqonchilikning tarixi, hozirgi ahvoli va istiqbollari. 2. o’zbekistonda qishloq xo’jaligida olib borilayotgan islohatlar, meliorasiya borasida qonun va qarorlar. 3. respublika bozor iqtisodiyatiga o’tishida meliorasiyadagi o’zgarishlar, meliorasiyani o’zlashtirish obyektlari (tuproq, iqlim, gidrogeologik va gidrologik). respublikaning suv xo’jalik majmuasi va bu sohadagi muammolar, meliorasiyaning turlari.. tayanch tushunchalar: sug’oriladigan dehqonchilik, tuproq, iqlim, gidrogeologik, gidrologik, gidrotexnik meliorasiya, suv xo’jalik meliorasiya, agromeliorasiya, ...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (2,7 МБ). Чтобы скачать "qishloq xo’jaligida meliorasiya fanini xalq xo’jaligidagi ahamiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qishloq xo’jaligida meliorasiya… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram