mezolit davri mavzulari

DOCX 18 pages 24.2 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.2 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mezolit davri arxeologiyasi mezolit davri mavzulari reja: 1. mezolit davrining o`rganilish darajasi, xronologiyasi va davrlashtirish. 2. osiyo va yevropa hududlarida mezolit. 3. rossiya va kavkaz hududida mezolit. 4. o`rta osiyoning mezolit davri yodgorliklari. 5. mezolit davri san`ati. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosil qilish imkonini beradi. jahonda ibtidoiy odamlar tarqalishi jarayonidan boshlab, xalqlarning tarixida turli xil murakkab voqealar sodir bo`lgan. ular ibtidoiy to`da davri, ibtidoiy xo`jaliklari va mehnat qurollari, urug`chilik tuzumining vujudga kelishi, xo`jalikning ishlab chiqarish shakllariga o`tilishi, binokorlik va hunarmandchilikning rivojlanishi, ishlab chiqarishda metallning ishlatila boshlanishi, ilk shaharlar va davlatlarning tashkil topishi, antik davri, …

2 / 18

ing tarixini va madaniy taraqqiyotidagi o`ziga xos tomonlari va xususiyatlarini ko`rsatib berishdir. mezolit paleolit davridan keyingi davr bo`lib, u miloddan avvalgi 12-7 ming yilliklarni o`z ichiga oladi. muzlik davrining tugashi paleolitning ob-havosiga nisbatan issiqroq iqlimni shakllantirdi. flora va fauna dunyosi ham bir oz hozirgi hayvonot va o`simliklar dunyosiga yaqinlashdi. mezolit termini yunoncha «mezos» - o`rta va «litos» - tosh degan so`zlardan kelib chiqqan. mezolit davri xix asrning oxirlarida fanga ma`lum bo`ldi. mazkur davrga mansub bo`lgan dastlabki yodgorlik 1887 yilda frantsuz arxeologi d.pet tomonidan maz-d azil g`oridan topilgan va o`rganilgan. mezolit davrining xususiyati, chegarasi va atalishi haqida arxeologlar orasida hozirgacha qizg`in baxslar mavjud. bir guruh olimlar bu davrga qadimgi tosh asrining alohida bosqichi sifatida qarasalar, boshqalari tosh asridan so`nggi bosqichi deb biladilar. ammo keyingi tadqiqotlar tosh qurollar shakli, qo`llanilishi va ishlash texnikasidagi o`zgarishlar va yangi xususiyatlarni aniqlashi natijasida tosh davrining o`rta bosqichi ekanligi e`tirof etildi. mezolit davrining quyi va yuqori chegarasini …

3 / 18

n qoplandi.bu davrda boltiq dengizi va shimoliy yevropa ko`llari hozirgi qiyofaga keladi. muzlik siljishi (muzlik yiliga taxminan 160 metr siljigan.) bilan odamlar ham shimol tomon harakat qiladi. mezolit davriga kelib o`rta osiyoda sigment, trapetsiya va uchburchak shaklidagi mayda qurolchalar – mikrolitlar paydo bo`ladi. bu qurollardan odamlar kesish va o`rish maqsadlarida, pichoq va o`roq sifatida keng foydalanganlar. mezolit davrining eng katta kashfiyoti va yutuqlaridan biri – kamalak va o`qning kashf etilishi edi. kamalak va o`q-inson kashf etgan eng dastlabki murakkab moslama bo`lib, u insoniyatning uzoq davom etgan mehnat tajribasi va zakovatining natijasi bo`ldi. o`q yoyning kashf etilishi mezolit davri ishlab chiqaruvchi kuchlarining o`ziga xos inqilobi edi. avval otiladigan (uloqtiriladigan) qurollar ishlatilar edi. u ma`lum ma`noda jismoniy kuch talab etgan. yangi sharoitda esa ming yillar davomida shakllangan ov madaniyati o`zgaradi. ov ob`ekti ham shunga mos holda o`zgarishi tufayli yangi qurolga ehtiyoj sezila boshlaydi. mezolit davrida kichik hayvonlarning tarqalishi ov usulining o`zgarishiga olib …

4 / 18

hamma qit`alarida hali qadam bosilmagan joylarni o`zlashtirish davridir. bu davrda odam yashaydigan hududlar chegarasi kengayib borgan. mezolit davrida urug` a`zolarining kollektiv mehnati, o`zaro yordamlari ov va baliqchilikning zaruriy sharti bo`lgan. tosh qurollar va o`q-yoy bilan tabiat kuchlari va yirtqich hayvonlarga qarshi yakka holda kurashib bo`lmas edi. kishilar ochdan o`lmaslik, yirtqich hayvonlarga em bo`lmaslik yoki qo`shni jamoalar qo`lida halok bo`lmaslik uchun ov qilish, o`rmonda meva yig`ish, baliq ovlash ishlarini birgalashib bajarishga majbur edilar. kamondan foydalanish ov unumdorligini oshirishi, xo`jalikning yangi shakllarini vujudga keltirishi lozim edi. shunday bo`ldi ham, natijada: - iste`moldan ancha ortiq o`lja topila boshladi; - yarador hayvonlar, tirik hayvon bolalari paydo bo`ldi va ular oziq-ovqat zahirasi sifatida g`amlandi; - hayvonlar birin ketin qo`lga o`rgatila boshlandi. mezolit davri bosqichlari va yodgorliklarini yevropa va markaziy osiyo xususan, o`zbekiston moddiy madaniyat o`rganilishi misolida ko`rib chiqamiz. yevropada mezolit davri 2 bosqichga bo`lib o`rganiladi: 1. ilk mezolit – azill. 2. so`nggi mezolit – tardenula. …

5 / 18

dagi yoriqlarga joylashtirilib qotirilgan), qadamalar (suyak yoki yog`och qurolga qator qilib qadalgan chaqmoqtosh parchalari tizmasi) sifatida ishlatilgan. mezolit davri makonlari arxeologlar tomonidan keng o`rganilgan. yer yuzining turli nuqtalaridan mezolit davri yodgorliklari topilgan. masalan, frantsiyada (maz-d azil), mdh hududlarida - qrimda (murzak koba, zagin` koba), volga bo`ylarida (sobolevo, sknyatino qishloqlari), oka daryosi bo`ylari, ural, boltiqbo`yi hududlarida ko`plab mezolit makonlari tadqiq etilgan. o`rta osiyo hudularida ham mezolit davrida haroratning ko`tarilishi natijasida hayvonot olami va o`simliklar dunyosida o`zgarishlar yuz beradi. qadimgi tosh asrining yirik hayvonlari asta-sekin yo`qolib, ular o`rniga arxar, muflon, tog` echkilari, bug`u, jayron, saygoq, arslon, kabi hayvonlar ko`paya boshladi. shuningdek, o`rta osiyoda issiqtalab o`simliklar – yovvoyi boshoqli o`simliklar va daraxtlar ko`paya boshladi. tabiatdagi bu o`zgarishlar odamlarining turmush tarziga ham ta`sir etdi. bu davrda odamlar pomir, tyanshan tog`lari yon bag`irlarida, kaspiy bo`ylarida, markaziy qozog`istondan turkman-xuroson tog`larigacha bo`lgan erlarda makon quradilar. o`zbekiston hududida mezolit yodgorliklari arxeolog olimlar tomonidan keng o`rganilgan. farg`ona vodiysidagi obishir …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mezolit davri mavzulari"

mezolit davri arxeologiyasi mezolit davri mavzulari reja: 1. mezolit davrining o`rganilish darajasi, xronologiyasi va davrlashtirish. 2. osiyo va yevropa hududlarida mezolit. 3. rossiya va kavkaz hududida mezolit. 4. o`rta osiyoning mezolit davri yodgorliklari. 5. mezolit davri san`ati. tarixni yoritishda va o`rganishda arxeologlar olib borgan tadqiqot ishlarining ahamiyati juda kattadir. so`nggi yillar ichida jahonning, jumladan o`rta osiyoning turli hududlarida ko`plab arxeologik kashfiyotlar qilinib, muhim ma`lumotlar to`plandi. olimlar tomonidan topib tekshirilgan bu yangi ashyolar eng qadimgi va o`rta asrlar tarixi haqidagi bilimlarni kengaytiradi. mazkur manba va ashyolar jahon tarixining qadimgi davr siyosiy-iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jarayonlari haqida to`laroq tasavvurlar hosi...

This file contains 18 pages in DOCX format (24.2 KB). To download "mezolit davri mavzulari", click the Telegram button on the left.

Tags: mezolit davri mavzulari DOCX 18 pages Free download Telegram