ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga xos xususiyatlari

DOCX 5 pages 14.8 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.8 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga xos xususiyatlari 1. perinatal va chaqaloqlik davrida psixofiziologik rivojlanishga xos xususiyatlar haqida umumiy tushuncha. 2. tug’ilish davri inqirozi. «tirilish kompleksi» haqida. 3. gudaklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari). 4. bir yosh inqirozi haqida. 5. ilk bolalik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari. 6. ilk bolalik davrida nutqning rivojlanish xususiyatlari. 7. ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yosh inqirozi. 1. go’daklikdagi psixologik rivojlanish asoslari va xususiyatlari chaqaloqlik (tug’ilganidan boshlab bir-ikki oylikkacha). bola ko’pchilik jonivorlarning bolasiga qaraganda ancha ojiz tug’iladi. u nisbatan cheklangan xulq-atvor, tashqi olamga moslashishning muqarrar-reflektor shakllari jamg’armasiga ega bo’ladi. tug’ma xulq-atvor shakllarining kamligi bola kuchsizligini emas, kuchini tashkil etadi – u deyarli cheksiz aqliy rivojlanish, xulq-atvorning yangi shakllariga ega bo’lishning yangi tajribalarini o’zlashtirish imkoniga sohib bo’ladi. chaqaloq rivojlanishining farqli xususiyatlari shuki, uning analizatorlari faoliyati somatik (jismoniy) harakatlarga qaraganda tezroq shakllanadi. shu asosda munosabat refleksi rivojlanadi va …

2 / 5

oniy imkoniyatlar darajasigacha ko’tarila olmaydi. faqat ijtimoiy muhit va ta’lim natijasidagina bolada insonlarcha his qilish va fikrlashga qodir shaxsiyat shakllanadi. go’daklik so’ngida bolalar kattalarga taqlid qila boshlaydilar. maqsadli harakat va taqlid intensiv rivojlanayotgan intellektdan (aqliy faoliyatdan) dalolat beradi. bola harakatjarayonida, o’zining va boshqalarning harakatlariga taqlid qilib, fikrlashga o’rganadi. 2. ilk bolalik yoshi tavsifi ilk bolalik yoshi (bir yoshdan uch yoshgacha). ko’pchilik psixologlar tug’ilgandan voyaga etgunga qadar insonning psixologik rivojlanish yo’lining o’rtasi 3 yosh deb hisoblashadi. uch yoshlibola o’z-o’ziga xizmat qila oladi, atrofdagi odamlar bilan o’zaro munosabatga kirishishni biladi. bunda u og’zaki muloqot qilishni biladi, unda xulq-atvorning eng oddiy shakllari shakllanadi. bolauch yoshda etarlicha faol va atrofdagilarga tushunarlidir. uning xarakteri va temperamenti xususiyatlari allaqachon namoyon bo’la boshlaydi. l.n.tolstoy shunday deydi: besh yoshdan to mengacha – bir qadam, tug’ilishdan besh yoshgacha – abadiyatdir. ²omiladan tug’ilishgacha – girdobdir, yo’qlikdan homilagacha – mavhumlikdir. bolaning psixik rivojlanishiga to’g’ri yurishga o’rganish sezilarli ta’sir ko’rsatadi. lokomosiya («loko» …

3 / 5

hi uchun asos bo’lib xizmat qiladi. faqat so’z ortida real dunyo obrazlari turgandagina bu so’zning o’zlashtirilishi muvaffaqiyatli kechadi. agar bola, ma’lum bir sababga ko’ra, bu yoshda nutq rivojlanishi uchun zarur shart-sharoitdan mahrum bo’lsa, unda yo’qotilgan imkoniyat o’rnini to’ldirish oxir-oqibat juda murakkab bo’lib qoladi, chunki bu yosh nutq rivojiga nisbatan senzitiv (sezgir)dir: aynan mana shu paytda nutq o’zlashtirilishi ancha samarali kechadi. ilk bolalik yoshi – bolada faol nutq shakllanishi davridir. bir yarim yoshgacha bola 30-40 tadan 100 tagacha so’z o’zlashtiradi, ikkinchi yil oxirida bola 300 tagacha, uchinchi yil oxirida esa 1500 tagacha so’z ishlatadi. nutq rivojlanishi ona tilining tovush xususiyati va grammatik tuzilishini egallashni taqozo etadi. dastlab bola nutqni so’zning umumiy ritmik-melodik (tezlik, ohang) tuzilishini ilib olish yo’li bilan qabul qilsa, ikkinchi yil oxiriga kelib u ona tilining barcha tovushlarini fonematik qabul qiladigan bo’ladi va shu asosda lug’at va so’zlarni to’g’ri talaffuz qilishni o’rganadi. faol nutqning shakllanishi bolaning butun psixik rivojlanishi …

4 / 5

eshitishning mukammallashishi keyingi yillarda ham ro’y beradi. fikrlash rivoji uchun vositali harakatlar juda muhim. vosita bolaning predmet dunyosiga ta’sir qilishiga xizmat qiladi. bola eng katta tajribani kattalar bilan nutqiy muloqot natijasida qabulqiladi. hayotning uchinchi yilida bola aqliy rivojlanishida muhim siljish sodir bo’ladi – ongning belgili (yoki ramziy) funksiyasi shakllana boshlaydi. u bir ob’ekt o’rnini bosuvchi sifatida boshqa bir ob’ektdan foydalanish imkoniyatidan iborat. bunda predmetlar bilan emas, balki ularning o’rnini bosuvchilar bilan harakat amalga oshiriladi. turli belgilar va ularning tizimidan foydalanish – inson psixikasining o’ziga xos eng xarakterli xususiyati. belgilarning har qanday turi (til, matematika ramzlari, surat va musiqada mohirona ifodalangan dunyo va h.k.) odamlar orasidagi muloqot uchun xizmat qiladi, predmet hamda hodisalar vazifasini bajaradi va anglatadi. erta yoshda belgili funksiya dastlab amaliy faoliyat bilan bog’liq ravishda rivojlanadi va faqat keyinchalik so’zlardan foydalanishga o’tiladi. bola va katta yoshdagi odam. ontogenezda kattalar bilan muloqot bolalarda birdaniga paydo bo’ladi, ancha keyin esa bolaning …

5 / 5

a bevosita bog’liqdir. shuni alohida ta’kidlash kerakki, ichki sekretsiya bezlari ishlab chiqargan maxsus gormonlar qonga so’rilib, organizmning jismoniy o’sishini belgilaydi. chaqaloqning g’oyat jadal sur’atlar bilan o’sishi shu davrning o’ziga xos xususiyati bo’lib, uning o’ishiga ta’sir etuvchi omillar ovqat, sof havo, quyosh nuri, nafas olish, parvarish va hokazolar. odatda chaqaloqning nerv faoliyati shartsiz va shartli reflekslar ta’sirida vujudga keladi. shartsiz tug’ma reflekslar bolaning tug’ilishi arafasida etarli darajada etilishi sababli unda qon aylanish, nafas olish, ovqat hazm qilish, siydik chiqarish singari eng muhim vegetativ funktsiyalar amalga oshadi. masalan qorni och chaqaloqlar labiga biror narsa tegishi bilan unda emish harakativujudga kelib, so’laklari oqa boshlaydi. bu ovqatlanishning shartsiz refleksi deyiladi. bolada taassurot olish ehtiqji paydo bo’lishi bilanoq, orientir refleksi bilan aloqa o’rnatadi, hissiy ilish organlarining tayyorlik darajasiga muvofiq mavjud ma’lumotlarni qabul qiladi va shu jarayonda o’zini ham rivojlantiradi. chaqaloqning ko’ruv va eshituv apparati dastlabki kundanoq ishga tushsa ham, ular hali etilmagan bo’ladi. shu sababli …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga xos xususiyatlari"

ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga xos xususiyatlari 1. perinatal va chaqaloqlik davrida psixofiziologik rivojlanishga xos xususiyatlar haqida umumiy tushuncha. 2. tug’ilish davri inqirozi. «tirilish kompleksi» haqida. 3. gudaklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari). 4. bir yosh inqirozi haqida. 5. ilk bolalik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari. 6. ilk bolalik davrida nutqning rivojlanish xususiyatlari. 7. ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yosh inqirozi. 1. go’daklikdagi psixologik rivojlanish asoslari va xususiyatlari chaqaloqlik (tug’ilganidan boshlab bir-ikki oylikkacha). bola ko’pchilik jonivorlarning bolasiga qaraganda ancha ojiz tug’il...

This file contains 5 pages in DOCX format (14.8 KB). To download "ontogenezning ilk bosqichlarida insonning psixik rivojlanishiga xos xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ontogenezning ilk bosqichlarida… DOCX 5 pages Free download Telegram