материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари

DOC 44.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403854692_47689.doc материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари режа: 1. конструкция элементлари хакида тушунча. 2. метариаллар каршилигида кабул килинган чекланишлар 3. ташки кучлар ва уларнинг классификацияси. кандай машина ёки иншоат курилмаси, курувчи ва инженер олдида унинг кисмларини мустахкамлигини, ортикча деформацияланмаслигини ва устифорлигини таъминлаш масаласи туради. бунинг учун машина ва иншоат кисмлари маълум материалдан тайёрланган булиб, ташки кучга лойик даражада кесим улчамларига ва шаклларига эга булиши керак. мастахкамлик - кисмнинг ташки куч таъсиридан емирилишга (синиш, узилиш, кискариш) каршилик курсатиш кобилиятидир. деформация деб, жисмларнинг ташки куч таъсиридан уз размер ва шаклларини узгартиришига айтилади. у эластик ва пластик (колдик) булади. агар жисм ташки куч таъсиридан озод этилганида узининг олдинги холатига тамомила кайтса эластик, тамомила кайтмаса колдик деформация дейилади. деформация машина ва иншоат кисмларида иш даврида содир булиб, у жуда кичик микдодир. уни махсус приборлар (тензометр) ёрдамидагина куриш мумкин. деформацияни урганиш машинасозликда энг зарур булган масалани ечишни, яъни машина кисмларини парчаланиш …
2
ани ва техникасининг ривожида катта ахамиятга эга. техниканинг ривожида ¤рта осиё олимларидан машкур абу али ал хусайн ибн абдуллох ибн синонинг (980-1087) «акл мезони» асарида келтирилган оддий системалар, яъни чигириклар, ричаглар, блоклар, винтлар ва поналардан тузилган механизмларнинг кисмларини мустахкамлик хисоби, ишлаш принципи ва ясаш методининг баён этиши, абу юсуф ал-хоразмий (х аср) нинг «илмларнинг калити» номли китоби исмоил ал жозоирнинг (xii – xiii аср) «инженерлик механикасини билиш» китоб материаллар каршилиги фанини фан сифатида танилишига туртки булганлигини куриш мумкин. кегинчалик италъян олими леонардо да винчи материаллар ва уларнинг мустахкамлиги тугрисида фикр юритган ва тажрибалар утказган. лекин куп вактгача кенг оммага таркалмаган. «материалларнинг мустахкамлиги туірисида» ги китоб 1638 йили итолъян олими галилео голилей томонидан ёзилди. материаллар каршилиги фанининг ривожланишига xyiii асрда р.гук, я.бернулли, сен венан, л.эйлер, м.в.ломоносов, xix асрда рус олимларидан д.и.журовский, ф.с. ясинский; хх асрда ¤збекистон олимлари х.а.рахматулин, м.т.урозбоев, х.х.усмонов, ходжаев, к. мансуров, т.рашидов ва бошкалар уз хиссаларини кушганлар. конструкция элементлари …
3
уч таъсир этганда эгилишга ишлайдиган брусга балка дейилади. (2 – 2 шакл, а) пластинка деб, битта улчами колган икки улчамига нисбатан жуда хам кичик булга ясси катик жисмга айтилади. (2 – 1 шакл, б). эгри пластинкага кобик дейилади. машина ва иншоот кисмларини кутариб туриш учун хизмат киладиган ёстикчаларга таянчлар дейлади. таянч уч хил булади. 1. шарнирли кузгалмас таянч. 1 – 2 шакл, б. 2. арнирли кузгалувчи таянч. 1 – 2 шакл, в. 3. кистириб тиралган таянч. 1 – 2 шакл г. метариаллар каршилигида кабул килинган чекланишлар (гипотезалар). материаллар каршилигида хисоблаш талаб этилган конструкция элементлари кандай тайёрланган булмасин, унинг физикавий, механикавий хоссалари бир хил булмайди ва орасида бошка жинс материаллар ва баъзи бушликлар булиши мумкин. материаллардаги бу камчиликлар уни мустахкамлигига, деформацияланишига таъсир килиб, уни хисобга олиш, хисоб формулаларини мураккаблаштиради. ¥исобни соддалаштириш максадида материаллар каршилигида бир канча чекланишлар (гипотезалар) кабул килинган. 1.конструкция материали бир жинсли ва яхлит орасида бушлик йук, яъни бутун …
4
а куйилган хар хил йуналишдаги кучлардан хосил булган зурикиш умумий зурикишни беради деб каралади. 5.сен-венан принципи гипотезаси. бу принципга асосан текширилаётган кесимнинг деформацияси ва зурикиши шу юзадан маълум даражада узокликда жойлашган ёйилган кучнинг таъсир характерига боглик эмас. шунинг учун уни битта тенг таъсир этувчи кучга келтириб олинади. у вактда масаланинг ечими анча енгиллашади. ташки кучлар ва уларнинг классификацияси. кисмга таъсир килувчи нагрузка, куч ёки жуфт куч тарзида ёйилган ёки бир нуктага куйилган булиб, ташки куч деб аталади. (1-5 шакл). умуман нагрузка бир нуктага куйилган булмай, озгина булса хам юзага таъсир этади. масалан, трамвай гилдирагининг изга босими нуктага куйилган куч тарзида олинади, вахоланки, у изнинг ва гилдиракнинг биргаликда деформацияланиши натижасида юзача хосил килиб, шу юзача оркали изга кундаланг куч тарзида таъсир этади. автомабил газ таксимлаш механизмининг кулачаги хам толкател билан худди шундай куч остида харакат килади. стропила балкаси (курилишда) томга ёпилган тунука, бетон, шиферлар ва ёккан корлар натижасида ёйилган юк таъсирида …
5
тик куч таъсирида деб каралади. катта тезликда узгарадиган ёки узгарувчан тезликда харакатланадиган нагрузкага динамик нагрузка дейилади. (зарбли нагрузка, инерция кучи).

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари"

1403854692_47689.doc материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари режа: 1. конструкция элементлари хакида тушунча. 2. метариаллар каршилигида кабул килинган чекланишлар 3. ташки кучлар ва уларнинг классификацияси. кандай машина ёки иншоат курилмаси, курувчи ва инженер олдида унинг кисмларини мустахкамлигини, ортикча деформацияланмаслигини ва устифорлигини таъминлаш масаласи туради. бунинг учун машина ва иншоат кисмлари маълум материалдан тайёрланган булиб, ташки кучга лойик даражада кесим улчамларига ва шаклларига эга булиши керак. мастахкамлик - кисмнинг ташки куч таъсиридан емирилишга (синиш, узилиш, кискариш) каршилик курсатиш кобилиятидир. деформация деб, жисмларнинг ташки куч таъсиридан уз размер ва шаклларини узгартиришига айтилади...

DOC format, 44.5 KB. To download "материаллар каршилиги фанининг асосий вазифалари", click the Telegram button on the left.