mikroelementlarning fiziologik ahamiyati
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇
![___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ himoya qilingan sana _____________ baho natijasi _____________________ komissiya raisi: _____ __________ imzo fish a’zolari: 1. ______________________ 2. _______________________ 3. _______________________ mikroelementlar bo'yicha tadqiqotlarning amaliy ahamiyati o’simliklаr tаnаsidа аsоsiy оzuqа elеmеntlаridаn tаshqаri judа ko’p mikrоelеmеntlаr dеb аtаluvchi kimyoviy elеmеntlаr hаm uchrаydi. bu elеmеntlаr to’qimаlаrdа оz bo’lsа hаm yuqоri biоlоgik fаоllikkа egа. ulаrning hаr biri mа’lum fiziоlоgik funksiyalаrni bаjаrаdi. shuning uchun birоr mikrоelеmеntni bоshqаsi bilаn аlmаshtirib bo’lmаydi. o’simlikdа ulаrning miqdоri 0,001-0,00001% gаchа bo’lishi mumkin. ulаr tuprоqdа, suvdа, tоg’ jinslаridа vа bаrchа tirik оrgаnizmlаrdа mаvjud. tuprоqdа mikrоelеmеntlаr ikki xil: 1)o’zlаshtirilmаydigаn, 2) o’zlаshtirilаdigаn shаkldа bo’lаdi. 1-rasm k.a.timiryazov mikroelementlar organizmlarda past konsentratsiyalarda (odatda foizning mingdan bir qismi yoki undan kam) mavjud bo'lgan kimyoviy elementlardir. rux, mis, mishyak, marganets, bor, ftor, vanadiy, brom, molibden, selen, radiy va boshqalar mikroelementlardir.[1,2] mikroelementlarning yetishmasligi o’simliklarning qator kasalliklarini keltirib chiqaradi. tegishli mikroo’g’itlardan foydalanish kasallikning oldini olibgina qolmay, balki ancha yuqori va sifatli hosil olishga olib keladi. mikroelementlarning ijobiy ta’sir …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_I7ZrjIv.webp "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati - Page 2")
![irda odam ham, hayvon ham, o’simlik ham yashay olmaydi. 1872-yilning 29-yanvarida rus olimi k.a. timiryazov peterburg tabiatshunoslari majlisida “ o’simlik hayotida ruxning ehtimoliy ahamiyati” degan mavzuda so’zga chiqadi. olim tarkibida temir tuzlari bo’lmagan eritmada o’stirilgan bir nechta tup makkajo’xori o’simligi ustida olib borilgan o’z tajribasini ta’riflaydi. bunday muhitda o’simlik bargi so’lib, sarg’ayib qolgan. shundan keyin timiryazov bir o’simlik bargini temir tuzi eritmasi bilan, ikkinchi o’simlik bargini rux tuzi eritmasi bilan ho’llagan. natijada eritmalarga tushirilgan har ikki yaproq ham yashil rangga bo’yalgan. tajriba natijalari o’simlik hayotida rux va temirning rolinigina ko’rsatibgina qolmadi. natijalar o’simlikka turli kimyoviy elementlarning zarurligini va bularning ozginagina miqdori o’simliklarning holatiga kuchli ta’sir etishini ko’rsatdi. mikroelementlar to’g’risidagi fan asta-sekin rivojlanib bordi. k.k. gedroys mikroelementlarning ba’zi o’simliklarning hosilini oshirish xususiyatiga ega ekanligini aniqladi. f.v. chirikov bug’doy hosilini hatto 2—3 martaga ko’paytirishga erishdi.[3] hozirgi kunga kelib, o’simliklar tarkibida kimyoviy elementlardan 74 tasining mavjudligi aniqlangan bo’lib, shulardan 16 tasi o’simliklar uchun …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_1O4GAxb.webp "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati - Page 3")
![, marganes 0,502 kg, mis 0,0053 kg, rux 0,0188 kg, kobalt 0,002 kg. bor, marganes, rux, molibden, kobalt, yod va boshqalar o’simlik organizmining 100000 dan bir va hatto undan ham kam ulushini tashkil qilganidan ular mikroelementlar deb atalgan.[3.4] tuproqda va yaylovlarda kobalt yetishmasligi esa “sxotka” kasalligini keltirib chiqaradi. hayvonlarning yungi to’kila boshlaydi. tuproqda mis bo’lmaganda esa, qo’y va qora mollarning kasallanishi, o’simliklarning hosilining keskin kamayib ketishi ilmiy jihatdan isbotlangan.[3.4] mikroelementlar fotosintez, nafas olish va boshqa bir qancha jarayonlarda bevosita ishtirok etadi. shu sababli ham ular o’g’it sifatida tuproqqa solinganda, ekinlarning hosildorligini oshiribgina qolmay, larning sifatini ham yaxshilaydi, shuningdek hosil shoxlarini shakllanishini, shonalash, gullash va hosilni erta pishib yetilishini tezlashtiradi.bor tanqisligida gullar soni keskin kamayadi, shona va tugunchalar to’kiladi, poya hamda ildizning o’sish nuqtalari shikastlanadi. bor hujayradagi suv miqdorini ko’paytiradi, oqsil va uglevod almashinuv jarayonini tezlashtiradi. bu qand moddalarini o’sish nuqtalari va mevaga borishini tartibga soladi. o’simliklarning qurg’oqchilikka bardoshini oshiradi. bor …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_dLFZihS.webp "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati - Page 4")
![rda bor tanqisligining quyi chegarasi turlicha bo’ladi, bu ko’rsatkich qora tuproqlarda 0,3—0,6 mg/kg, bo’z tuproqla rda 0,45—2 mg/kg dan past bo’lganda borli o’g’itlar qo’llash lozim. borli o’g’itlarni qo’llash natijasida zig’ir (tola) va paxtadan gektariga 2—3 sentnergacha qo’shimcha hosil olish mumkin. qand lavlagi hosildorligi 45 sentnerga oshib, tarkibidagi qand moddasi 0,3—2,1% ga ko’payadi.[3.4]agarda tuproq tarkibida bor moddasi bo’lmasa, o’simlik yoshlik davridayoq o’sishdan to’xtaydi. o’simliklarda bor moddasining yetishmasligini uning tashqi ko’rinishidan ya’ni, o’simliklarning sekin o’sishidan, yosh poya va yaproqlarning mo’rtlasha boshlashidan dukkakli o’simliklar ildiz tuganaklarining zaiflashganligidan bilish mumkin. bu hoi o’simliklarda oziqa moddalari harakat qiladigan yo’llar faoliyatining buzilishiga bog’liqdir. bor hamma elementlarga bir xil miqdorda zarur emas. tarkibidagi borning miqdoriga qarab, ular bir biridan kuchli farq qiladi. arpa, bug’doy, tariq, suli, makkajo’xori kabi bir pallali o’simliklarda bor juda kam bo’ladi, ikki pallali o’simliklarda esa juda ko’p bo’ladi. o’simlik tarkibida bor qanchalik ko’p bo’lsa, u borning yetishmasligini shunchalik tez sezadi. oʻsimliklarning kimyoviy tarkibi …](https://cdn.faylhub.uz/previews/pages/preview_skHtU0r.webp "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati - Page 5")
About "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati"
mavzu: mikroelementlarning fiziologik ahamiyati oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim ,fan va innavasiyalar vazirligi mirzo ulugʼbek nomidagi oʻzbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti 5410100-biologiya (turlar bo’yicha )yo’nalishi kechki bo’lim 4-kurs talabasi astanakulova maftunaning o’simliklar fiziologiyasi fanidan yozgan kurs ishi ilmiy rahbar : katta o’qituvchi x.ya. azizov toshkent 2024 mikroelementlarning fiziologik ahamiyati reja: 1. kirish 2. mikroelementlar bo'yicha tadqiqotlarning amaliy ahamiyati 3. oʻsimliklarning kimyoviy tarkibi 3.1. temir moddasining fiziologik ahamiyati 3.1.1 temir moddasining yetishmasligi 3.2 marganets moddasining fiziologik ahamiyati 3.2.1 marganets moddasining yetishmasligi 3.3 mis moddasining fiziologik ahamiyati 3.3.1 mis moddasining yetishm...
This file contains 34 pages in DOCX format (6.5 MB). To download "mikroelementlarning fiziologik ahamiyati", click the Telegram button on the left.
DOC
PPTX
PPTX
DOC
DOCX
DOCX
PPT
PPTX
PDF
DOCX
PPTX
PPTX