yorug’lik nurining tabiati

DOCX 9 pages 24.6 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.6 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: yorug’lik nurining tabiati. reja: 1. yorug’lik dispersiyasi. normal va animal dispersiyalar. 2. yorug’likning qutiblanishi. tabiiy va qutiblangan yorug’lik. 3. yorug’likning sochilishi. chiziqlimas optika elementlari. yorug’lik dispersiyasi. normal va animal dispersiyalar. moddalar sindirish korsatkichning yorug’lik tolqin(chastotasiga) bog’likligi dispersiya deb ataladi. chastota ortishi bilan moddaning sindirish korsatkichi ham ortsa, ya’ni bu moddadagi yorug’likning dipersiyasi normal dispersiya deyiladi. agar chastota ortishi bilan moddaning sindirish korsatkichi kamaysa, u holda bunday dispersiya anomal dispersiya deyiladi. bazi moddalarda ham normal ham anomal dispersiya kuzatiladi. dispersiyaning elektron nazaryasi. yorug’likning elektromagnit tolqin, modda tuzilishini esa electron nazarya asosida tasavvur qilish yetarli. elektron nazarya asosan jism elektronlar va ionlarda tashkil topgan. ular yorug’lik tasirida tebranma harakatga keladi. elektromagnit tolqin jismdan o’tayotganda e-zaryadli har bir elektronga elektr kuchi va loren kuchi tasir qiladi: f=fe+f=-ee+e9b f=-f=-ef0 eo ning ampulatuda qiymati ,w- tolqinning siklik chastotasi. birinchi yaqinlashishda kuch faqat eng tashqi elektronlarni siljitadi deb hisoblash mumkin. lekin bu elektron bilan atomning …

2 / 9

bilan ortishidir. adabiyotlar. 1. ahmadjonov o. i., fizika kursi, 3 t. o’qituvchi 1998 2. trofimova t. i., kurs fizika, m., visshaya shkola, 2000 3. savelyev i. v., kurs ovshiy fizika, t.3, m., nauka, 2000 4. gribov l.a., prokofeva n.i,osnovi fizika, gardarika m, 1998 mavzu: gers vibratorlari. reja: 1. kirish 2. tebranish konturi 3. gers vibratori 4. xulosa elektromagnit induksiya hodisasini chuqur tahlil qilgan ingliz fizigi j.maksvell elektr va magnit maydonlar o’zaro bir-birlariga bog’liq degan xulosaga keladi. ulardan birortasining o’zgarishi ikkinchisining ham o’zgarishiga olib keladi. ular yagona elektromagnit maydonning elektr yoki magnit maydonlar ko’rinishida namoyon bo’lishidir. elektromagnit maydon materiyaning maxsus ko’rinishi bo’lib, u bizning ongimizdan tashqarida ham mavjud. elektromagnit to’lqinlar esa o’zgaruvchan elektromagnit maydonning fazoda tarqalishidir. o’zgaruvchan magnit maydonda turgan harakatsiz o’tkazgichda induksiya eyk ning vujudga keladi. lekin elektr toki vujudga kelishi uchun zaryad tashuvchilarni harakatga keltiruvchi tashqi kuchlar mavjud bo’lishi kerak. bu tashqi kuch issiqlik jarayonlariga ham, kimyoviy jarayonlarga ham …

3 / 9

rpendikular va to’lqinning tarqalish tezligi v vektorga perpendikular tekisliklarda yotadi. umuman olganda o’zgaruvchan elektr toki oqayotgan istalgan tebranish konturi yoki o’tkazgich elektromagnit to’lqinlar manbai bo’lib xizmat qilishi mumkin. chunki elektromagnit to’lqinlarni uyg’otish uchun elektromagnit maydonni vujudga keltirish kifoya. lekin, nurlanish sezilarli bo’lishi uchun esa elektromagnit maydon hosilqilinadigan hajmni orttirish taqozo qilinadi. elektr maydon kondensator qoplamalari ichida, magnit maydon esa induktiv g’altak ichida hosil qilinadigan sodda ko’rinishdagi tebranish konturlari bu holda yaroqsiz hisoblanadi. demak, elektromagnit maydonning fazoda tarqalishiga imkon yaratish uchun maydon hosil bo’ladigan fazoni kengaytirishimiz kerak. bu natijaga erishish uchun – kondensator qoplamalari orasidagi masofani orttirishimiz kerak bo’ladi. nemis fizigi geynrix gers aynan shunday yo’l tutdi. u g’altakdagi o’ramlar sonini va kondensator plastinkalari yuzasi kamaytirdi va kondensator qoplamalarini bir-biridan uzoqlashtirib, uchqun hosil qiluvchi bo’shliq bilan ajratilgan ikkita tayoqchadan iborat yaxlit tizim holiga keltirdi. gers bu tajribasi natijasida yopiq tebranish konturidan ochiq tebranish konturini ( gers vibratorini ) hosil qiladi . …

4 / 9

fizika kursi, 3 t. o’qituvchi 1998 2. trofimova t. i., kurs fizika, m., visshaya shkola, 2000 3. savelyev i. v., kurs ovshiy fizika, t.3, m., nauka, 2000 4. gribov l.a., prokofeva n.i,osnovi fizika, gardarika m, 1998 mavzu: to‘lqin o‘tkazgichlar (volnovodlar). reja: 1. yarim otkazgichlar. 2. tashqi elektr maydon. 3. xulosa. yarimoʻtkazgichlar — elektr tokini yaxshi oʻtkazuvchi moddalar (oʻtkazgichlar, asosan, metallar) va elektr tokini amalda oʻtkazmaydigan moddalar (dielektriklar) orasidagi oraliq vaziyatni egallaydigan moddalar. mendeleyev davriy sistemasida ii, iii, iv, v va vi guruhlarda joylashgan koʻpchilik elementlar. ularning bir qator birikmalari yarimo'tkazgichlar jumlasiga kiradi. ya.da ham metallardagi kabi elektr oʻtkazuvchanlik elektronlarning harakati tufayli yuzaga keladi. biroq elektronlarning harakatlanish sharoitlari metallar va ya.da turlicha boʻladi. ya. quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: ya.ning elektr oʻtkazuvchanligi temperatura koʻtarilishi bilan ortib boradi (mas, temperatura 1 k ga ortganda ya.ning solishtirma oʻtkazuvchanligi 16—17 marta ortadi); ya.ning elektr oʻtkazuvchanligida erkin elektronlardan tashqari atom bilan bogʻlangan elektronlar ham ishtirok etadi …

5 / 9

ronlari yordamida oʻzaro bogʻlangan. atomlarning issiqlik tebranishlari vaqtida issiqlik energiyasi valent elektronlar orasida notekis taqsimlanadi. ayrim elektronlar oʻz atomi bilan bogʻlanishni uzib, kristallda erkin koʻchib yurish imkonini beradigan yetarli miqdordagi issiqlik energiyasiga ega boʻlib qolishi va erkin elektronlarga aylanishi mumkin. tashqi elektr maydon boʻlmaganda bu erkin elektronlar tartibsiz harakat qiladi. elektr maydon taʼsirida esa maydonga qarshi yoʻnalishda tartiblangan harakatga kelib, ya.da tok hosil qiladi. erkin elektronlar yuzaga keltirgan oʻtkazuvchanlik elektron yoki ptip oʻtkazuvchanlik deb ataladi. bogʻlangan elektronning oʻz atomini "tashlab ketishi" atomning elektr neytralligini buzadi. unda "ketib qolgan" elektron zaryadiga miqdoran teng musbat zaryad — teshik vujudga keladi. tashqi elektr maydon boʻlmaganda elektronlar ham, teshiklar ham tartibsiz harakatlanadi, tashqi maydon boʻlganda esa elektronlar maydonga qarshi, teshiklar maydon boʻylab koʻchadi. teshiklarning koʻchishi bilan bogliq oʻtkazuvchanlik teshikli yoki rtmp oʻtkazuvchanlik deyiladi. erkin elektronlar soni bilan teshiklar soni bir-biriga tengligi tushunarli. aniklanishicha, ularning harakatlanish tezligi ham bir xil ekan. demak, ya.dagi tok ayni …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug’lik nurining tabiati"

mavzu: yorug’lik nurining tabiati. reja: 1. yorug’lik dispersiyasi. normal va animal dispersiyalar. 2. yorug’likning qutiblanishi. tabiiy va qutiblangan yorug’lik. 3. yorug’likning sochilishi. chiziqlimas optika elementlari. yorug’lik dispersiyasi. normal va animal dispersiyalar. moddalar sindirish korsatkichning yorug’lik tolqin(chastotasiga) bog’likligi dispersiya deb ataladi. chastota ortishi bilan moddaning sindirish korsatkichi ham ortsa, ya’ni bu moddadagi yorug’likning dipersiyasi normal dispersiya deyiladi. agar chastota ortishi bilan moddaning sindirish korsatkichi kamaysa, u holda bunday dispersiya anomal dispersiya deyiladi. bazi moddalarda ham normal ham anomal dispersiya kuzatiladi. dispersiyaning elektron nazaryasi. yorug’likning elektromagnit tolqin, modda tuzilishini esa el...

This file contains 9 pages in DOCX format (24.6 KB). To download "yorug’lik nurining tabiati", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug’lik nurining tabiati DOCX 9 pages Free download Telegram