badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662585299.doc αζαρ badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili reja 1. badiiy asar tili haqida. 2. badiiy asar tilini tahlil qilishning asosiy xususiyatlari. badiiy adabiyotni ongli va ijodiy o`qishga o`rgatish bugun har doimgidan ko`ra ham kattaroq ahamiyat kasb etib bormoqda. bu borada badiiy matn tushunchasi, uni tahlil qilish tamoyillari ayricha ahamiyat kasb etadi. badiiy matnni adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham o`rganishadi. matnning lingvistik tahlili esa tobora ko`proq e`tibor qozonayotganligi bejiz emas. badiiy asar matnini o`rganish bilan adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham juda qadim zamonlardan buyon shug`ullanib kelgan, deb aytishimiz mumkin. shuning uchun ham bu masala fanda an`anaviy mavzular qatorida turadi, biroq haligacha mana shu qadimiy muammoning qorong`i nuqtalari, bahstalab o`rinlari oz emas. garchi oliy o`quv yurtlaridagi bir qator fanlar: adabiyotshunoslik va tilshunoslikka kirish, adabiyot nazariyasi, ona tili va adabiyot o`qitish metodikasi, badiiy matnning lingvistik tahlili, badiiy asarni tahlil qilishning zamonaviy metodlari, ona tili va adabiyot o`qitishning zamonaviy texnologiyalari yo bevosita, yo …

kategoriyalari g`oya va obrazdir. darhaqiqat, g`oya va obraz ajralmasdir, zero badiiy obraz mazmuni badiiy asar g`oyasini tashkil etadi. san`at sohasida mazmunni yaratish, birinchi navbatda obrazni yaratish sifatida namoyon bo`ladi. yuqorida bayon etilgan mulohazalardan ochiq ko`rinib turibdiki, badiiy asar mazmunining umumiy talqini, ochilishi va baholanishida tilning ahamiyati nechog`lik kattadir. shunga qaramay, badiiy matn tahliliga bag`ishlangan tadqiqotlarda g`oya-obraz va til mutanosibligi masalalari turlicha ko`rib chiqiladi» . «ulardan bittasini qayd etaylik: struktur-lingvistik metod o`z tabiatiga ko`ra ikkiyoqlama bo`lgan obyektning bir tomonini - tilni o`rganishga, (biroq nutqni o`rganishga emas) yo`naltirilgan, ayni paytda adabiyotshunos konkret «nutqiy» mavjudlik bilan (mavhum «til» hodisalari bilan emas) bilan mashg`ul bo`ladi» . tilshunoslik faoliyatining bitta sohasi badiiy asar tili va uslubini, jumladan, yozuvchining individual uslubini o`rganishdan iboratdir. biroq, sof tilshunoslik nuqtai nazaridan o`rganiladigan yo`nalishda badiiy asarning butunligiga ko`ra uning mazmun alomatlarini to`la qamray olmaydi. biz bir asar tilini tahlil qilishni rejalashtiraylik. buning uchun e`tiborda tutilishi shart bo`lgan ayrim xususiyatlar borki, …

vositalari mutanosibligini umumlashtirish. barcha bosqichlardagi asosiy urg`u til sathlari, adabiyotshunoslik fanlari, predmetlararo aloqalarni e`tiborda tutgan holda shakllanadigan bilim, ko`nikma va malakalarga qaratilishi maqsadga muvofiq bo`ladi. biz xorazmiy haqida gapirganimizda, jumladan, shunday deymiz: «xorazmiyning tili nihoyatda shirali. u o`zbek tilining nozik va nafis ichki imkoniyatlarini muhabbat bilan namoyish eta olgan. «shakardek til», «tong yoqtusitek», «tan ichra jon», «arslon yurak», shuningdek, «oldini tutmoq», «oldin kechmoq», «yer o`pmoq», «yelga bermoq» kabi ifodalar xorazmiy tilining nafosatini belgilab beradi. asarda faridun, sulaymon, masih, yusuf, hotami toy, rustam, ali, muhammad xo`jabek singari tarixiy hamda afsonaviy nomlar uchraydi. muallif o`rni-o`rni bilan arabcha va forscha so`zlardan ham ustalik bilan foydalanadi. shuning uchun ham «muhabbatnoma» o`zbek tili tarixini o`rganish uchun ham boy manba bo`la oladi. uning o`sha davr tilining badiiy yodgorligi sifatidagi qadri balanddir». bu gaplar mag`zini chaqish uchun esa xorazmiyning «muhabbatnoma»si tili ustida ishlash talab etiladi. buning uchun darslik materialiga murojaat qilamiz: nomalar oshiqning o`z ma`shuqasiga dil izhorlari …

`ladi. ularning barchasiga xos xislat-yuksak badiiyatdir. adibning o`xshatish va sifatlashlaridan boshlab, tanlagan vazni, janri, qofiya va radiflarigacha ana shunday nozik badiiyatni yuzaga keltirishga xizmat qiladi. yurtim, senga she`r bitdim bu kun, qiyosingni topmadim aslo. shoirlar bor o`z yurtim butun — olam aro atagan tanho. ular she`ri uchdi ko`p yiroq, qanotida kumush diyori. bir o`lka bor dunyoda biroq bitilmagan dostondir bori: faqat ojiz qalamim manim, o`zbekiston - vatanim manim. abdulla oripov «o`zbekiston» she`rini vatan mavzusida yaratdi. unda vatanparvarlik g`oyasi ilgari surildi. aslida bu she`r millionlab o`zbeklarning ijtimoiy bosim ostida tomog`ida qadalib turgan hayqiriq sifatida yuzaga chiqdi. zero, she`r yozilgan paytda o`zbekiston mustaqilligi haqida gap ham yo`q edi. shoir o`zbekistonni baland va o`z ovozi bilan yurtim - vatanim deya oldi. vatan tasviri esa mutlaqo o`ziga xos tarzda qalamga olindi. adib avval yurt tarixini esga oladi. abu rayhon beruniy, alisher navoyidek buyuk insonlarning bevosita o`zbek xalqiga mansubligining o`zi faxr va iftixor manbai bo`la …

a abdulla oripovning hayoti va ijodi ham o`rganiladi. jumladan, u yerda «hangoma» asarini o`rganish imkoniyati mavjud. biz ushbu asar tili bilan bog`liq tahlil namunasini q.yodgorov tadqiqotiga suyangan holda havola etamiz. ma`lumki, matn bir marta to`liq o`qib chiqilganidan keyin uning yax-litligini idrok etish mumkin bo`ladi. ammo bu yaxlitpikning alohida-alohida qismlardan iborat ekanligini ham nazarda tutish kerak. zero, «matnning butunligiga ichki ma`no rivojidagi qismlar va butunlik-ning o`zaro aloqalari tufayli eriishladi» . bizning misolimizda u alohida-alohida bandlardan iboratdir, mana shu bandlarning muallif taqdimi va talqinidagi ketma-ketligi matn yaxlitligini ta`minlagan. endi matnning o`zini ko`rib chiqaylik. matnni shartli ravishda uch kismga ajratish mumkin: to`y xabari va yo`lga chiqish. ikki cholning adashib qolganliklarini sezishlari. qaypish. voqea shunday boshlanadi: qor yovardi bo`ralab, qolishmasdi dovuldan. to`yga aytib ketishdi shundoq qo`shni ovuldan. she`rda voqeabandlik bo`lganligi uchun ham bandlar orasidagi mantiqiy aloqadorlikni anglash unchalik siyin emas. ko`rinib turibdiki, matn dastlab oddiy xabar bilan boshlanmoqda. ьundan keyingi voqelar rivoji uchun asos …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili"

1662585299.doc αζαρ badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili reja 1. badiiy asar tili haqida. 2. badiiy asar tilini tahlil qilishning asosiy xususiyatlari. badiiy adabiyotni ongli va ijodiy o`qishga o`rgatish bugun har doimgidan ko`ra ham kattaroq ahamiyat kasb etib bormoqda. bu borada badiiy matn tushunchasi, uni tahlil qilish tamoyillari ayricha ahamiyat kasb etadi. badiiy matnni adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham o`rganishadi. matnning lingvistik tahlili esa tobora ko`proq e`tibor qozonayotganligi bejiz emas. badiiy asar matnini o`rganish bilan adabiyotshunoslar ham, tilshunoslar ham juda qadim zamonlardan buyon shug`ullanib kelgan, deb aytishimiz mumkin. shuning uchun ham bu masala fanda an`anaviy mavzular qatorida turadi, biroq haligacha mana shu qadimiy muam...

DOC format, 2.0 MB. To download "badiiy asarning tilini o`rganish. badiiy asarni o`quv tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: badiiy asarning tilini o`rganis… DOC Free download Telegram