raqobatning huquqiy ta’minlanishi

DOCX 5 pages 37.4 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.4 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

7-mavzu. raqobatning huquqiy ta’minlanishi. reja: 1. raqobat tushunchasi va uning shakllari 2. istemolchilarning huquq va manfaatlarini insofsiz raqobatdan himoya qilish 3. insofsiz raqobat va reklama insofli va insofsiz raqobat tushunchalari hamda ularning shakllari asosan iqtisodchilar, moliyachilar hamda marketologlar diqqat-markazida bo‘lgan raqobat nafaqat iqtisodiy kategoriya, balki yuridik kategoriya hamdir. raqobatni yuridik kategoriya sifatida o‘rganish uchun har tomonlama asosimiz bor. xususan, 2012 yil 6 yanvardagi o‘rq-319-sonli o‘zbekiston respublikasining “raqobat to‘g‘risida”gi qonun qabul qilingan bo‘lib, ushbu qonunning maqsadi tovar va moliya bozorlaridagi raqobat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat, deb belgilangan. qonunning 4-moddasida raqobat tushunchasiga huquqiy ta’rif berilgan. unga ko‘ra, raqobat – xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning (raqobatchilarning) musobaqalashuvi bo‘lib, bunda ularning mustaqil harakatlari ulardan har birining tovar yoki moliya bozoridagi tovar muomalasining umumiy shart-sharoitlariga bir tomonlama tartibda ta’sir ko‘rsatish imkoniyatini istisno etadi yoki cheklaydi, deb ta’riflangan. mazkur ta’rifdan qonun chiqaruvchi tomonidan raqobatning bir qator belgilarini ko‘rsatib berilganiga guvoh bo‘lamiz. ya’ni: birinchidan, raqobatning mohiyati xo‘jalik yurituvchi …

2 / 5

ilgan faoliyatidir. raqobat tushunchasining aksi sifatida “monopoliya” tushunchasini kuzatishimiz mumkin. mazkur termin yunon tilidan olingan bo‘lib, mono-“tanho”, poleo-“sotaman” degan ma’nolarni anglatadi. monopolistik faoliyat esa xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning, davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlarining raqobat faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlariga xilof bo‘lgan, raqobatga yo‘l qo‘ymaslikka, raqobatni cheklash yoki bartaraf etishga qaratilgan harakatlari yoki harakatsizligidir. raqobat huquqini huquq tarmog‘i, yuridik fan va o‘quv kursi sifatida talqin qilish mumkin. raqobat huquqi – huquq tarmog‘i sifatida sog‘lom raqobatni ta’minlash, insofsiz raqobat, ustun mavqeni suiste’mol qilish hamda monopoliyaga qarishi kurashishga oid normativ-huquqiy hujjatlar tizimidan iborat. raqobat huquqi – yuridik fan sifatida raqobat huquqi institutlarini, raqobat huquqining asosiy tushuncha va tamoyillarini, shuningdek, raqobat huquqi normalarini tadqiq etuvchi, o‘zida huquqiy bilimlar bilan birgalikda iqtisodiyot hamda marketing qoidalarini qamrab olgan yuridik fandir. raqobat huquqi fanini o‘qitishdan maqsad, raqobat huquqining nazariy jihatlarini o‘rganish hamda raqobat faoliyatini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil etishdan, raqobat sohasidagi huquqiy institutlar va …

3 / 5

i. bunda xo`jalik yurituvchi subyektlar tovar (ish, xizmat)larni ishlab chiqarish va sotishda bir-biridan yaxshi sharoitlarni yaratib, mumkin qadar ko`proq foyda olishga intilishadi. raqobat muhiti mavjud bo`lgan iqtisodiyotda xo`jalik yurituvchi subyektlarning faoliyati erkin bo`ladi, yani istalgan tovar(ish,xizmat)lar bozorida faoliyat ko`rsatishlari va ulardan o`z xohishlari bo`yicha chiqib ketishlari mumkin. raqobat rivojlangan sari odam-larning turmush darajasi yaxshilanib boradi. raqobatni yo`q qilinishi esa iqtisodiyotni inqirozga hamda odamlarning turmush darajasini tushib ketishiga olib keladi. chunki faqatgina raqobat vositasida narxi arzon va sifati yuqori bo`lgan tovar(ish,xizmat)lar ishlab chiqiladi hamda realizasiya qilinadi. raqobat – bu xo`jalik yurituvchi subyektlarning o`zaro musobaqalashuvi bo`lib, bunda ular o`zlarining mustaqil harakatlari bilan bozorda tovarlar aylanishining umumiy shart-sharoitlariga bir tomonlama tasir etish imkoniyatiga ega bo`lmaydilar. iqtisodiyotda raqobatni taminlash bilan bog`liq huquqiy munosabatlar o`zbekiston respublikasining 1996 yil 27 dekabrdagi «tovar bozorlarida monopolistik faoliyatni cheklash va raqobat to`g`risida»gi qonuni bilan tartibga solinadi. raqobat sharoitida xo`jalik yurituvchi subyektlar tovar bozoriga boshqa xo`jalik yurituvchi subyektlarning kirib kelishiga …

4 / 5

ashuvni istisno etadigan harakatlarni amalga oshirishdir. insofsiz raqobat quyidagi ko`rinishlarda amalga oshiriladi: boshqa xo`jalik yurituvchi subyektga zarar keltiradigan yoki uning tadbirkorlik obro`siga putur yetkazadigan yolg`on, noaniq yoki buzib ko`rsatilgan malumotlarni tarqatish; yuridik shaxsning intellektual faoliyati natijalaridan va ularga tenglashtirilgan individuallashtirish vositalaridan qonunsiz foydalanib tovarlar sotish, ish va xizmatlar ko`rsatish; tovarning xususiyati, uni tayyorlash usuli va joyi, istyemol xossalari hamda sifati xususida istemolchilarni chalg`itish; xo`jalik yurituvchi subyektning reklamada o`zi ishlab chiqaradigan yoki sotadigan tovarlarni boshqa xo`jalik yurituvchi subyektlarning tovarlari bilan qo`pol taqqoslash; ilmiy-texnikaviy, ishlab chiqarish yoki savdo axborotini, shu jumladan, tijorat sirini egasining roziligisiz olish va undan foydalanish; yangi xo`jalik yurituvchi subyektning tovarlar va xizmatlar bozoriga kirishiga to`sqinlik qilish. demak, insofli raqobatda xo`jalik yurituvchi subyekt ahloq-odob, ish muomalasi odatlari hamda qonun hujjatlari normalariga rioya qilgan holda faoliyat yuritadi. bunda xo`jalik yurituvchi subyektlarning bozorda tovarlar muomalasining umumiy shart-sharoitlariga tasir etish imkoniyati musobaqalashayotgan xo`jalik yurituvchi subyektlarning soni ko`p bo`lganligi tufayli obyektiv ravishda mumkin …

5 / 5

nday qilib, insofli raqobatda xo`jalik yurituvchi subyektning bozorda tovarlar muomalasining umumiy shart-sharoitlariga tasir etish imkoniyatlari ham obyektiv (raqobatchilarning ko`pligi), ham subyektiv (tasir etishning qonun hujjatlari bilan taqiqlanganligi) sabablarga ko`ra cheklangan bo`ladi. insofsiz raqobat quyidagi ikki maqsadni ko`zlab amalga oshirilishi mumkin: birinchisi, xo`jalik yurituvchi subyekt bozorda o`zaro teng shart-sharoitlarda raqobatlashish imkoniyatiga ega bo`lmaydi va bozordan chiqib ketmaslik uchun insofsiz raqobatni amalga oshiradi (masalan, istemolchilarni chalg`itib o`z tovarini ularga o`tkazadi); ikkinchisi, xo`jalik yurituvchi subyekt garchand raqobatbardosh bo`lsada, u ko`proq foyda olish maqsadida insofsiz raqobatni amalga oshiradi (masalan, yangi xo`jalik yurituvchi subyektlarni tovar bozoriga kirib kelishlariga to`sqinlik qiladi). demak, insofsiz raqobat bir tomondan raqobatbardosh bo`lmagan xo`jalik yurituvchi subyektlarni tovar (ish,xizmat)lar bozorida o`zlarini saqlab qolishlarining noqonuniy vositasi bo`lsa, ikkinchi tomondan monopolistik faoliyatni keltirib chiqaruvchi noqonuniy raqobatning bir ko`rinishidir. istemolchilarning huquq va manfaatlarini insofsiz raqobatdan himoya qilish insofsiz raqobat nafaqat xo`jalik yurituvchi subyektlarning, balki istemolchilarning ham huquq va manfaatlariga salbiy tasir ko`rsatadi. insofsiz raqobatni amalga …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobatning huquqiy ta’minlanishi"

7-mavzu. raqobatning huquqiy ta’minlanishi. reja: 1. raqobat tushunchasi va uning shakllari 2. istemolchilarning huquq va manfaatlarini insofsiz raqobatdan himoya qilish 3. insofsiz raqobat va reklama insofli va insofsiz raqobat tushunchalari hamda ularning shakllari asosan iqtisodchilar, moliyachilar hamda marketologlar diqqat-markazida bo‘lgan raqobat nafaqat iqtisodiy kategoriya, balki yuridik kategoriya hamdir. raqobatni yuridik kategoriya sifatida o‘rganish uchun har tomonlama asosimiz bor. xususan, 2012 yil 6 yanvardagi o‘rq-319-sonli o‘zbekiston respublikasining “raqobat to‘g‘risida”gi qonun qabul qilingan bo‘lib, ushbu qonunning maqsadi tovar va moliya bozorlaridagi raqobat sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat, deb belgilangan. qonunning 4-moddasida raqobat tushuncha...

This file contains 5 pages in DOCX format (37.4 KB). To download "raqobatning huquqiy ta’minlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobatning huquqiy ta’minlanis… DOCX 5 pages Free download Telegram