mexanika

DOC 360.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403772791_46703.doc t s v = dt ds t s v t = d d = ® d 0 lim 2 2 dt s d dt dv w = = dt dv r v 2 w w = w t j j w r v w = n 1 w = w t p 2 w b b dt d w w b w w w b w w b f mw = = w dv dt = f m dv dt d mv dt = = ( ) p mv = f dp dt = f f 1 2 = - kx f el - = n ish f f m = m f m m r = g 1 2 2 g 2 2 11 * 10 * 65 . 6 kg m n - = g p mg = g p mg = = v км c км …

. demak, moddiy nuqta deb ko’rilayotgan masalada shakli va o’lchamlarini hisobga olmaslik mumkin bo’lgan jismga aytiladi. jismning vaziyatini yoki harakatini har doim boshqa jismga nisbatan ko’riladi, shu sababli oxirgi jismni sanoq jismi deyiladi. fizikada sanoq sistemasi sifatida koorditanatalar sistemasi ishlatiladi. masalan, o’zaro to’g’ri burchak ostida bo’lgan uch o’qli koordinata sistemasi olinadi, bu o’qlarni x, y, z harflari bilan belgilanadi. bunday koordinata sistemasini fransuz olimi dekart kiritgan. yana boshqa koordinatalar sistemalari ham mavjud. moddiy nuqta harakatini shu harakatni vujudga keltirgan sababisiz o’rganadigan mexanikaning bo’limiga kinematika deyiladi. kinematikada mexanik harakatlarni qarab chiqish uchun trayektoriya, yo’l, ko’chish kabi tushunchalardan foydalaniladi. moddiy nuqta harakati davomida chizgan chiziqqa trayektoriya deyiladi. agar trayektoriya tug’ri chiziqdan iborat bo’lsa, harakat to’g’ri chiziqli harakat deb ataladi. trayektoriya egri chiziqdan iborat bo’lsa, bunday harakat egri chiziqli harakat bo’ladi. trayektoriya aylanadan ham iborat bo’lishi mumkin. bunday holda moddiy nuqta aylana bo’ylab harakat sodir etyapti deyish mumkin. moddiy nuqtaning trayektoriya bo’ylab harakati …

ri chiziqli bo’lsa, tekis harakat tezligi uchun quyidagi formulaga ega bo’lamiz. , (1.1) bunda, s - bosib o’tilgan yo’l, t – vaqt. odatda, fizikada tezlik deganda moddiy nuqtaning trayektoriya bo’ylab ko’chish tezligini va har bir momentdagi nuqtaning harakat yo’nalishini xarakterlovchi fizik kattalik tushuniladi. shu sababli trayektoriyaning har bir nuqtasi uchun oniy tezlik tushunchasi kiritilgan. oniy tezlikni topish uchun x, y koordinata o’qlari tekisligida biror harakatning trayektoriyasini quramiz va bu trayektoriyaning cheksiz kichik biror dl qismiga mos bo’lgan ds ko’chishni ajratib, unga koordinata boshidan r1 va r2 radius-vektorlarni o’tkazamiz. endi ds ko’chishni shu ko’chish sodir bo’lgan dt vaqt oralig’iga bo’lib, trayektoriyaning shu nuqtasi uchun oniy tezlikni topamiz. . (1.2) bu yerda , v — oniy tezlik, ds — cheksiz kichik ko’chish, dt — vaqt oralig’i. demak, tezlik moddiy nuqtaning radius- vektoridan vaqt bo’yicha olingan hosilasiga teng ekan. tezlik v trayektoriyaga urinma bo’ylab yo’nalgan bo’ladi. halqaro birliklar sistemasi da tezlik birligi m/s, …

ik ravishda shunday ifodalanadi: wn = , (1.5) bunda, r — egrilik radiusi. agar moddiy nuqta aylana bo’ylab tekis harakat qilayotgan bo’lsa, burchak tezlik bilan xarakterlanadi. burchak tezlik matematik ravishda shunday ifodalanadi: , (1.6) bunda, - radius-vektorning burilish burchagi t - vaqt. chiziqli tezlik v va burchak tezlik shunday bog’langan: . (1.7) moddiy nuqtaning bir marta aylanishi uchun ketgan vaqtga aylanish davri deyiladi va t bilan belgilanadi. vaqt birligidagi aylanishlar soni aylanish chastotasi deb ataladi va n bilan belgilanadi. aylanish davri t va aylanish chastotasi n quyidagicha bog’langan: t= . (1.8) burchak tezlik va aylanish davri t o’zaro quyidagicha ifodalanadi: . (1.9) moddiy nuqta aylana bo’ylab notekis harakatlansa, chiziqli tezlik bilan birga burchak tezlik ham o’zgaradi. shu sababli burchak tezlanish tushunchasi kiritiladi. u shunday ifodalanadi: = . (1.10) burchak tezlik va burchak tezlanish vektor kattaliklardir. burchak tezlik ning yo’nalishi parma qoidasi bilan topiladi. agar burchak tezlik vaqt o’tishi bilan oshsa, …

igan fizik kattalik sifatida qaraladi. tajriba ko’rsatadiki, bir xil kuch bilan har xil jismlarga ta’sir etsak, ular har xil tezlanish oladi, bunga sabab ularning har xil massaga ega bo’lishidir. shu sababli nyutonni 2- qonunini shunday yozish mumkin: , (2.1) bunda f - kuch, m - jism massasi, w - tezlanish. bu tenglamaga ko’ra kuch vektor kattalikdir, lekin massa - skalyar kattalikdir. bu qonunda massa jismni tezlantiruvchi kuchlarga nisbatan qarshi turaolish qobiliyatini bildiradi, ya’ni inertligini ifodalaydi. massa birligi xbs da kilogramm deb ataladi. xalqaro bitimga asosan massa birligi kg etaloni sifatida maxsus platina — iridiy qotishmasidan yasalgan etalon qabul kilingan, bu etalon parijda saqlanadi. kuch birligi (2.1) formula asosida aniqlanadi va nyuton deb ataladi. kuch birligi qilib shunday kuch olinadi-ki, u 1kg massali jismga 1m/s2 tezlanish beradi, ya’ni 1n 1kg· 1m/s2. nyutonning 2-qonunini asosiy ko’rinishini ko’rib chiqamiz. tezlanish . (2.2) bo’lganligi uchun, (2.1) formulani shunday yozish mumkin: (2.3) massaning tezlikka ko’paytmasini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "mexanika"

1403772791_46703.doc t s v = dt ds t s v t = d d = ® d 0 lim 2 2 dt s d dt dv w = = dt dv r v 2 w w = w t j j w r v w = n 1 w = w t p 2 w b b dt d w w b w w w b w w b f mw = = w dv dt = f m dv dt d mv dt = = ( ) p mv = f dp dt = f f 1 2 = - kx f el - = n ish f f m = m f m m r = g 1 …

DOC format, 360.0 KB. To download "mexanika", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanika DOC Free download Telegram