klassik iqtisodiyot maktabning rivojlanishi

PPTX 15 pages 21.3 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.3 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

brown and light brown ancient typographic group project creative presentation klassik iqtisodiyot maktabning rivojlanishi reja 1. adam smitning iqtisodiy g’oyalari. 2. rikardoning siyosiy iqtisod tamoyillari. 3. maltusning aholi o’sishi to’g’risidagi qarashlari adam smit (1723-1790) shotlandiyaning kerkoldi shahrida bojxona amaldori oilasida dunyoga keldi. glazgo va oksford universitetlarida ta’lim oldi, u erda falsafa, adabiyot, tarix fanlari bilan birga fizika va matematikani ham o’rgandi. a.smit 1748 yilda edinburgda ommaviy lekstiyalar o’qiy boshladi. glazgo universitetining professori lavozimiga saylandi, keyinchalik ijtimoiy fanlar kafedrasini boshqardi. a.smit 1759 yilda o’qigan lekstiyalari asosida etikaning falsafiy muammolariga bag’ishlangan o’zining birinchi «ahloqiy hissiyot nazariyasi» kitobini yaratdi. a.smitning iqtisodiy qarashlari asosida shunday g’oya yotadiki, unga ko’ra jamiyat boyligi ishlab chiqarish jarayonida mehnat tufayli paydo bo’ladi (merkantilistlardan keskin farqi bor). eslang, fiziokratlar va ilk klassik maktab vakillari mehnat faqat qishloq xo’jaligidagina samarali bo’ladi, desalar, a.smit mehnatni barcha sohalarda (sanoat, qishloq xo’jaligi va hizmat ko’rsatish sohalari ) boylikning asosi deb bildi. u kapitalistik …

2 / 15

yasi: a.smit mehnatni unumli va unumsiz mehnat turlariga ajratib ko‘rsatadi: unumli mehnat yangi qiymat yaratadi: unumsiz mehnat qiymat yaratmaydi. bundan tashqari, a.smit bo‘yicha, yangi qiymat faqat moddiy ishlab chiqarishda yaratiladi (qishloq xo‘jaligi,sanoat), har xil turdagi davlat xizmatchilari, harbiylar, o‘qituvchilar, yozuvchilar, o‘zini ham shunga kiritadi, yangi qiymat yaratmaydi; tabiat (yer) mustaqil ravishda unumli kuchga ega emas, u faqat jonli mehnatni kuchaytiradi yoki susaytiradi deb hisoblaydi (lekin dehqonchilikda inson bilan birga tabiat ham ishlaydi deb qayd qilib o‘tadi). pul nazariyasi: pul uzoq evolyutsion jarayon natijasida tovarlar dunyosidan stixiyali tarzda ajralib chiqqanini ko‘rsatib berdi. pul ayirboshlash jarayonida muhim rol o‘ynashini asoslab berdi va uningcha “pul–bu muomalaning buyuk g‘ildiragi”. pulning ayirboshlash funksiyasi alohida ajratib ko‘rsatiladi, boshqa funksiyalarga unchalik e’tibor bermadi. oltin va kumush monetalarni qog‘oz pullar bilan almashtirshning maqsadga muvofiqligini, ularni banklar cheklangan miqdorda chiqarishi kerakligini ko‘rsatib berdi. kapital nazariyasi kapital – bu ishlab chiqarish jarayonini amalga oshirish va rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan zaxiralar …

3 / 15

onal taqsimlash pritsipi amal qilishi kerak; - soliq to‘lash vaqti, usuli, miqdori, soliq to‘lamaganlik uchun jarimalar, soliq solish qoidasida aks ettirilishi kerak. 3. liberalizm iqtisodiy siyosatining mohiyatini shakllantirdi, davlat iqtisodiy hodisa va jarayonlarni tartiblash vazifasini emas, balki “tungi qorovul” rolini bajarishi kerak: davlat faqat uchta funksiyani bajarishi kerak: - adolatli sud qilish; - mamlakatni mudofaa va himoya qilish; - ijtimoiy muassasalarni tuzish va ta’minlash. qiymat nazariyasi: a.smit qiymatni tahlil qilishda ikki xil konsepsiyadan foydalanadi: birinchi konsepsiyaga ko‘ra, tovarning qiymati uni ishlab chiqarishga sarflangan mehnat bilan aniqlanadi:qancha ko‘p mehnat sarflansa, tovar shuncha qimmat bo‘ladi, bu qoida, uningcha, faqat dastlabki bosqichlarda, “qoloq jamiyatlarda” amal qiladi; ikkinchi konsepsiyaga ko‘ra, tovar qiymati barcha ishlab chiqarish omillari, ya’ni mehnat, kapital, yer ishtirokida yaratiladi, shunga muvofiq, tovar qiymati mehnat xarajatlaridan, foyda va yer rentasidan tashkil topadi, ya’ni ishlab chiqarish harajatlari bilan aniqlanadi, bu konsepsiya mehnat qiymatning yagona manbai bo‘lishidan to‘xtagan, kapitalistik tovar ishlab chiqarish sharoitida amal …

4 / 15

da tug'ilgan. d.rikardo 1810-yilga kelib london moliya dunyosidagi yirik shaxslarning biriga aylanadi. 1799-yili bat kurortida d.rikardo a.smitning "xalqlar boyligi ...” asarini o qib chiqqach, unda birinchi bor siyosiy iqtisodga bo'lgan jiddiy qiziqish paydo bo'ladi. shundan keyin u siyosiy iqtisod bilan shug'ullana boshladi va hammani qiziqtirgan savollarga javob berishga harakat qildi. d. rikardoning asosiy siyosiy – iqtisodiy g‘oyalari quyidagi konseptual qoidalarda aks ettiriladi: qiymat nazariyasi a) tovarning ikki xususiyati aniq ajratib ko‘rsatilgan: - foydalilik (iste’mol qiymat) almashuv qiymatining zaruriy sharti hisoblanadi, lekin uning o‘lchovi bo‘lishi mumkin emas; - barcha tovarlarning almashuv qiymati, (takror ishlab chiqarilmaydigan tovarlar bundan istisno, masalan, ko‘hna rasmlar, noyob vinolar) ularni ishlab chiqarishga sarflangan mehnat bilan aniqlanadi. b) d. rikardo almashuv qiymat bilan birga mutlaq qiymat (ya’ni qiymat subsansiyasi - tovarda mujassamlashgan mehnat, qimmatning doimiy o‘lchovi) amal qilishni ko‘rsatib berdi. v) qiymat va boylik tushunchalari aniq ajratib ko‘rsatiladi: agar boylik iste’mol qiymatlar bilan aniqlansa, unda qiymat- u aynan …

5 / 15

ti eng yomon uchastkada ishlatiladigan mehnat sarflari bilan aniqlanadi. renta nazariyasi. 7 ish haqi nazariyasi d.rikardoning ish haqi nazariyasi “mehnatning tabiiy bahosi” va “mehnatning bozor bahosi” qoidalariga asoslanadi. “mehnatning tabiiy bahosi” bu ishchining yashashi va o‘z naslini davom yettirishi uchun zarur bo‘lgan baho hisoblanadi. u olinadigan pul miqdoriga emas, balki unga sotib olinishi mumkin bo‘lgan zaruriy vositalar miqdoriga bog‘liq. “mehnatning bozor bahosi” mehnatga bo‘lgan talab va taklifning real nisbati asosida shakllanadigan haq sifatida tavsiflanadi. d.rikardo fikricha, ish haqi dinamikasi ishlovchi aholining soniga bog‘liq, negaki ishlovchi aholining soni ishchi kuchi taklifiga ta’sir ko‘rsatadi. ishlovchi aholining tabiiy o‘sishiga bog‘liq holda mehnatga bo‘lgan talab va taklif shakllanadi, demak ish haqi ham tebranib turadi. aholining o‘sish sur’atidan kelib chiqqan holda, ish haqi pasayish moyilligiga ega deb hisoblaydi, uningcha, ish haqi talab va taklif bilan tartiblanib turiladi, ishchilarning soni esa doimo ko‘payib boradi, ularga bo‘lgan talab esa sekin oshadi. d.rikardo ish haqining oshishi tovarlar bahosining …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassik iqtisodiyot maktabning rivojlanishi"

brown and light brown ancient typographic group project creative presentation klassik iqtisodiyot maktabning rivojlanishi reja 1. adam smitning iqtisodiy g’oyalari. 2. rikardoning siyosiy iqtisod tamoyillari. 3. maltusning aholi o’sishi to’g’risidagi qarashlari adam smit (1723-1790) shotlandiyaning kerkoldi shahrida bojxona amaldori oilasida dunyoga keldi. glazgo va oksford universitetlarida ta’lim oldi, u erda falsafa, adabiyot, tarix fanlari bilan birga fizika va matematikani ham o’rgandi. a.smit 1748 yilda edinburgda ommaviy lekstiyalar o’qiy boshladi. glazgo universitetining professori lavozimiga saylandi, keyinchalik ijtimoiy fanlar kafedrasini boshqardi. a.smit 1759 yilda o’qigan lekstiyalari asosida etikaning falsafiy muammolariga bag’ishlangan o’zining birinchi «ahloqiy hissiyot na...

This file contains 15 pages in PPTX format (21.3 MB). To download "klassik iqtisodiyot maktabning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik iqtisodiyot maktabning … PPTX 15 pages Free download Telegram