gruzin adabiyoti

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585422.doc αζαρ gruzin adabiyoti gruzin adabiyoti arman adabiyoti singari qadimiy tarixga ega bo`lib, u milodiy asrdan ming yillar avvalgi davrlarga borib taqaladi. biroq qadimiy yozma adabiyot va og`zaki ijod namunalari bizgacha yetib kelgan emas. ular iv asr boshlarida xristian cherkovi va mamlakatni ko`p asrlar davomida talab kelgan chet el bosqinchilari tomonidan yo`q qilib tashlangan. gruzinlarda yozuv ham qadimdan mavjud. xi asrgacha ular xutsuri (cherkov yozuvi) deb ataladigan, xi asrdan boshlab mxedruli (fuqaro yozuvi) nomli yozuvlar bilan ish yuritganlar. hozirgi gruzin yozuvi ana shu mxedrulining birmuncha ixchamlashtirilgan turidir. gruzin xalqi, zakavkazyedagi boshqa xalqlar singari, ko`p asrlar davomida o`z ozodligi va mustaqilligi uchun chet el bosqinchilariga qarshi kurash olib bordi. gruzin adabiyotining taraqqiyot tarixi mehnatkash xalqning ozodlik kurashi tarixi bilan bog`liq edi. u xalq farzandlarining qahramonligini ulug`lab, ularni vatanparvalik ruhida tarbiyaladi. ilg`or gruzin adabiyotidagi vatanparvarlik, insonparvarlik g`oyalari gruzin xalq she`riyatining tabiatiga singibyu ketgan edi. gruzin adabiyotining ko`p asrlik tarixi davomida bu g`oyalar …

ida (xi asrga qadar) ko`proq diniy xarakterda bo`lib, bu gruzin qabilalarining ijtimoiy mohiyati bilan bog`liq edi. sharq va g`arbdan hujum qilib keluvchi dushmanlarga (sosoniylar, xalifalar, saljuqiylar) qarshi kurashni uyushtiruvchi kuch gruzin cherkovi edi. shuning uchun mamlakatdagi yetakchi madaniy kuchga aylangan xristian cherkovi tarixiy hayotning ma`lum bosqichida gruzin yozma adabiyotiga kuchli ta`sir ko`rsatdi. gruzin diniy-cherkov adabiyotining qadimgi namunalari ko`proq tarjima asarlaridan iborat edi. lekin tez orada xristian cherkovi manfaatini ko`zlovchi original adabiyot ham vujudga keladi. bu tarixiy adabiyot cherkovning diniy tashviqotchilik maqsadlariga xizmat qilsa-da, uning tarixiy va badiiy adabiyot elementlari ham mavjud edi. uning eng yaxshi namunalari sifatida v asrda yozilgan ”jabrdiyda shushaniki”, vi asr boshlarida yaratilgan ”jabrdiyda yevstafiya msxeteli”, viii asr mutafakkiri tomonidan bunyod etilgan “jabrdiyda abo tbileli”, “nina kappadokiyskayaning hayoti” (ix asr), “grigoriy xandztelining hayoti” nomli asarlarni ko`rsatish mumkin. xristian dini hukmron bo`lgan davrlarda ham gruzin xalq she`riyati yangi-yangi motivlar bilan boyib bordi. yozma adabiyot bilan og`zaki adabiyot o`rtasida …

ida yorqin ifodalangan gumanistimk g`oyalar kurtak ota boshladi. xi-xii asrlarda gruziyaning qo`shni mamlakatlar bilan aloqasi yaxshilandi. qadimgi yunon faylasuflari va shoirlarining, jumladan buyuk gomerning asarlari gruzin tiliga, gruzin adiblarining asarlari ozarbayjon, fors-tojik tillariga tarjima qilindi. gruzin kitobxonlarining ”shohnoma” va “xamsa” bilan tanishuvi katta ahamiyatga ega bo`lganidek, gruzin yozuvchilari ijodining qardosh xalq shoirlari ijodiga, jumladan ozarbayjon shoirlari nizomiy va hoqoniylar ijodiga ta`siri yaqqol sezildi. shunday qilib, xii asr – gruzin adabiyoti tarixiga klassik gruzin adabiyotining yaratilish davri bo`lib kirdi. biroq bu davrning yuksak madaniy merosi mo`g`ullar istilosi natijasida yer bilan yakson qilinib, uning oz qismigina bizgacha ayrim fragmentlar shaklida yetib kelgan, xolos. “amiran-darajoniani” va “visramiani” qissalari, shuningdek, sh.rustavelining “yo`lbars terisini yopingan pahlavon” dostoni shular jumlasidandir. bu doston o`rta asr adabiyotining ko`p asarlaridan o`zining dogmatizm, sxolastika va diniy fanatizmdan xoli ekanligi bilan farq qiladi. doston soda va xalqqa tushunarli til bilan yozilgan. sh.rustaveli bu asari bilan yevropada uyg`onish davrida ijod qilgan mutafakkir …

adilar. naqadar ulug`vor odat! sh.rustavelining buyuk xizmati shundaki, u, birinchidan, o`rta asr feodalizmi sharoitida kuchli adolatli monarxiyani himoya qilib chiqdi. ikkinchidan, vatanni chet el bosqinchilaridan ozod qilish uchun kurash g`oyasini ilgari surdi. uchinchidan, turli millat xalqlarining do`stligi, birodarligini tasvirlab xalqlar do`stligi g`oyasini tarannum etdi. xv asrda mo`g`ul bosqinchilari o`rnini eronli va usmonli turk istilochilari egallab, bir necha asrlar davomida hukmronlik qilib keldilar. shunday og`ir paytda rus va gruzin xalqlari o`rtasida do`stlik divojlana boshladi. ivan grozniy va boris godunov davrida gruziya bilan moskva o`rtasida diplomatik aloqa o`rnatildi. bundan g`azablangan qo`shni eron shohi abbos gruziyaga bostirib kirib, xalq boshiga qirg`in keltirdi, minglab xonadonlarni xaydab. eron ichkarisiga ko`chirib ketdi. gruziya rossiyaga qo`shib olinganidan keyingina xalq, qirg`indan xalos bo`lib, osoyishta yashay boshladi. xalq milliy adabiyot va madaniyat taraqqiyoti uchun kurashni davom ettirdi. bu davrda ko`pgina iste`dodli shoir, mutafakkir va olimlar yetishib chiqdilar. uyg`onish davri, ya`ni xvi-xviii asrlarda gruziyada shota rustavelining adabiy merosi uchun kurash …

ati shunda ediki, u ”taymuraz va rustavelining bahsi” nomli didaktik dostonida badiiy tasvirning realistik metodini, milliy tematika va adabiy tilning sofligini himoya qilib chiqdi. qadimgi gruzin adabiyotining yirik vpakillaridan yana vaxtang vi, sulxan saba orbeliani, david guramishvili, mamuka baratashvili, taymuraz ii, besiki va sayat novalarni ko`rsatish mumkin. bu adiblar o`z ijodlari bilan taymuraz i va archil o`rtasidagi bahsni davom ettirib, gruzin adabiyoti taraqqiyotiga ma`lum hissa qo`shdilar. xvii-xviii asrlarda gruziya oshug`lik she`riyati keng quloch yoydi. sayat nova ana shu poeziyaning vakillaridan edi. sayat nova dehqonchilik bilan shug`ullanuvchi kambag`al dehqon oilasida dunyoga keldi. u yoshligidanoq, o`zi to`qigan she`rlarini o`zi kuyga solib, ozarbayjon, arman va gruzin tillarida ijro etardi. sayat nova birmuncha vaqt irakliy ii saroyida saroy shoiri va sozandasi bo`lib turdi. biroq saroy ahlining fisq-fujuri natijasija tuhmatga yo`liqib, 1765 yilda podsho dargohidan quvildi. bu hodisa shoir ijodida kuchli iz qoldirdi. u o`z she`rlarida hasadgo`y, ig`vogar ayrim zotlarni “zahar sochib yashovchi qurt”ga o`xshatgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gruzin adabiyoti"

1662585422.doc αζαρ gruzin adabiyoti gruzin adabiyoti arman adabiyoti singari qadimiy tarixga ega bo`lib, u milodiy asrdan ming yillar avvalgi davrlarga borib taqaladi. biroq qadimiy yozma adabiyot va og`zaki ijod namunalari bizgacha yetib kelgan emas. ular iv asr boshlarida xristian cherkovi va mamlakatni ko`p asrlar davomida talab kelgan chet el bosqinchilari tomonidan yo`q qilib tashlangan. gruzinlarda yozuv ham qadimdan mavjud. xi asrgacha ular xutsuri (cherkov yozuvi) deb ataladigan, xi asrdan boshlab mxedruli (fuqaro yozuvi) nomli yozuvlar bilan ish yuritganlar. hozirgi gruzin yozuvi ana shu mxedrulining birmuncha ixchamlashtirilgan turidir. gruzin xalqi, zakavkazyedagi boshqa xalqlar singari, ko`p asrlar davomida o`z ozodligi va mustaqilligi uchun chet el bosqinchilariga qarshi kura...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "gruzin adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gruzin adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram